Pakiet antydyskryminacyjny zaprezentowany w piątek przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zakłada m.in. zapewnienie minimum 30-procentowego udziału każdej z płci we władzach uczelni i instytutów oraz wprowadzenie feminatywów do wszystkich oficjalnych dokumentów.

Uczelnie lepiej będą wspierać doktorantów w trudnej sytuacji życiowej, ale bez angażowania środków państwowych. Zapomogi mają być finansowane przez same uczelnie, a równolegle procedowane są zmiany dotyczące wysokości stypendium doktoranckiego, powiązanego z wynagrodzeniem profesora. Tu wzrost nie będzie duży, bo sama kwota bazowa, od której zależy kwota stypendium, wzrośnie jedynie o ok. 3 procent.

Szkoły wyższe mają obowiązek uiszczenia opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości rolnych stanowiących własność komunalną także wtedy, gdy w dacie oddania w użytkowanie wieczyste gruntów, będących wówczas własnością Skarbu Państwa, z mocy ustawy przysługiwało im ustawowe zwolnienie z opłat. Sąd Apelacyjny potwierdził, że taka opłata wynosi 0,3 proc. ich wartości.

Przyznanie stypendium rektora oraz odmowa jego przyznania następuje w drodze decyzji administracyjnej. Po wyczerpaniu drogi wewnątrz uczelni, od decyzji rektora utrzymującej w mocy lub uchylającej niezgodną z przepisami prawa decyzję komisji stypendialnej (lub odwoławczej komisji stypendialnej) przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Cała ścieżka postępowania po przyznaniu stypendium została opisana w jednym z ostatnich orzeczeń NSA.

Rektor, który otrzyma zawiadomienie o przewinieniu dyscyplinarnym, musi podjąć określone działanie. Przepis nie określa jednak terminu, w jakim ma to zrobić. Zdaniem naszej Czytelniczki jest to furtka do pomijania zgłoszeń i niepodejmowania żadnych działań przez władze uczelni. Stąd postulat zmiany ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce zgłoszony w ramach akcji "Poprawmy prawo".

Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł, co stanowi wzrost o 3 proc. w stosunku do roku 2025. W związku z tym resort nauki podwyższy zasadnicze wynagrodzenie profesora - wzrośnie ono o 280 zł, co wpłynie na wysokość innych pensji w nauce oraz stypendium doktoranckiego, które są uzależnione od tej stawki.

Zdaniem rektora Uniwersytetu Civitas prof. Stanisława Mocka uczelnie niepubliczne od lat nie są równo z publicznymi traktowane przez resort nauki przy podziale subwencji, np. na prowadzenie kształcenia. Zapowiedział, że będzie to jedna z kwestii poruszonych na poniedziałkowym spotkaniu ws. strategii rozwoju szkolnictwa wyższego.

Centrum aktywnie wspiera działania organów ścigania – zadeklarował szef NCBR Jerzy Małachowski. Jest to reakcja na poniedziałkowy komunikat warszawskiej Prokuratury Regionalnej, która poinformowała o skierowaniu do sądu pierwszego aktu oskarżenia dotyczącego nieprawidłowości w działalności centrum. Zarzuty usłyszą 33 osoby.

Z przepisów ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wynika zamknięty katalog przypadków, które mogą wiązać się z wydaniem przez organy uczelni decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów. O ile w niektórych sytuacjach decyzja wydawana jest obowiązkowo, o tyle w innych przypadkach zależy od uznania organu.

W piątek prezydent Karol Nawrocki zdecydował o zawetowaniu nowelizacji przepisów dotyczących Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz innych ustaw. Ustawa ta przewidywała modyfikacje w procedurach nominacyjnych i wymogach kwalifikacyjnych dla kadry zarządzającej takimi jednostkami jak NCBR, Sieć Badawcza Łukasiewicz czy instytuty badawcze.

Ministerstwo Nauki poinformowało, że w ciągu pierwszych trzech miesięcy 2026 roku powołany zostanie nowy zespół ds. równości, który przejmie zadania dwóch dotychczas działających gremiów ministerialnych, w tym Rady ds. kobiet w szkolnictwie wyższym i nauce. Zespół ds. kobiet pod kierunkiem prof. Anny Pacześniak zajmował się m.in. kwestią wdrożeń planów równości na uczelniach i dobrymi praktykami.

