Tak naprawdę pytanie nie brzmi czy „LEK dla prawników" jest możliwy. Pytanie brzmi, czy mamy dość odwagi, by przyznać, że obecny model (w którym formalna równość dyplomu przesłania realną różnicę kompetencji) nie jest już modelem neutralnym. Jest modelem, który w dłuższej perspektywie osłabia profesjonalizm - wskazuje prof. Grzegorz Krawiec z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Polityka uniwersytecka w zakresie sztucznej inteligencji jest taka, żeby AI zrobiło coś dla studenta, a nie za studenta. Promotor widzi, jak student pracuje przez dwa lata nad pracą magisterską i jest w stanie ocenić, co jest wytworem AI. Promotor z łatwością oceni, czy wyroki wymienione w pracy kiedykolwiek zapadły, czy są wytworem sztucznej inteligencji - mówi prof. dr hab. Sławomir Żółtek, dziekan Wydziału Prawa i Administracji UW.

Wokół wykładowców uniwersyteckich, którzy orzekają w sądach niezgodnie z orzecznictwem europejskich trybunałów, panuje swego rodzaju zmowa milczenia, omija się ten problem. Dla świętego spokoju. Według części prawników panuje przekonanie, że należy podejmować starania, aby rozumieli oni potrzebę realizacji praworządności także w skali mikro, czyli takiej, która jest zorientowana na jednostkę. Trzeba dziś uczyć studentów funkcjonowania w multicentrycznym porządku prawnym.

Liczba wydziałów, na których wykładane jest prawo lub kierunki okołoprawnicze rosła w ostatnich latach jak grzyby po deszczu. Jednocześnie brak minimów kadrowych i standaryzacji kształcenia mogą sprawiać, że absolwent niekoniecznie wychodzi z murów uczelni z kompleksową i jakościową wiedzą. Dlatego od czasu do czasu wracają pomysły stworzenia centralnego egzaminu, który zdawaliby wszyscy absolwenci prawa.

Pakiet antydyskryminacyjny zaprezentowany w piątek przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zakłada m.in. zapewnienie minimum 30-procentowego udziału każdej z płci we władzach uczelni i instytutów oraz wprowadzenie feminatywów do wszystkich oficjalnych dokumentów.

Uczelnie lepiej będą wspierać doktorantów w trudnej sytuacji życiowej, ale bez angażowania środków państwowych. Zapomogi mają być finansowane przez same uczelnie, a równolegle procedowane są zmiany dotyczące wysokości stypendium doktoranckiego, powiązanego z wynagrodzeniem profesora. Tu wzrost nie będzie duży, bo sama kwota bazowa, od której zależy kwota stypendium, wzrośnie jedynie o ok. 3 procent.

Szkoły wyższe mają obowiązek uiszczenia opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości rolnych stanowiących własność komunalną także wtedy, gdy w dacie oddania w użytkowanie wieczyste gruntów, będących wówczas własnością Skarbu Państwa, z mocy ustawy przysługiwało im ustawowe zwolnienie z opłat. Sąd Apelacyjny potwierdził, że taka opłata wynosi 0,3 proc. ich wartości.

Przyznanie stypendium rektora oraz odmowa jego przyznania następuje w drodze decyzji administracyjnej. Po wyczerpaniu drogi wewnątrz uczelni, od decyzji rektora utrzymującej w mocy lub uchylającej niezgodną z przepisami prawa decyzję komisji stypendialnej (lub odwoławczej komisji stypendialnej) przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Cała ścieżka postępowania po przyznaniu stypendium została opisana w jednym z ostatnich orzeczeń NSA.

Rektor, który otrzyma zawiadomienie o przewinieniu dyscyplinarnym, musi podjąć określone działanie. Przepis nie określa jednak terminu, w jakim ma to zrobić. Zdaniem naszej Czytelniczki jest to furtka do pomijania zgłoszeń i niepodejmowania żadnych działań przez władze uczelni. Stąd postulat zmiany ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce zgłoszony w ramach akcji "Poprawmy prawo".

Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł, co stanowi wzrost o 3 proc. w stosunku do roku 2025. W związku z tym resort nauki podwyższy zasadnicze wynagrodzenie profesora - wzrośnie ono o 280 zł, co wpłynie na wysokość innych pensji w nauce oraz stypendium doktoranckiego, które są uzależnione od tej stawki.

