Europejski portfel pozwoli na weryfikację wieku w sieci. Rząd przyjął projekt
Możliwość potwierdzania informacji o sobie, zamiast udostępniania dokumentów, dotyczących m.in. tożsamości, wieku lub uprawnienia do kierowania pojazdami, to cel proponowanych przez rząd przepisów mających wprowadzić do polskiego prawa europejski portfel tożsamości cyfrowej. Ma on zapewnić transgraniczny dostęp do usług publicznych i prywatnych oraz pełną kontrolę nad danymi, a jednym z najbardziej oczekiwanych rozwiązań ma być możliwość weryfikacji wieku przy dostępie do niektórych treści w internecie.

Rada Ministrów przyjęła we wtorek 17 listopada projekt nowelizacji ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej, która ma wprowadzić do polskiego prawa przepisy unijnego rozporządzenia eIDAS, zobowiązującego m.in. państwa członkowskie do zapewnienia europejskiego portfela tożsamości cyfrowej wszystkim osobom fizycznym i prawnym w UE. Ma on umożliwić bezpieczny, zaufany i niezakłócony dostęp transgraniczny do usług publicznych i prywatnych oraz pełną kontrolę nad danymi. – Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej sprawi, że granice państw nie będą już barierą w korzystaniu z usług cyfrowych. To konkretne ułatwienie dla Polaków, którzy załatwiają sprawy za granicą. Chcemy, aby cyfrowa tożsamość dawała obywatelom większą swobodę, a nie nakładała na nich kolejne obowiązki. Dlatego korzystanie z portfela będzie dobrowolne, a każdy użytkownik sam zdecyduje, jakie dane i komu udostępni – powiedział Krzysztof Gawkowski, wicepremier, minister cyfryzacji. W początkowej fazie europejski portfel tożsamości cyfrowej ma być udostępniony jako rozwiązanie zintegrowane z aplikacją mObywatel, a w późniejszym etapie jako jej aktualizacja.
Europejski portfel potwierdzi dane bez dokumentów
Głównym celem proponowanej regulacji jest usprawnienie nadzoru nad kwalifikowanymi dostawcami usług zaufania, czyli firmami i jednostkami publicznymi, które świadczą usługi m.in. kwalifikowanych podpisów elektronicznych, pieczęci elektronicznych i znaczników czasu. Za pomocą tych narzędzi Polacy mogą uwierzytelniać się i logować do usług administracji publicznej.
Możliwe będzie uwierzytelnianie transakcji, aktywacja karty SIM, czy złożenie elektronicznego podpisu kwalifikowanego, który będzie respektowany w całej Unii Europejskiej. Zweryfikować tożsamość portfelem będzie można m.in. podczas kontroli granicznej, także zrealizować receptę czy potwierdzić uprawnienia do prowadzenia pojazdów – mówił po posiedzeniu rządu premier Donald Tusk.
Europejski portfel tożsamości cyfrowej to narzędzie pozwalające użytkownikom przedstawić poświadczenia, czyli potwierdzić konkretne informacje o sobie, zamiast udostępniać te dokumenty. Przygotowania do stworzenia tego narzędzia w Polsce już trwają, a od 16 września firmy w Polsce i całej Unii Europejskiej mogą testować europejski portfel tożsamości cyfrowej.
- Firmy i instytucje mogą sprawdzać integrację własnych usług z udostępnionymi komponentami, testować procesy związane z cyfrowym potwierdzaniem tożsamości oraz weryfikować rozwiązania przed ich wdrożeniem produkcyjnym. Sandbox Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej został przygotowany przez Ministerstwo Cyfryzacji i Centralny Ośrodek Informatyki - wskazał resort.
Czytaj: Firmy mogą testować unijny mechanizm weryfikacji użytkowników internetu>>
Weryfikacja wieku w internecie pilnie potrzebna
Jednym z najbardziej oczekiwanych rozwiązań ma być mechanizm pozwalający potwierdzić pełnoletność bez ujawniania dokładnej daty urodzenia lub innych poufnych informacji. Ta ostatnia funkcjonalność ma obecnie szczególne znaczenie w Polsce, ponieważ trwają prace nad przepisami, które mają zobowiązać platformy internetowe do skutecznej weryfikacji wieku użytkowników, by osoby niepełnoletnie nie miały dostępu do treści szkodliwych, jak np. pornografia. Proponowane rozwiązanie może być także odpowiedzią na pytania dotyczące ograniczeń wiekowych dla uczestników sieci społecznościowych. Firmy prowadzące takie platformy mogą tworzyć własne mechanizmy w tym zakresie, oby były skuteczne. Ale mogą też skorzystać z narzędzia przygotowanego w ramach Unii Europejskiej. I polskie Ministerstwo Cyfryzacji rekomenduje Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej, ale dopuszcza też korzystanie z innych metod. Jak powiedział Prawo.pl Mateusz Kupiec, associate w kancelarii Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy, asystent badawczy w Instytucie Nauk Prawnych PAN, potrzebne jest narzędzie do weryfikacji wieku w oparciu o poświadczenia atrybutów, w tym atrybutu pełnoletniości.