Jeżeli nieruchomość należąca do uczelni publicznej pozostawała w dacie wejścia w życie nowej ustawy o szkolnictwie wyższym w jej użytkowaniu wieczystym, to nie przechodzi na własność Skarbu Państwa - orzekła Izba Cywilna Sądu Najwyższego. Wskazała przy tym na brak przepisów przejściowych i nabycie z mocy ustawy.

Skreślić z listy studentów może rektor - organ uprawniony do wydania decyzji w tym przedmiocie zgodnie z ustawodawczym domniemaniem kompetencji. Jednakże on sam może również upoważniać innych przedstawicieli do działania w jego imieniu. W jednej z ostatnich spraw studenckich rozpatrywanych przez NSA decyzja o skreśleniu z listy studentów została wydana przez prodziekana ds. kształcenia, który nie działał w ramach kompetencji własnych, ale po udzieleniu pełnomocnictwa przez rektora.

Uczelnie będą mogły przeznaczać na stypendia rektora maksymalnie 45 proc. środków funduszu stypendialnego w danym roku – taką zmianę wprowadza nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, podpisana w poniedziałek przez prezydenta. Nowe przepisy mają dać szkołom wyższym większą elastyczność w gospodarowaniu pieniędzmi na świadczenia dla studentów i poprawić efektywność wykorzystania funduszy stypendialnych.

Do Komisji Dyscyplinarnej przy Ministrze Nauki trafiają głównie sprawy dotyczące niewłaściwych relacji na uczelniach. Sporo jest też spraw o plagiaty, ale nie było jeszcze żadnej sprawy o fabrykację publikacji naukowych - wynika z danych resortu nauki. Od 1 stycznia 2019 roku do początku grudnia 2025 r. przez ręce ministerialnych arbitrów przeszło 130 spraw. Żadnego wniosku nie odrzucono ani nie umorzono na wstępnym etapie.

Rząd przyjął projekt ustawy o utworzeniu Uniwersytetu Bezpieczeństwa Narodowego. Uczelnia ta - po wzmocnieniu kadrowym, personalnym i organizacyjnym – przejmie od marca zadania Akademii Sztuki Wojennej. Położy nacisk na kształcenie kadr w zakresie cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji i technologii wojskowych.

Katolicki Uniwersytet Lubelski zawiesił w prawach studenta 19-letniego Mateusza W., którego ABW zatrzymała za przygotowania do zamachu terrorystycznego. Chłopak studiował na pierwszym roku prawa. Postępowanie prowadzi również rzecznik dyscyplinarny ds. studentów i doktorantów, a konsekwencją sprawy może być usunięcie go z uczelni.

W codziennej praktyce uczelnianej profesor czy doktor habilitowany rzadko traktuje młodszego kolegę jak partnera w poszukiwaniu prawdy. Znacznie częściej widzi w nim podwładnego, którego można ofuknąć, zignorować albo publicznie ośmieszyć - wskazuje prof. Grzegorz Krawiec z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wskazuje, że hierarchia stopni i tytułów coraz częściej służy nie do porządkowania pracy, tylko do upokarzania tych, którzy znajdują się niżej: magistrów, doktorów, asystentów, adiunktów, a zwłaszcza pracowników administracji.

Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz poinformował, że 7 stycznia odbędzie się uroczystość wręczenia nominacji profesorskich przez prezydenta Karola Nawrockiego. Odniósł się w ten sposób do słów wiceszefowej MNiSW Karoliny Zioło-Pużuk, która powiedziała, że prezydent dotychczas nie podpisał żadnej nominacji.

Naszą misją jest uwolnienie dyskursu antydyskryminacyjnego od wpływów ideologicznych, religijnych czy politycznych. Chcemy przekonać tzw. elity polityczne w kraju do ideologicznie, religijnie i politycznie neutralnego podejścia do zakazu dyskryminacji - mówi prof. Andrzej Wróbel, redaktor naczelny nowego czasopisma "Przegląd Prawa Antydyskryminacyjnego".