Pakiet zmian w prawie energetycznym w zamyśle Ministerstwa Energii ma m.in. zoptymalizować wykorzystanie infrastruktury oraz usprawnić i uprościć proces przyłączania do sieci elektroenergetycznych.
- Nowelizacja wprowadza jedną z najbardziej znaczących reform systemu przyłączania do sieci elektroenergetycznej w ostatnich latach. Zmiany mają przede wszystkim przyspieszyć rozwój infrastruktury energetycznej i ograniczyć zjawisko blokowania mocy przyłączeniowych przez projekty, które przez lata pozostają w fazie koncepcyjnej - komentuje Przemysław Mazur, radca prawny, partner w M. Romanowski i Wspólnicy sp. k. - Nowe przepisy istotnie zmieniają ekonomię prowadzenia projektów energetycznych, w szczególności w sektorze odnawialnych źródeł energii i magazynów energii – dodaje.
Koniec spekulacyjnego blokowania?
Projektodawca przewidział m.in. rozwiązania „mające za cel ograniczenie mechanizmów spekulacyjnych w zakresie warunków przyłączenia oraz usprawniające proces przyłączeniowy”.
W założeniu celem wydania warunków przyłączenia jest to, aby sieć została zasilona o nowe obiekty (np. nowy dom, elektrownia wiatrowa). Na rynku wykształciła się praktyka, która nie w pełni odpowiadała temu założeniu. Często warunki przyłączenia do sieci były pozyskiwane nie w celu przyłączenia nowych obiektów, tylko w celu „zarezerwowania” mocy przyłączeniowej. Następnie podmiot, który uzyskał te warunki, nie przyłączał nowego obiektu, tylko poszukiwał chętnego do zakupu tej „zarezerwowanej” mocy. Warunki przyłączenia stały się więc swego rodzaju aktywem, które podlegało obrotowi na rynku – tłumaczy Przemysław Mazur.
Dodaje, że w praktyce w wielu przypadkach doprowadziło to do zablokowania możliwości wydawania nowych warunków przyłączenia, pomimo że dotychczas wydane warunki nie były realizowane.
Czy na zgłoszenie przyłącza elektroenergetycznego można zasilić dwie działki? - sprawdź w LEX >
- Celem nowelizacji jest ograniczenie tego zjawiska rynkowego i odblokowanie przyłączeń do sieci – podsumowuje mec. Mazur.
Jednym z pomysłów na rozwiązanie problemu tzw. blokowania mocy przyłączeniowych jest skrócenie terminów obowiązywania warunków, zwłaszcza dla projektów magazynowych oraz OZE na lądzie. Ustawa wprowadzi też do umów o przyłączenie obowiązków realizacji przez podmiot przyłączany tzw. „kamieni milowych” – oznacza to, że umowa o przyłączenie wygasa, jeśli inwestor nie zawiadomi operatora w ustawowym terminie (24, 36 lub 60 miesięcy, w zależności od instalacji) o uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Czytaj też w LEX: Budowa przyłączy – pozwolenie na budowę, zgłoszenie, brak formalnego zgłoszenia >
Nowe obowiązki finansowe
- W praktyce oznacza to odejście od modelu, w którym warunki przyłączenia funkcjonowały jako „pasywne aktywo projektowe”, możliwe do utrzymywania przez wiele lat bez realnej realizacji inwestycji – komentuje Przemysław Mazur, dodając do listy planowanych w ustawie działań nowe obowiązki finansowe.
Ustawa przewiduje bowiem, że podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci o napięciu wyższym niż 1 kV wnosi bezzwrotną opłatę za wniosek, w wysokości 1 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej, jednak nie więcej niż 100 tys. zł. Obowiązkowe będzie też zabezpieczenie wykonania zobowiązań wynikających z umowy o przyłączenie w wysokości 30 zł lub 60 zł za każdy kilowat (w zależności od mocy instalacji), ale nie więcej niż 12 mln zł – podlega ono zwrotowi lub może być zaliczone na poczet opłaty za przyłączenie do sieci. Dwukrotnie zwiększone mają zostać zaliczki wnoszone na poczet tej opłaty. Te przepisy niepokoją część przedsiębiorców.
