Wakacje adwokackie? Warszawska ORA apeluje o uwzględnianie terminów
Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie przyjęła stanowisko, w którym z niepokojem ocenia orzecznictwo, zgodnie z którym wcześniej zaplanowany urlop profesjonalnego pełnomocnika co do zasady nie stanowi podstawy do zmiany terminu rozprawy. Chodzi m.in. o marcowy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazano, że nieobecność pełnomocnika strony wywołana urlopem wypoczynkowym nie jest ani nadzwyczajnym wydarzeniem, ani też przeszkodą, która mogłaby skutkować odroczeniem rozprawy. Izba uważa, że uwzględnianie urlopów pełnomocników jest do pogodzenia z postulatami sprawności postępowań.
Temat adwokackiego i radcowskiego prawa do urlopu wraca od lat. Rozwiązaniem miał być m.in. tzw. kalendarz pełnomocnika – jako funkcjonalność portalu informacyjnego sądów powszechnych, który stał się corocznym, przedwakacyjnym postulatem samorządów prawniczych. Jeszcze w kwietniu 2025 r. prof. dr hab. Jacek Gołaczyński, sędzia i koordynator ds. informatyzacji sądownictwa powszechnego, pytany o kalendarz pełnomocnika, powiedział Prawo.pl, że rozwiązanie to spotyka się z pozytywnym odbiorem również wśród sędziów.
- Należy jednak podkreślić, że jego implementacja wymaga odpowiedniej analizy obowiązujących przepisów oraz wprowadzenia stosownych zmian legislacyjnych, pozostających w gestii ustawodawcy. Analiza ta powinna uwzględniać sytuacje, w których nadrzędne znaczenie ma dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności w sprawach pilnych, takich jak posiedzenia aresztowe czy czynności związane z ochroną małoletnich. Choć prawo do urlopu stanowi istotne uprawnienie pełnomocnika, nie powinno ono prowadzić do zakłócenia toku pracy sądów ani być wykorzystywane w sposób zmierzający do przewlekania postępowania - zaznaczał w kwietniu.
Czytaj: Kalendarz pełnomocnika w 2027 r.? NRA chce blokowania 20 terminów>>
W maju, podczas Zgromadzenia Izby Adwokackiej w Warszawie, prezes NRA Przemysław Rosati poinformował, że trwają intensywne rozmowy z Ministerstwem Sprawiedliwości, by wprowadzić kalendarz pełnomocnika procesowego. Jak sprecyzował, chodzi nie tylko o poprawkę do nowego Prawa o adwokaturze, nad którym trwają prace w Sejmie, ale też funkcjonalność portalu informacyjnego sądów. Adwokatura chce możliwości blokowania 20 terminów w ciągu roku, w których sąd nie mógłby dokonywać doręczeń ani wyznaczać rozpraw, a prezes Rosati liczy, że takie rozwiązanie zacznie działać już w 2027 r.
Czytaj: Są już propozycje dotyczące kalendarza pełnomocnika>>
NRA będzie pracować nad urlopami adwokackimi>>
Uderzenie w prawo do wypoczynku
Warszawska ORA wskazuje, że oczekiwanie od adwokatów i radców prawnych ciągłej gotowości procesowej pozostaje w sprzeczności z prawem do wypoczynku, życia rodzinnego i realnego planowania pracy zawodowej.
W organizacji pracy sądów uwzględniane są terminy urlopów sędziów i terminy ich nieobecności, a odpowiednio wcześniej zgłoszona niedostępność pełnomocnika bywa traktowana jako okoliczność irrelewantna procesowo. Takie podejście abstrahuje od rzeczywistości wykonywania zawodu adwokata, w której ustanowienie substytuta (które – co należy podkreślić – nie zawsze jest możliwe) nie zawsze jest realną i adekwatną alternatywą dla osobistego udziału pełnomocnika prowadzącego sprawę - wskazano w stanowisku.
Przypomniano, że Adwokatura konsekwentnie apeluje o ustawowe i systemowe uregulowanie zasad zgłaszania planowanej niedostępności pełnomocników zawodowych, w szczególności poprzez wprowadzenie w Portalu Informacyjnym Sądów Powszechnych funkcjonalności kalendarza dostępności pełnomocników uwzględnianego przy wyznaczaniu terminów rozpraw.
Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie stoi na stanowisku, że uwzględnienie terminów urlopów profesjonalnych pełnomocników jest do pogodzenia z postulatami sprawności postępowania przy poszanowaniu prawa strony do wyboru pełnomocnika prowadzącego jej sprawę - wskazuje dziekan ORA adw. dr Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska.
Jesteś pełnomocnikiem, musisz liczyć się z rozprawą?
