Jakie są szanse ukarania lekarza za sposób w jaki mnie leczył?
W grudniu zeszłego roku przeszłam pierwszą artroskopię kolana. Po zabiegu czułam się gorzej niż przed operacją. Przez długi czas po operacji odczuwałam silne bóle, musiałam przejść ciężką rehabilitację, która nie dała zresztą rezultatu. Lekarz prowadzący zapewniał, że nic mi nie jest, że potrzeba więcej czasu na gojenie po zabiegu. Postanowiłam na własną rękę zrobić dodatkowe badania. Okazało się, że mam przewlekły stan zapalny, że rzepka dalej jest uszkodzona, oraz że trzeba po raz kolejny operować. Od ośmiu miesięcy jestem na zwolnieniu, straciłam pracę.
W przedstawionym stanie faktycznym, możemy mieć do czynienia z trzema rodzajami odpowiedzialności prawnej lekarza:
•\odpowiedzialnością zawodową;
•\odpowiedzialnością karną;
•\odpowiedzialnością cywilną.
W przypadku odpowiedzialności zawodowej, jej podstawy zostały uregulowane w ustawie z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708). Lekarze podlegają odpowiedzialności zawodowej za postępowanie, które narusza zasady etyki lekarskiej oraz przepisy związane z wykonywaniem zawodu lekarza. Ustawa definiuje takie zachowanie jako "przewinienie zawodowe". Jako Sąd I instancji, sprawę rozpatruje Okręgowy Sąd Lekarski, na podstawie wniesionego przez rzecznika odpowiedzialności zawodowej - wniosku o ukaranie. Sądem właściwym do rozpatrzenia sprawy będzie ten sąd lekarski okręgowej izby lekarskiej, której obwiniony jest członkiem w chwili wszczęcia postępowania. W tym przypadku należy napisać skargę do Okręgowej Izby Lekarskiej, opisując dokładnie cały stan faktyczny (przebieg leczenia oraz dołączyć kserokopie posiadanej dokumentacji lekarskiej, potwierdzonej za zgodność z oryginałem) a także uzasadnienie na czym polegało naruszenie zasad etyki lekarskiej bądź zasad wykonywania zawodu. Po wpłynięciu skargi przekazywana ona jest do rzecznika odpowiedzialności zawodowej, który po otrzymaniu skargi (informacji) i zapoznaniu się z nią, przeprowadza czynności sprawdzające. Czynności sprawdzające mają na celu wstępne badanie sprawy, czy są podstawy do wszczęcia postępowania. W przypadku, jeżeli są podstawy, zostaje przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. Postępowanie wyjaśniające może zakończyć się bądź umorzeniem, bądź wnioskiem o ukaranie. Pokrzywdzony jest stroną postępowania w przedmiocie odpowiedzialności lekarza, może ustanowić do dwóch pełnomocników. Pełnomocnikiem może być: lekarz, adwokat, radca prawny. Sankcjami za przewinienie zawodowe może być: upomnienie, nagana, kara pieniężna, zakaz pełnienia funkcji kierowniczych, ograniczenie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza, zawieszenie wykonywania zawodu, pozbawienie wykonywania zawodu.
Prowadzenie postępowania w związku z odpowiedzialnością zawodową jest niezależne od prowadzonego postępowania cywilnego lub (i) karnego.
W przypadku odpowiedzialności karnej w grę może wchodzić odpowiedzialność za jedno z przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu np. z art. 156 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.), (nieumyślne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu), art. 157 § 1 Kodeksu karnego (średnie uszkodzenie ciała). W tym wypadku należy złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w najbliższej jednostce policji lub prokuraturze rejonowej. Zawiadomienie może być na piśmie lub ustnie do protokołu. W tym wypadku, tak jak i poprzednio, należy dokładnie opisać przebieg leczenia, konsekwencje z tego wynikające i dołączyć kserokopie posiadanej dokumentacji medycznej, wskazując, że w wyniku leczenia została uszkodzona rzepka. Jeżeli złożone zawiadomienia uzasadnia popełnienie przestępstwa, następuje wszczęcie postępowania przygotowawczego. Postępowanie przygotowawcze kończy się albo skierowaniem oskarżenia, albo umorzeniem postępowania. Pokrzywdzony może ustanowić pełnomocnika: adwokata, zaś sam w procesie sądowym może działać w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Karą w odpowiedzialności karnej może być: grzywna, ograniczenie pozbawienia wolności, pozbawienie wolności. Sąd może orzec zakaz wykonywania zawodu na okres od roku do lat 10. Sąd może orzec na rzecz pokrzywdzonego nawiązkę lub na jego wniosek obowiązek naprawienia wyrządzonej szkody.
Pokrzywdzony musi udowodnić wysokość szkody.
Odpowiedzialność cywilna to odpowiedzialność majątkowa, służy ona wyrównaniu uszczerbku doznanego przez poszkodowanego w dobrach prawnie chronionych oraz zadośćuczynieniu za doznaną krzywdę (cierpienia psychiczne, fizyczne). Szkoda jest często wynikiem niewłaściwego leczenia (być może, że w grę wchodzi błąd w sztuce lekarskiej). Odpowiedzialność lekarza zależy od charakteru stosunku prawnego jaki łączy lekarza i pacjenta (czy leczenie było prowadzone w zakładzie opieki zdrowotnej, prywatnej klinice, czy lekarz ten wykonywał prywatną praktykę lekarską). W tym wypadku należy złożyć pozew do sądu cywilnego, z żądaniem odszkodowania i zadośćuczynienia (w zależności od wysokości żądania, jeżeli przekracza ono 75 tys. złotych właściwy jest sąd okręgowy, w pozostałych sprawach właściwy będzie sąd rejonowy). Pozew składa się do sądu, w okręgu którego pozwany ma miejsce zamieszkania lub siedzibę.
Szanse
Całość przedstawionego stanu faktycznego i dowodów leży w ocenie uprawnionego do tego sądu powszechnego bądź (i) sądu lekarskiego. Wydaje się, że przy takim stanie znajomości sprawy, najbardziej właściwą drogą jest dochodzenie odpowiedzialności na drodze cywilnej, która pozwala na uzyskanie materialnego odszkodowania w wysokości rzeczywiście poniesionych strat oraz utraconych korzyści.
Katarzyna Lenczowska-Soboń.