W 2025 roku do rzecznika praw pacjenta wpłynęło ponad 2500 wniosków o świadczenie z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. Na podstawie prawie sześciuset pozytywnych dla pacjentów decyzji, otrzymali oni 34 miliony złotych, czyli kilkukrotnie więcej niż rok wcześniej (wtedy było to 9,5 mln zł). Ponadto rzecznik wszczął 429 postępowań zbiorowych, które najczęściej dotyczyły działalności „szarlatanów” i receptomatów.
Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych (FKZM) to alternatywa dla odszkodowania sądowego. Zapewnia szybszą drogę do uzyskania rekompensat dla osób, które podczas pobytu w szpitalu doznały uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia czy też uległy zakażeniu szpitalnemu. W przypadku śmierci pacjenta, świadczenie przysługuje jego bliskim. FKZM działa od września 2023 roku.
Biuro Rzecznika Praw Pacjenta podsumowało ubiegły rok w KFZM. Wpłynęło ponad 2,5 tysiąca wniosków o przyznanie świadczenia z Funduszu. Wydano ponad 1300 decyzji, z czego 586 przyznających świadczenia na łączną kwotę 34 mln zł. Średnia suma przyznanego świadczenia wyniosła ok. 58 tysięcy. Przyznane środki wsparły 352 osoby w procesie powrotu do zdrowia, a 234 osoby bliskie otrzymały świadczenie w związku ze śmiercią krewnego. Dla porównania – w 2024 r. wpłynęło ponad 1500 wniosków o przyznanie świadczenia, wydano ponad 260 decyzji, w tym 162 pozytywne dla pacjentów, na łączną kwotę sięgającą blisko 9,5 mln zł.
Sprawdź w LEX: Czy podmiot leczniczy ma obowiązek informowania ubezpieczyciela o wypłacie świadczenia kompensacyjnego? >
Departament Prawny w Biurze Rzecznika wszczął również 429 postępowań zbiorowych. RPP wydał w 2025 r. 419 decyzji dotyczących praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, z czego 24 decyzje nakładające na podmioty lecznicze kary za niezgodne z prawem postępowanie na łączną kwotę prawie 1,2 mln zł.
Ponad 2 mln zł to wartość zadośćuczynień i odszkodowań (na mocy wydanych orzeczeń sądowych i zawartych ugód), które pacjentom przyniosły sprawy cywilne z udziałem Rzecznika Praw Pacjenta w 2025 roku. Łącznie, w całym okresie działalności RPP, kwota ta wyniosła ponad 15 mln zł. – Ochrona zbiorowych praw pacjentów, szczególnie w obszarze tzw. receptomatów, ale też działalności osób, które prowadzą leczenie niezgodne z aktualną wiedzą medyczną, czyli szarlatanów, to dla mnie priorytet. Procedowany projekt ustawy (tzw. Lex Szarlatan) powinien wejść w życie jak najszybciej, aby zapewnić skuteczniejsze narzędzia prawne ochrony pacjentek i pacjentów przed niebezpiecznymi praktykami pseudomedycznymi – mówi Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.
Zobacz też w LEX: Jak uniknąć naruszeń praw pacjenta w placówce - wskazówki dla personelu i kadry zarządzającej >
RPP wydał też ponad 1400 rozstrzygnięć w ramach prowadzonych postępowań wyjaśniających w sprawach indywidualnych, podjął też prawie 6700 spraw w ramach współpracy z podmiotami leczniczymi na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 9a ustawy z 6 listopada 2008 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 581).
Przy Rzeczniku Praw Pacjenta działa Telefoniczna Informacja Pacjenta (infolinia). W 2025 r., w ramach całodobowych rozmów telefonicznych, udzielono ponad 87 tysięcy porad telefonicznych. Ponadto (na podstawie zgłoszeń pacjentów na infolinię) w sytuacjach zagrażających życiu lub zdrowiu i wymagających pilnego wsparcia podjęto ponad 1300 interwencji pisemnych i telefonicznych w podmiotach leczniczych. – W sytuacjach, gdy konieczne jest pilne wsparcie pacjenta w jego trudnej sytuacji związanej ze zdrowiem, pracownicy Biura RPP podejmują działania interwencyjno-wspierające w podmiotach leczniczych. Szybkie i skuteczne podjęcie działań ma na celu zapobieżenie naruszeniu praw pacjenta lub ograniczenie jego skutków, w szczególności w sytuacjach zagrażających zdrowiu i życiu pacjenta – wyjaśnia Chmielowiec.
Postępowania wyjaśniające oraz interwencje dotyczą również pacjentów objętych psychiatryczną opieką zdrowotną. W 2025 r. Departament Zdrowia Psychicznego wszczął 8 133 sprawy. Chodzi o 5 533 zgłoszenia wpływające od pacjentów, ich osób bliskich, innych osób i instytucji w sprawach dotyczących praw pacjentów psychiatrycznej opieki zdrowotnej oraz 2 475 inicjatyw własnych, w szczególności podejmowanych przez Rzeczników Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego.
Zobacz też w LEX: Bezpieczna komunikacja lekarza z pacjentem poza gabinetem >
W podsumowaniu minionego roku, RPP przypomniał, że w październiku uruchomiono bezpłatną infolinię „Helpline” dla osób chorych na chorobę Alzheimera lub inne zaburzenia otępienne oraz ich rodzin i opiekunów, współfinansowaną ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. W ciągu trzech miesięcy udzielono 766 porad telefonicznych oraz 20 porad pisemnych (pisaliśmy o tym w tekście Helpline - infolinia rzecznika praw pacjenta).
W ramach współpracy Rzecznika Praw Pacjenta z pełnomocnikami ds. praw pacjenta w podmiotach leczniczych przeprowadzono 9 warsztatów szkoleniowych online oraz warsztaty regionalne w siedzibach podmiotów leczniczych. W warsztatach i spotkaniach uczestniczyło średnio ok. 400 osób. We wrześniu zorganizowano również ogólnopolską konferencję dla pełnomocników ds. praw pacjenta w Warszawie, w której uczestniczyło 120 osób stacjonarnie i blisko 100 online. Pracownicy Biura RPP prowadzą również szkolenia z praw pacjenta dla personelu medycznego w podmiotach leczniczych. W ubiegłym roku w 22 tego rodzaju wydarzeniach uczestniczyło łącznie prawie 6 tysięcy pracowników podmiotów medycznych.
Czytaj też w LEX: Jak sobie radzić w kontakcie z trudnym pacjentem? Zagadnienia prawne >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