Przypomnijmy, że NSA w wyroku I OSK 518/23 wskazał, że nieobecność pełnomocnika strony wywołana urlopem wypoczynkowym nie jest ani nadzwyczajnym wydarzeniem, ani też przeszkodą, o jakich mowa w art. 109 p.p.s.a. (przesłanki odroczenia rozprawy). Zaznaczył, że pełnomocniczka miała możliwość ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego, który mógł przygotować się do rozprawy i reprezentować jej klientkę na konkretnej rozprawie.
Dodano, że „okolicznością powszechnie znaną jest fakt orzekania przez sądy administracyjne również w okresie wakacyjnym".
W konsekwencji osoba wykonująca zawód adwokata czy radcy prawnego planująca urlop w okresie wakacyjnym musi się już wcześniej liczyć z tym, że w okresie zaplanowanego przez nią urlopu mogą zostać wyznaczone rozprawy w prowadzonych przez nią sprawach. Musi się również liczyć z ewentualnymi trudnościami w ustanowieniu substytuta, co za tym idzie, musi rozważyć ewentualne wcześniejsze podjęcie działań pozwalających na zapewnienie udziału ewentualnego dalszego pełnomocnika na rozprawach wyznaczonych w okresie wakacyjnym. W takich sytuacjach do pełnomocnika fachowego należy podjęcie decyzji, czy w jego ocenie zasadne jest ustanowienie pełnomocnika substytucyjnego celem reprezentowania jego mocodawców na ewentualnej rozprawie, czy też złożenie dodatkowego pisma procesowego prezentującego stanowisko strony - podsumowano.
Co proponuje NRA?
Propozycje NRA zakładają zmianę w ustawie Prawo o adwokaturze (poprzez uregulowanie, że adwokat wykonujący zawód może w każdym roku kalendarzowym oznaczyć, za pośrednictwem konta w portalu informacyjnym, o którym mowa w art. 53e par. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, nie więcej niż 20 dni roboczych urlopu procesowego). Oznaczeń dokonywałoby się dla terminów przypadających w pierwszym półroczu danego roku nie później niż do dnia 30 listopada roku poprzedniego, a dla terminów przypadających w drugim półroczu danego roku nie później niż do dnia 31 maja tego roku. W dniach oznaczonych jako urlop procesowy nie można byłoby wyznaczyć terminów rozpraw, posiedzeń ani innych czynności procesowych ani dokonać doręczenia elektronicznego pism procesowych do pełnomocnika zawodowego, z wyłączeniem wyznaczenia terminu czynności procesowej, której skuteczność zależy od jej dokonania w terminie wskazanym w ustawie.
Zmiany miałyby też nastąpić w rozporządzeniu ministra sprawiedliwości z dnia 20 lutego 2026 r. w sprawie portalu informacyjnego. Chodzi o dodanie par. 10a, dotyczącego kalendarza pełnomocnika zawodowego i blokady terminów.
I tak, zgodnie z nim, portal informacyjny udostępniałby pełnomocnikowi zawodowemu funkcjonalność kalendarza pełnomocnika procesowego (kalendarz), w którym można by było oznaczać dni niedostępności, w tym dni urlopu procesowego, z wykorzystaniem konta i profilu użytkownika konta. Pełnomocnik zawodowy mógłby oznaczyć w kalendarzu nie więcej niż 20 dni roboczych urlopu procesowego w każdym roku kalendarzowym poprzez wskazanie konkretnych dni kalendarzowych. Oznaczenia dokonywane byłyby dla terminów przypadających w pierwszym półroczu danego roku nie później niż do dnia 30 listopada roku poprzedniego, a dla terminów przypadających w drugim półroczu danego roku nie później niż do dnia 31 maja tego roku, i portal informacyjny automatycznie blokowałby w dniach oznaczonych jako urlop procesowy: wyznaczanie terminów rozpraw, posiedzeń i innych czynności procesowych oraz dokonywanie doręczeń elektronicznych pism procesowych do pełnomocnika zawodowego w zakresie dostępu wynikającego z profilu użytkownika konta i profili zależnych. Status pełnomocnika zawodowego, przypisany do profilu użytkownika konta, weryfikowany byłby w systemie ROBUS (Rejestr Osób Biorących Udział w Postępowaniach Sądowych); w przypadku negatywnej weryfikacji dostęp do kalendarza i blokad terminów byłby zawieszany. Z kolei oznaczone dni urlopu procesowego – w myśl propozycji – byłyby widoczne dla sądu oraz dla administratora konta pełnomocnika zawodowego w zakresie niezbędnym do wyznaczania terminów i dokonywania doręczeń elektronicznych.
Dodatkowo portal miałby udostępniać pełnomocnikowi zawodowemu funkcjonalność w postaci informacji o terminach rozpraw, czasie ich trwania i sygnaturach spraw, z przyporządkowaniem do każdego sędziego.
