Projekt ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta (UC111) przygotował Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jest on implementacją dyrektywy 2024/825. To ona ma umożliwić konsumentom podejmowanie świadomych decyzji o nabywaniu produktów w ramach zrównoważonej konsumpcji.
Warto przypomnieć jednak, że już dziś UOKiK w swoich decyzjach kwestionuje używanie "ekościemy" w przekazie marketingowym. Ustawa, która ma wejść w życie 27 września 2026 r., będzie więc uzupełnieniem istniejących regulacji, a nie rewolucją.
Dłuższa lista czarnych praktyk handlowych
Jedna ze zmian polega na rozszerzeniu listy czarnych praktyk handlowych, czyli praktyk uznawanych za nieuczciwe w każdych okolicznościach. Ich katalog, zawarty w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, zostanie znacząco rozszerzony. Jedną z nowych czarnych praktyk będzie "umieszczanie oznakowania dotyczącego zrównoważonego charakteru, które nie jest oparte na systemie certyfikacji ani nie zostało ustanowione przez organy publiczne". Inną: "formułowanie ogólnego twierdzenia środowiskowego, w przypadku gdy przedsiębiorca nie jest w stanie wykazać uznanej wysokiej efektywności środowiskowej istotnej dla tego twierdzenia".
Greenwashing jako ryzyko sankcyjne - odpowiedzialność administracyjna i finansowa przedsiębiorców - czytaj w LEX >
- Efektem tej zmiany będzie to, że przedsiębiorca nie będzie mógł używać ogólnych twierdzeń dotyczących ekologiczności typu: przyjazne dla środowiska, eko-przyjazne, zielone, przyjazne dla natury, ekologiczne, poprawne środowiskowo, przyjazne dla klimatu, łagodne dla środowiska, przyjazne pod względem emisji dwutlenku węgla, efektywne energetycznie, biodegradowalne, oparte na surowcach pochodzenia biologicznego lub podobne, które sugerują lub stwarzają wrażenie wysokiej efektywności ekologicznej, jeżeli nie wykaże uznanej wysokiej efektywności ekologicznej – wyliczał UOKiK, prezentując założenia projektu.
Ową efektywność przedsiębiorca powinien wykazać np. zgodnie z przepisami rozporządzenia EU Ecolabel, programami oznakowania ekologicznego EN ISO 14024 typu I bądź innym prawem UE.
Rozszerzony katalog praktyk wprowadzających w błąd
Projekt przewiduje także, że za praktyki wprowadzające w błąd zostaną uznane:
- Reklamowanie nieistotnych korzyści dla konsumentów, które nie wynikają z żadnej cechy produktu lub działalności przedsiębiorcy;
- Formułowanie twierdzeń dotyczących osiągnięcia w określonym terminie przyszłego celu środowiskowego, np. w postaci neutralności klimatycznej, redukcji emisji dwutlenku węgla lub podobnego, w sytuacji gdy przedsiębiorca nie może przedstawić planu realizacji takiego celu.
Z kolei katalog informacji, które mogą być przedmiotem praktyki wprowadzającej w błąd przy prezentacji produktu, zostanie rozszerzony o cechy środowiskowe lub społeczne, aspekty związane z obiegiem zamkniętym, w tym trwałość, możliwość naprawy, zdolność do recyklingu.
Etykietowanie opakowań zgodnie z PPWR - jak uniknąć greenwashingu - czytaj w LEX >
Projekt określa też istotne informacje, których pominięcie przy świadczeniu usługi polegającej na porównywaniu produktów może oznaczać, że działanie przedsiębiorcy zostanie uznane za zaniechanie wprowadzające w błąd.
Czytaj też w LEX: Produkty a zrównoważony rozwój – jaki spełnić warunki prawne? >
Zmiany w ustawach o prawach konsumenta
Sprzedawca – zarówno w sklepie stacjonarnym, jak i online – będzie musiał przekazać konsumentowi przed zawarciem umowy dodatkowe informacje o:
- istnieniu prawnego obowiązku zapewnienia zgodności towaru z umową;
- istnieniu prawnego obowiązku zapewnienia zgodności treści cyfrowych i usług cyfrowych z umową;
- minimalnym okresie dokonywania aktualizacji towarów z elementami cyfrowymi, treści cyfrowych oraz usług cyfrowych;
- możliwości i zasadach naprawy.
Obowiązkowe będzie też oznakowanie informujące o udzieleniu przez producenta handlowej gwarancji trwałości, o ile producent jej udziela.
Jak komunikować ESG, żeby nie narazić się na zarzut greenwashingu? - sprawdź w LEX >
Dla umów zawieranych na odległość (online) sprzedawca będzie miał ponadto obowiązek przekazać informację o przyjaznych dla środowiska opcjach dostawy towarów.
Jak "zazielenia się" prawo konsumenckie – na przykładzie walki z greenwashingiem - czytaj w LEX >