Zdaniem rektora Uniwersytetu Civitas prof. Stanisława Mocka uczelnie niepubliczne od lat nie są równo z publicznymi traktowane przez resort nauki przy podziale subwencji, np. na prowadzenie kształcenia. Zapowiedział, że będzie to jedna z kwestii poruszonych na poniedziałkowym spotkaniu ws. strategii rozwoju szkolnictwa wyższego.

Centrum aktywnie wspiera działania organów ścigania – zadeklarował szef NCBR Jerzy Małachowski. Jest to reakcja na poniedziałkowy komunikat warszawskiej Prokuratury Regionalnej, która poinformowała o skierowaniu do sądu pierwszego aktu oskarżenia dotyczącego nieprawidłowości w działalności centrum. Zarzuty usłyszą 33 osoby.

Z przepisów ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wynika zamknięty katalog przypadków, które mogą wiązać się z wydaniem przez organy uczelni decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów. O ile w niektórych sytuacjach decyzja wydawana jest obowiązkowo, o tyle w innych przypadkach zależy od uznania organu.

W piątek prezydent Karol Nawrocki zdecydował o zawetowaniu nowelizacji przepisów dotyczących Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz innych ustaw. Ustawa ta przewidywała modyfikacje w procedurach nominacyjnych i wymogach kwalifikacyjnych dla kadry zarządzającej takimi jednostkami jak NCBR, Sieć Badawcza Łukasiewicz czy instytuty badawcze.

Ministerstwo Nauki poinformowało, że w ciągu pierwszych trzech miesięcy 2026 roku powołany zostanie nowy zespół ds. równości, który przejmie zadania dwóch dotychczas działających gremiów ministerialnych, w tym Rady ds. kobiet w szkolnictwie wyższym i nauce. Zespół ds. kobiet pod kierunkiem prof. Anny Pacześniak zajmował się m.in. kwestią wdrożeń planów równości na uczelniach i dobrymi praktykami.

Jeżeli nieruchomość należąca do uczelni publicznej pozostawała w dacie wejścia w życie nowej ustawy o szkolnictwie wyższym w jej użytkowaniu wieczystym, to nie przechodzi na własność Skarbu Państwa - orzekła Izba Cywilna Sądu Najwyższego. Wskazała przy tym na brak przepisów przejściowych i nabycie z mocy ustawy.

Skreślić z listy studentów może rektor - organ uprawniony do wydania decyzji w tym przedmiocie zgodnie z ustawodawczym domniemaniem kompetencji. Jednakże on sam może również upoważniać innych przedstawicieli do działania w jego imieniu. W jednej z ostatnich spraw studenckich rozpatrywanych przez NSA decyzja o skreśleniu z listy studentów została wydana przez prodziekana ds. kształcenia, który nie działał w ramach kompetencji własnych, ale po udzieleniu pełnomocnictwa przez rektora.

Uczelnie będą mogły przeznaczać na stypendia rektora maksymalnie 45 proc. środków funduszu stypendialnego w danym roku – taką zmianę wprowadza nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, podpisana w poniedziałek przez prezydenta. Nowe przepisy mają dać szkołom wyższym większą elastyczność w gospodarowaniu pieniędzmi na świadczenia dla studentów i poprawić efektywność wykorzystania funduszy stypendialnych.

Do Komisji Dyscyplinarnej przy Ministrze Nauki trafiają głównie sprawy dotyczące niewłaściwych relacji na uczelniach. Sporo jest też spraw o plagiaty, ale nie było jeszcze żadnej sprawy o fabrykację publikacji naukowych - wynika z danych resortu nauki. Od 1 stycznia 2019 roku do początku grudnia 2025 r. przez ręce ministerialnych arbitrów przeszło 130 spraw. Żadnego wniosku nie odrzucono ani nie umorzono na wstępnym etapie.

Rząd przyjął projekt ustawy o utworzeniu Uniwersytetu Bezpieczeństwa Narodowego. Uczelnia ta - po wzmocnieniu kadrowym, personalnym i organizacyjnym – przejmie od marca zadania Akademii Sztuki Wojennej. Położy nacisk na kształcenie kadr w zakresie cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji i technologii wojskowych.