Więcej pieniędzy dla samorządów na drogi. Rząd chce przywrócić Fundusz Dróg Samorządowych
Powrót do nazwy Fundusz Dróg Samorządowych, rozszerzenie wsparcia budowy dróg krajowych w miastach na prawach powiatu, realizowanych w ramach rządowych programów, więcej pieniędzy na zadania obronne i wydłużenie funkcjonowania funduszu do końca 2038 r. – takie zmiany przewiduje projekt nowelizacji ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg. Rząd chce też zwiększyć przejrzystość wydatkowania środków i uprościć procedury przyznawania dofinansowania.
Rząd upublicznił w RCL projekt nowelizacji ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (RFRD), który ma dostosować zasady działania funduszu do aktualnych potrzeb związanych z rozwojem lokalnej infrastruktury drogowej. Projekt przewiduje zarówno zmiany organizacyjne, jak i finansowe, a także rozszerzenie katalogu inwestycji, które będą mogły liczyć na wsparcie ze środków funduszu.
Jedną z najbardziej widocznych zmian jest przywrócenie wcześniejszej nazwy programu – Fundusz Dróg Samorządowych. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, nazwa ta ma lepiej odzwierciedlać cel funduszu i ułatwiać identyfikację programu mieszkańcom, samorządom oraz przedsiębiorcom realizującym inwestycje drogowe.
Zmiana nazwy będzie wymagała również nowelizacji kilku innych ustaw, m.in. ustawy o drogach publicznych, ustawy o lasach i Prawa ochrony środowiska.
Czytaj też w LEX: Zasady projektowania dróg >
Nowe inwestycje z dofinansowaniem
Projekt rozszerza katalog zadań, które będą mogły otrzymać wsparcie. Chodzi m.in. o tzw. zadania komplementarne realizowane przez miasta na prawach powiatu w ramach rządowych programów budowy dróg krajowych. Dotyczy to inwestycji prowadzonych wspólnie przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad oraz samorządy.
Według projektodawców ma to zapobiec sytuacjom, w których brak środków po stronie miast uniemożliwia dokończenie inwestycji ujętych w programach rządowych, takich jak Program Budowy 100 Obwodnic czy Rządowy Program Budowy Dróg Krajowych. Na zadania te samorządy będą mogły otrzymać dofinansowanie sięgające 90 proc. kosztów realizacji inwestycji.
Więcej pieniędzy na drogi o znaczeniu obronnym
Projekt zakłada także zwiększenie środków przeznaczonych na zadania obronne. Od 2031 r. roczna wpłata z budżetu państwa z części budżetowej pozostającej w dyspozycji ministra obrony narodowej ma wzrosnąć z obecnych 500 mln zł do 1 mld zł.
Jednocześnie wprowadzona zostanie możliwość nie tylko pełnego finansowania takich inwestycji, ale również ich częściowego dofinansowania. Zdaniem autorów projektu pozwoli to objąć wsparciem większą liczbę przedsięwzięć.
Przeczytaj także: Rząd chce uporządkować współwłasność dróg wewnętrznych
Zmiany dla inwestycji mostowych
Nowelizacja przewiduje także korekty zasad finansowania inwestycji mostowych. Dofinansowanie będzie uzależnione od dostępności środków funduszu, a jego maksymalny poziom zostanie określony na 80 proc. kosztów realizacji zadania.
Wysokość wsparcia ma być uzależniona od sytuacji finansowej jednostki samorządu terytorialnego i dostępności środków w funduszu. Celem zmian jest objęcie pomocą większej liczby inwestycji.
Projekt przewiduje również uproszczenie procedur. Minister właściwy do spraw transportu będzie miał 30 dni na wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków we wniosku o dofinansowanie zadania mostowego.
Czytaj też w LEX: Zasady lokalizacji w pasie drogowym obiektów budowlanych >
Rząd chce zwiększyć przejrzystość wydatkowania
Znaczna część projektowanych przepisów dotyczy zwiększenia transparentności wydatkowania środków. Minister właściwy do spraw transportu będzie m.in. publikował w Biuletynie Informacji Publicznej:
- poziomy dofinansowania zadań gminnych i powiatowych,
- podział środków między poszczególne województwa,
- listy inwestycji zakwalifikowanych do wsparcia,
- listy zadań mostowych i nowych zadań komplementarnych.
Projekt przewiduje również obowiązek publikowania kryteriów oceny wniosków w ogłoszeniach o naborach. Zmieni się także skład komisji oceniających wnioski. Dołączą do nich przedstawiciele samorządów województw – marszałkowie województw lub ich reprezentanci.
Czytaj też w LEX: Sztuczna inteligencja w administracji samorządowej >
Koniec zatwierdzania list przez premiera
Projektodawcy proponują odejście od zatwierdzania list zadań dofinansowywanych z funduszu przez Prezesa Rady Ministrów. Kompetencje te przejmie minister właściwy do spraw transportu. Jednocześnie przewidziano likwidację rezerwy premiera dla inwestycji obwodnicowych, miejskich i wojewódzkich. Dla zadań powiatowych i gminnych rezerwa pozostanie, ale wzrośnie z 5 do 10 proc. dostępnych środków.
Według autorów projektu większa rezerwa pozwoli skuteczniej reagować na wzrost kosztów inwestycji, rezygnacje samorządów z realizacji przedsięwzięć czy konieczne przesunięcia finansowe.
Mniej obowiązków informacyjnych
Projekt przewiduje również ograniczenie obowiązków promocyjnych związanych z inwestycjami realizowanymi z udziałem środków funduszu.
Zarządcy dróg nie będą już musieli umieszczać tablic informacyjnych ani prowadzić dodatkowych działań promocyjnych przy większych inwestycjach. Informacje o dofinansowaniu mają być publikowane na stronach internetowych zarządców dróg.
Zniesiony zostanie także obowiązek informowania o działalności funduszu przez publiczne radio i telewizję.
Czytaj też w LEX: Droga wewnętrzna jako forma dostępu do drogi publicznej >
Fundusz ma działać osiem lat dłużej
Jedną z najważniejszych zmian jest przedłużenie funkcjonowania funduszu. Obecnie wypłata środków możliwa jest do końca 2030 r. Po zmianach wsparcie będzie mogło być wypłacane do 30 czerwca 2038 r., a rozliczenia inwestycji będą mogły być składane do końca tego samego roku. Wpłaty do funduszu oraz zawieranie nowych umów będą możliwe do końca 2035 r.
Projekt zakłada, że sama ustawa przestanie obowiązywać dopiero 1 stycznia 2039 r., co ma umożliwić samorządom dłuższe korzystanie z mechanizmu wsparcia inwestycji drogowych.
Projekt ustawy ma wejść w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, z wyjątkiem przepisu zwiększającego wpłatę z budżetu MON do 1 mld zł rocznie, który zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2031 r.
Zobacz też szkolenie online w LEX: Wdrożenie AI w JST: obowiązki prawne, ryzyka i decyzje organizacyjne Sekretarza >
