W nowelizacji Prawa ochrony środowiska należy uwzględnić ustanowienie specjalnego programu gazyfikacji, szczególnie na obszarach wiejskich oraz w małych miastach – uważa Związek Gmin Wiejskich RP. To ważne dla poprawy powietrza, tymczasem dostęp do gazu sieciowego ma na tych terenach tylko 25 procent mieszkańców.
Zarząd Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej pozytywnie opiniuje projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (druk senacki 331). Zdaniem zarządu korporacji potrzeba wprowadzenia systemowych rozwiązań organizacyjno-prawnych i finansowych zapewniających skuteczne działania dla poprawy jakości powietrza na terenie kraju.
Zarząd ZGWRP chce dodatkowo poszerzenia zakresu projektu ustawy o ustanowienie specjalnego programu gazyfikacji, szczególnie na obszarach wiejskich oraz w małych miastach. Wg danych GUS, na koniec 2019 roku tylko 53 proc. ludności w Polsce ma dostęp do instalacji gazowych. Jednocześnie na obszarach wiejskich, zamieszkiwanych przez ponad 40 proc. mieszkańców Polski, dostęp do gazu sieciowego ma tylko 25 proc. mieszkańców, ale aż w 4 województwach wskaźnik ten jest niższy od 7 proc. W ciągu ostatniej dekady na obszarach wiejskich dostęp do gazu przewodowego nie wzrósł nawet o 5 proc. – przytacza Związek.
Słaby rozwój sieci gazowych wynika z faktu, iż infrastruktura ta jest błędnie postrzegana tylko w kategoriach opłacalności procesów biznesowych, a nie w kategorii rodzaju usługi publicznej i źródła energii w gospodarstwach domowych, mającego kluczowy wpływ na ograniczenie niskiej emisji i tym samym na stan jakości powietrza. „Wobec małej możliwości dywersyfikacji źródeł energii na obszarach wiejskich, brak dostępu do sieci gazowych uczyni starania o czystość powietrza swego rodzaju fikcją” – pisze szef ZGW RP Krzysztof Iwaniuk w opinii do Krzysztofa Kwiatkowskiego, przewodniczącego senackiej Komisji Ustawodawczej.
ZGW RP opowiada się za „miksem energetycznym”, sprzyjającym powstawaniu klastrów i spółdzielni energetycznych pozwalających uzyskać autonomię i niezależność (samowystarczalność) energetyczną. Zarząd wnosi o uwzględnienie w projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie środowiska oraz niektórych innych ustaw ujęcie zmiany dotyczącej odległości 10H w ustawie o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych.
W opinii podkreślono, że „przepisy ww. ustawy, zwanej „ustawą odległościową” lub „ustawą antywiatrakową” ustanowiły nowe obowiązki w zakresie wymogów technicznych i niezbędnych pozwoleń, istotnie ingerując w aktualne otoczenie prawne ich budowy i eksploatacji. Jedną z najbardziej szkodliwych okazała się tzw. reguła odległościowa, wprowadzająca wymóg zachowania minimalnej odległości elektrowni wiatrowych na poziomie dziesięciokrotnej całkowitej wysokości urządzenia (tzw. reguła 10H) od wybranych form ochrony przyrody i od zabudowań mieszkalnych”. Skutkiem tej regulacji tempo przyrostu nowych mocy spadło kilkudziesięciokrotnie do ok. 15 MW/rok (za 2018 rok). Skala skutków regulacji wykracza daleko poza sektor energetyki odnawialnej, w istocie skutecznie uniemożliwiając realizację zadań gmin m.in. w sporządzaniu planów zaopatrzenia w ciepło, energię i paliwa gazowe.
Zdaniem ZGW RP przywrócenie zlikwidowanych w 2010 roku gminnych i powiatowych funduszy ochrony środowiska jest konieczne, bo środki pozostające do dyspozycji samorządów – po przekazaniu coraz większych stosownych danin, szczególnie na rzecz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska – są coraz mniejsze.
Dodatkowo, korporacja podkreśla, że spada wysokość samorządowych wpływów uzyskiwanych z opłat i kar. „W świetle art. 403 ust.1 ustawy – Prawo ochrony środowiska samorządy są zobligowane do finansowania ochrony środowiska w zakresie określonym w art. 400a. Zestawienie źródeł wpływu do budżetów JST z tytułu opłat i kar z ustawowo określonymi zadaniami do obsługi finansowej decyduje o tym, że są to środki „znaczone”, z których tylko niewielka część może być wykorzystana na zadania związane z ochroną powietrza” - wskazano.
Zarząd zauważa też, że w wielu gminach wpływy z tytułu opłat i kar są na bardzo niskim poziomie. Limitowane i niewielkie środki z dochodów za korzystanie ze środowiska oraz kurczące się źródła podstawowych dochodów własnych JST nie pozwalają na skuteczne działanie samorządów w zakresie ochrony środowiska, w tym poprawy jakości powietrza.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
