Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych (FKZM) to alternatywa dla odszkodowania sądowego. Zapewnia szybszą drogę do uzyskania rekompensat dla osób, które podczas pobytu w szpitalu doznały uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia czy też uległy zakażeniu szpitalnemu. W przypadku śmierci pacjenta, świadczenie przysługuje jego bliskim. FKZM działa od września 2023 roku.

Biuro Rzecznika Praw Pacjenta podsumowało ubiegły rok w KFZM. Wpłynęło ponad 2,5 tysiąca wniosków o przyznanie świadczenia z Funduszu. Wydano ponad 1300 decyzji, z czego 586 przyznających świadczenia na łączną kwotę 34 mln zł. Średnia suma przyznanego świadczenia wyniosła ok. 58 tysięcy. Przyznane środki wsparły 352 osoby w procesie powrotu do zdrowia, a 234 osoby bliskie otrzymały świadczenie w związku ze śmiercią krewnego. Dla porównania – w 2024 r. wpłynęło ponad 1500 wniosków o przyznanie świadczenia, wydano ponad 260 decyzji, w tym 162 pozytywne dla pacjentów, na łączną kwotę sięgającą blisko 9,5 mln zł.

Sprawdź w LEX: Czy podmiot leczniczy ma obowiązek informowania ubezpieczyciela o wypłacie świadczenia kompensacyjnego? >

 

Szarlatani i receptomaty – zmora medycyny

Departament Prawny w Biurze Rzecznika wszczął również 429 postępowań zbiorowych. RPP wydał w 2025 r. 419 decyzji dotyczących praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, z czego 24 decyzje nakładające na podmioty lecznicze kary za niezgodne z prawem postępowanie na łączną kwotę prawie 1,2 mln zł.

 

Sprawdź również książkę: Prawa pacjenta. Rzecznik Praw Pacjenta. Komentarz >>


Ponad 2 mln zł to wartość zadośćuczynień i odszkodowań (na mocy wydanych orzeczeń sądowych i zawartych ugód), które pacjentom przyniosły sprawy cywilne z udziałem Rzecznika Praw Pacjenta w 2025 roku. Łącznie, w całym okresie działalności RPP, kwota ta wyniosła ponad 15 mln zł. – Ochrona zbiorowych praw pacjentów, szczególnie w obszarze tzw. receptomatów, ale też działalności osób, które prowadzą leczenie niezgodne z aktualną wiedzą medyczną, czyli szarlatanów, to dla mnie priorytet. Procedowany projekt ustawy (tzw. Lex Szarlatan) powinien wejść w życie jak najszybciej, aby zapewnić skuteczniejsze narzędzia prawne ochrony pacjentek i pacjentów przed niebezpiecznymi praktykami pseudomedycznymi – mówi Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.

Zobacz też w LEX: Jak uniknąć naruszeń praw pacjenta w placówce - wskazówki dla personelu i kadry zarządzającej >

 

Indywidualne sprawy pacjentów

RPP wydał też ponad 1400 rozstrzygnięć w ramach prowadzonych postępowań wyjaśniających w sprawach indywidualnych, podjął też prawie 6700 spraw w ramach współpracy z podmiotami leczniczymi na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 9a ustawy z 6 listopada 2008 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 581).

Przy Rzeczniku Praw Pacjenta działa Telefoniczna Informacja Pacjenta (infolinia). W 2025 r., w ramach całodobowych rozmów telefonicznych, udzielono ponad 87 tysięcy porad telefonicznych. Ponadto (na podstawie zgłoszeń pacjentów na infolinię) w sytuacjach zagrażających życiu lub zdrowiu i wymagających pilnego wsparcia podjęto ponad 1300 interwencji pisemnych i telefonicznych w podmiotach leczniczych. – W sytuacjach, gdy konieczne jest pilne wsparcie pacjenta w jego trudnej sytuacji związanej ze zdrowiem, pracownicy Biura RPP podejmują działania interwencyjno-wspierające w podmiotach leczniczych. Szybkie i skuteczne podjęcie działań ma na celu zapobieżenie naruszeniu praw pacjenta lub ograniczenie jego skutków, w szczególności w sytuacjach zagrażających zdrowiu i życiu pacjenta – wyjaśnia Chmielowiec.

Postępowania wyjaśniające oraz interwencje dotyczą również pacjentów objętych psychiatryczną opieką zdrowotną. W 2025 r. Departament Zdrowia Psychicznego wszczął 8 133 sprawy. Chodzi o 5 533 zgłoszenia wpływające od pacjentów, ich osób bliskich, innych osób i instytucji w sprawach dotyczących praw pacjentów psychiatrycznej opieki zdrowotnej oraz 2 475 inicjatyw własnych, w szczególności podejmowanych przez Rzeczników Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego.

Zobacz też w LEX: Bezpieczna komunikacja lekarza z pacjentem poza gabinetem >

 

Nie tylko skargi

W podsumowaniu minionego roku, RPP przypomniał, że w październiku uruchomiono bezpłatną infolinię „Helpline” dla osób chorych na chorobę Alzheimera lub inne zaburzenia otępienne oraz ich rodzin i opiekunów, współfinansowaną ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. W ciągu trzech miesięcy udzielono 766 porad telefonicznych oraz 20 porad pisemnych (pisaliśmy o tym w tekście Helpline - infolinia rzecznika praw pacjenta).

W ramach współpracy Rzecznika Praw Pacjenta z pełnomocnikami ds. praw pacjenta w podmiotach leczniczych przeprowadzono 9 warsztatów szkoleniowych online oraz warsztaty regionalne w siedzibach podmiotów leczniczych. W warsztatach i spotkaniach uczestniczyło średnio ok. 400 osób. We wrześniu zorganizowano również ogólnopolską konferencję dla pełnomocników ds. praw pacjenta w Warszawie, w której uczestniczyło 120 osób stacjonarnie i blisko 100 online. Pracownicy Biura RPP prowadzą również szkolenia z praw pacjenta dla personelu medycznego w podmiotach leczniczych. W ubiegłym roku w 22 tego rodzaju wydarzeniach uczestniczyło łącznie prawie 6 tysięcy pracowników podmiotów medycznych.

Czytaj też w LEX: Jak sobie radzić w kontakcie z trudnym pacjentem? Zagadnienia prawne >

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.