Kilkanaście protestów wyborczych Sąd Najwyższy pozostawił bez dalszego biegu. Powodem był fakt, że wnoszący protesty przeciwko wyborowi prezydenta RP nie podali numeru PESEL, co skutkowało przyjęciem, że wniesione do Sądu Najwyższego pismo procesowe obarczone jest nieusuwalnym brakiem formalnym. W sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się wnoszących protest do uzupełnienia braku formalnego pisma.
W poniedziałek, 16 czerwca, upłynął termin składania protestów wyborczych przeciwko wyborom zarządzonym 18 maja i 1 czerwca 2025 r. Protestów złożono tysiące (póki co zarejestrowano ich 5,1 tys.), a Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych musi je rozpoznać w ciągu 30 dni.
Czytaj artykuł w LEX: Rakowska-Trela Anna, Postępowanie w sprawach z protestów wyborczych>
Tryb rozpoznawania protestów jest szybki. Odbywa się na posiedzeniach niejawnych, w składach trzyosobowych, bez udziału ławników i trwa minutę lub kilka minut. Chodzi o to, że braki formalne powtarzają się i widać je na pierwszy rzut oka: przede wszystkim brakuje numeru PESEL protestującego. Izba Kontroli i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego nie rozpoznaje ich merytorycznie, pozostawiając bez dalszego biegu.
W świetle art. 322 par. 1 kodeksu wyborczego Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków formalnych.
Podkreślić także należy, że protest wyborczy jako pierwsze pismo procesowe w sprawie powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w art. 126 i nast. kodeksu postępowania cywilnego. Niezbędne jest zatem, aby protest wyborczy zawierał:
Ponadto, jeśli protest wyborczy składa osoba przebywająca za granicą lub na polskim statku morskim, protest musi dodatkowo zawierać oznaczenie pełnomocnika zamieszkałego w Polsce lub pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego w Polsce wraz ze wskazaniem ich adresów.
Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I NZP 8/23, której nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że „w postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do Sejmu i do Senatu RP, Prezydenta RP oraz do Parlamentu Europejskiego, a także w postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności referendum, nie mają zastosowania przepisy o uzupełnieniu braków formalnych.
Czytaj także w LEX: Sanetra Walerian, Ważność wyborów w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej>
W sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się zatem wnoszących protest do uzupełnienia braku formalnego pisma.
W ocenianych kilku sprawach wnoszący protest nie podali numeru PESEL, co skutkuje koniecznością przyjęcia, że wywiedzione do Sądu Najwyższego pismo procesowe obarczone jest nieusuwalnym brakiem formalnym.
Postanowienia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego z 4- 12 czerwca 2025 r., sygnatura akt I NSW 29/25, I NSW 42/25, I NSW 57/25
Czytaj także artykuł w LEX: Chmaj Marek, Stwierdzenie ważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej a objęcie przez niego urzędu – aspekt konstytucyjny>
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
