Zgodnie z Kodeksem wyborczym wśród powodów wygaśnięcia mandatu wójta, burmistrza, prezydenta miasta jest pisemne zrzeczenie się mandatu. Wygaśnięcie stwierdza komisarz wyborczy, w drodze postanowienia, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.

Wybory przedterminowe

Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym w przypadku wygaśnięcia mandatu wójta, burmistrza, prezydenta miasta przed upływem kadencji, przeprowadza się wybory przedterminowe na zasadach określonych w Kodeksie wyborczym. Kodeks wyborczy stanowi natomiast, że wybory przedterminowe zarządza się i przeprowadza w ciągu 90 dni od daty wystąpienia przyczyny ich przeprowadzenia. Wygaśnięcie mandatu wójta przed upływem kadencji jest równoznaczne z odwołaniem jego zastępcy lub zastępców.

Do czasu objęcia obowiązków przez nowo wybranego włodarza miastem ma zarządzać osoba wyznaczona przez Prezesa Rady Ministrów. Wojewoda składa wniosek do Prezesa Rady Ministrów celem powołania pełniącego obowiązki prezydenta w mieście. Rekomenduje w nim osobę kandydata.

Osoba rekomendowana z innej opcji politycznej

Ustępujący prezydent Rzeszowa wskazał i poparł jako swojego następcę sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Marcina Warchoła, który jest posłem na Sejm z listy Prawa i Sprawiedliwości z okręgu rzeszowskiego. - Jestem przekonany – napisał Ferenc w oświadczeniu - że "moim ukochanym miastem kierować będą ludzie mądrzy, uczciwi i otwarci na problemy mieszkańców". - Taką osobą jest Pan Minister Marcin Warchoł, który gwarantuje dalszy rozwój miasta – podkreslił.

Rekomendacja odchodzącego prezydenta może dziwić, bo wcześniej nie były znane jego powiązania ze środowiskiem politycznym, które reprezentuje Marcin Warchoł. Na stanowisko prezydenta Rzeszowa Tadeusz Ferenc wybierany był najpierw z rekomendacji Sojuszu Lewicy Demokratycznej, a potem w kolejnych wyborach startował jako kandydat niezależny, ale z poparciem SLD, PSL a potem Koalicji Obywatelskiej. Tadeusz Ferenc funkcję prezydenta Rzeszowa pełnił od 2002 roku.

Podczas wspólnej konferencji prasowej Marcin Warchoł poinformował, że Tadeusz Ferenc ma być w wyborach honorowym przewodniczącym komitetu wyborczego. Zadeklarował też, że chce być bezpartyjnym kandydatem na prezydenta miasta i zapowiedział rezygnacje z członkostwa w Solidarnej Polsce.

Ustępujący prezydent nie może rekomendować następcy

Prof. Anna Rakowska-Trela z Uniwersytetu Łódzkiego, konstytucjonalista, adwokat mówi, że wskazanie następcy przez ustępującego prezydenta miasta nie ma żadnego znaczenia prawnego, bo nie ma on kompetencji związanych z rekomendowaniem takiej osoby. – Może mieć jedynie znaczenie polityczne – mówi.

Trudno ocenić, czy rekomendowana przez ustępującego włodarza osoba może być również wskazana przez wojewodę w wniosku do premiera o powołanie osoby wyznaczonej do pełnienia obowiązków prezydenta w mieście. Może to zdaniem prof. Rakowskiej-Treli zależeć od relacji pomiędzy ustępującym prezydentem a rządem i wojewodą.

Po utracie mandatu przez prezydenta lub burmistrza moc zachowują wszystkie wydane przez niego wcześniej upoważnienia i pełnomocnictwa do czasu ich ewentualnego odebrania przez osobę wyznaczoną do pełnienia funkcji lub przez nowego prezydenta.