- Rozwiązania te stanowią istotną barierę finansową dla małych i średnich gospodarstw rolnych oraz rolników indywidualnych planujących inwestycje w odnawialne źródła energii, w szczególności na potrzeby własne – alarmowała w piśmie do Sejmu Krajowa Rada Izb Rolniczych.
Czy magazyny energii można lokalizować na terenach, które w mpzp mają jedynie dopuszczenie budowy urządzeń infrastruktury technicznej? - sprawdź w LEX >
Ostrożnie do zmian podchodzi Michał Motylewski, radca prawny, dyrektor ds. transformacji energetycznej w Clyde & Co - Rzeczywistość zweryfikuje, czy nowe wymogi w procesie przyłączeniowym, a przede wszystkim rygorystyczne, nieodwracalne konsekwencje opóźnień, skutkować będą optymalizacją tego procesu. Ustawodawca szybko się zorientował, że te nowe pomysły mogłyby zdemolować inwestycje związane z zasilaniem trakcji kolejowej – stąd znacząco wydłużone terminy kamieni milowych właśnie dla tego strumienia projektów – komentuje. - Niebagatelne znaczenie mają też terminy wynikające z systemu akcyjnego, czy z finansowania inwestycji z KPO. Tu upatruję największych wyzwań. Inwestorzy dostali nową porcję ryzyk; pomagamy już znaleźć rozwiązania wpierające procesy realizacji i finansowania inwestycji w źródła OZE i magazyny energii – dodaje.
Czytaj w LEX: Proces przyłączenia instalacji OZE do sieci elektroenergetycznej - warunki, odmowa, umowa przyłączeniowa >
Elastyczność i przejrzystość
Projektodawca w ocenie skutków regulacji wskazał, że ustawa doprowadzi do optymalizacji procesu przyłączeniowego, co pozwoli inwestorom na realizację planowanych przedsięwzięć.
- Aby przyspieszyć integracje OZE w systemie elektroenergetycznym, jest konieczne większe upowszechnienie rozwiązań w zakresie elastyczności, które zapewni większe możliwości systemu w dostosowaniu do zmienności wytwarzania i zużycia energii elektrycznej w różnych horyzontach czasowych – napisał w uzasadnieniu.
W tym kontekście wymienia wprowadzenie do ustawy elastycznych umów o przyłączenie do sieci. Przewidują, że operator będzie uprawniony do wprowadzania uzasadnionych ograniczeń w poborze lub wprowadzaniu do sieci energii elektrycznej przez daną instalację bez ponoszenia odpowiedzialności za skutki takich ograniczeń.
Mec. Motylewski ocenia, że realnym krokiem naprzód byłoby prowadzenie usług elastyczności przez operatorów systemów dystrybucyjnych. - Sugestywnie wyglądają "nowe" umowy elastyczne. Operatorzy stosują je - w formule takiej, jak w najnowszej zmianie prawa energetycznego - od co najmniej kilkunastu lat – wskazuje. - Inwestorzy przywykli już, że pewność przychodów zależy od postępów w realizacji planów rozwoju sieci. Ich sytuację poprawi nie tyle wpisanie tej praktyki do ustawy, co nowe wymogi dotyczące przejrzystości działania operatorów sieci. Z tą bywa różnie, dotychczas operatorzy inaczej rozumieli konieczność publikacji wielu danych o ich systemach, niż wynikałoby to z obiektywnych potrzeb inwestorów – podsumowuje.
Czy do wydania decyzji o warunkach zabudowy na budynek gospodarczy potrzebne są promesy na prąd, wodę i ścieki? - sprawdź w LEX >
Zwiększenie przejrzystości procesu przyłączenia do sieci mają zapewnić przepisy obligujące operatorów do tworzenia dostępnych publicznie platform informacyjnych, na których znajdą się regularnie aktualizowane informacje m.in. o dostępnych zdolnościach przyłączeniowych, złożonych wnioskach o określenie warunków przyłączenia, statusie rozpatrywania wniosku, odrzuconych wnioskach o przyłączenie wraz z uzasadnieniem odrzucenia oraz kryteriach stosowanych do obliczania przepustowości sieci dostępnej dla nowych przyłączeń.
Czytaj też w LEX: Lokalizacja instalacji OZE (farmy wiatrowe, magazyny energii, farmy PV) >
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