- Użytkownik uzyskuje od zaufanego organu publicznego poświadczenie wieku przechowywane w EUDI Wallet, a przy próbie dostępu do usługi objętej ograniczeniem wiekowym usługodawca kieruje do portfela standardowe żądanie weryfikacji. Portfel informuje użytkownika o tożsamości podmiotu weryfikującego oraz wymaganym progu wieku (np. 18+), a po świadomej zgodzie generuje kryptograficzny dowód potwierdzający spełnienie tego warunku. Usługodawca weryfikuje wynik i na tej podstawie przyznaje lub odmawia dostępu - tłumaczy ekspert, który uczestniczył w pracach nad rządowym projektem w tej sprawie.
Jego zdaniem możliwość potwierdzenia osiągnięcia określonego wieku bez ujawniania serwisowi tożsamości użytkownika ani jego dokładnej daty urodzenia, osłabia argument, że obowiązkowe sprawdzanie wieku musi wiązać się z przekazywaniem platformom dokumentów tożsamości lub nadmiernej ilości danych osobowych. - Dostępność takiego rozwiązania może zachęcać prawodawców do wprowadzania kolejnych obowiązków związanych z weryfikacją wieku online – podkreśla Mateusz Kupiec. A zdaniem premiera Donalda Tuska, bardzo ważne jest to, że będzie można o wiele skuteczniej chronić dzieci przed złem w internecie, bo dzięki elektronicznej tożsamości będzie można ustalać szybko i bezproblemowo wiek użytkownika.
Czytaj: Mateusz Kupiec: Unijny portfel ułatwi weryfikację wieku w internecie>>
Projekt potrzebny, tylko trochę spóźniony
Decyzja rządu o przyjęciu projektu to ważne wydarzenie. Wprawdzie premier Donald Tusk powiedział, że Polska będzie jednym z pierwszych państw, które wdroży europejski portfel tożsamości, ale trudno mówić o sukcesie, gdy termin na wdrożenie tego instrumentu upływa w przyszłym miesiącu. Rozporządzenie 2024/1183 (tzw. eIDAS 2.0), nowelizujące rozporządzenie 910/2014, weszło w życie 20 maja 2024 r., a zgodnie z art. 5a ust. 1 państwa członkowskie mają obowiązek udostępnić obywatelom co najmniej jeden portfel w terminie 24 miesięcy od wejścia w życie aktów wykonawczych Komisji. Te zostały przyjęte pod koniec listopada 2024 r. (m.in. rozporządzenia wykonawcze 2024/2977, 2024/2979, 2024/2982), więc termin przypada na grudzień 2026 r.
- Polska zatem nie wyprzedza harmonogramu, tylko go realizuje, a sandbox jest w tym sensie spóźnionym o kilka miesięcy, choć potrzebnym, narzędziem dla przedsiębiorców - powiedziała Prawo.pl. adwokat Małgorzata Durlej-Piotrowska, prowadząca w Warszawie kancelarię zajmującą się tą problematyką. I zwróciła uwagę, że dla wielu z nich akceptacja portfela nie będzie opcją, lecz obowiązkiem, bowiem art. 5f ust. 2 rozporządzenia nakłada go na podmioty prywatne z sektorów wymienionych w tym przepisie (m.in. bankowość, usługi finansowe, telekomunikacja, transport, edukacja, ochrona zdrowia), o ile mają one obowiązek stosować silne uwierzytelnianie użytkownika, a art. 5f ust. 3 – na bardzo duże platformy internetowe w rozumieniu art. 33 aktu o usługach cyfrowych.
Mocniejszy nadzór ministra nad usługami zaufania
Proponowana nowelizacja ma też wzmocnić nadzór nad podmiotami podłączonymi do Krajowego Węzła Identyfikacji Elektronicznej, znanego pod nazwą login.gov.pl. Minister cyfryzacji ma zyskać możliwość czasowego wstrzymania świadczenia kwalifikowanej usługi zaufania, ale nie dłużej niż na 14 dni. Minister mógłby to zrobić, jeżeli dalsze świadczenie usługi groziłoby „wystąpieniem nieodwracalnych szkód” lub zagroziłoby interesom użytkowników i innych dostawców usług. Jeżeli zagrożenie nie ustanie, taki nakaz mógłby być wydłużany na kolejne okresy, również nie dłuższe niż 14 dni.
- Rozwijamy usługi cyfrowe tak, aby tworzyły jeden, dobrze współpracujący system, który ułatwia obywatelkom i obywatelom załatwianie codziennych spraw. Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej będzie kolejnym krokiem w tym kierunku. Pozwoli korzystać z usług i potwierdzać swoją tożsamość nie tylko w Polsce, ale również w innych państwach Unii Europejskiej. Granice państw nie powinny być barierą w korzystaniu z usług cyfrowych, a technologia ma ułatwiać życie niezależnie od tego, gdzie się znajdujemy – powiedział po decyzji rządu wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.








