Ustalając przysługujące sołtysowi diety, rada gminy powinna mieć na uwadze zakres wszystkich stawianych przed nim zadań. Obowiązki sołtysa nie sprowadzają się wyłącznie do uczestnictwa w posiedzeniach rady gminy – stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.
Rada gminy określiła wysokość diet dla sołtysów Gminy Pysznica w stałej, miesięcznej wysokości oraz ustaliła zasady potrąceń z tej należności, jak również zasady zwrotu kosztów podróży służbowych.
Podstawę prawną uchwały stanowił art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym: "Rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej". Rada gminy ustaliła jako zasadę – stałą miesięczną kwotę diety dla sołtysów.
Jednocześnie ustalono możliwość potrącania diety za nieobecność sołtysa na sesji o 10 proc, w przypadku długotrwałej niemożliwości wykonywania obowiązków sołtysa, trwającej co najmniej 14 dni – 25 proc., zaś w przypadku niemożności wykonywania obowiązków sołtysa obejmującej pełny miesiąc kalendarzowy o 100 procent. W uchwale postanowiono także, że w przypadku pełnienia funkcji praz okres krótszy niż miesiąc wysokość diety zostanie obliczona proporcjonalnie do liczby dni pełnienia funkcji.
Uchwałę zaskarżył do sądu wojewoda podkarpacki domagając się stwierdzenia jej nieważności. Organ nadzoru zakwestionował samą możliwość ustalenia diety dla sołtysa w formie ryczałtu. Podnosił, że rada gminy działając w oparciu o wspomniany wyżej przepis ustawy, nie jest uprawniona do uchwalenia diet dla sołtysów w formie tzw. miesięcznego ryczałtu. Ustalona dla sołtysa w stałej kwocie dieta w formie ryczałtu traci bowiem charakter rekompensacyjny, a przyjmuje charakter stałego, miesięcznego wynagrodzenia, niezależnego od kosztów związanych z pełnieniem funkcji.
Wojewoda podkreślił, że dieta ma charakter rekompensaty za utracone przez sołtysa zarobki wynikające z wykonywania funkcji sołtysa, a nie z tytułu samego bycia taką osobą. Wprowadzone przez radę gminy potrącenie procentowe diety należnej sołtysowi za dany miesiąc w przypadku nieobecności na sesji rady gminy nie zmienia charakteru tej diety, która winna mieć charakter rekompensacyjny i nie może przyjmować charakteru stałego, miesięcznego wynagrodzenia, niezależnego od kosztów związanych z pełnieniem danej funkcji.
Zdaniem wojewody dieta winna zostać określona w uchwale w konkretnej kwocie za udział w pracach rady. Wówczas nieobecność na sesji rady będzie skutkowała brakiem diety w ogóle.
Czytaj też: WSA: Sołtysi w gminie nie muszą mieć takich samych diet>>
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie podzielił tego stanowiska i oddalił skargę.
Sąd wskazał, że możliwość ustalenia diet dla radnych i sołtysów w postaci ryczałtu (czy to procentowego, czy też kwotowego) nigdy nie była kwestionowana w orzecznictwie sądów administracyjnych (np wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 406/14). Sąd podniósł, że rada gminy przewidziała w skarżonej uchwale zarówno mechanizm potrącania diety za nieobecność sołtysa na sesji rady gminy i w sytuacji długotrwałej przeszkody w wykonywaniu obowiązków sołtysa.
Sąd podzielił również stanowisko gminy, iż obowiązki sołtysa nie sprowadzają się wyłącznie do uczestniczenia w posiedzeniach rady, wskazując na treść art. 37a u.s.g., art. 35 u.s.g. oraz § 10 statutu gminy. Do obowiązków sołtysa należy bowiem także m.in.
Tak więc zarówno przepisy u.s.g. i statut sołectwa regulują zakres wykonywania funkcji sołtysa. Ustalając przysługujące sołtysowi diety, rada gminy powinna mieć na uwadze zakres wszystkich stawianych przed nim zadań.
Wyrok WSA w Rzeszowie z 29 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 110/20
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
