Sześciu kandydatów na I prezesa Sądu Najwyższego
Sędziowie Paweł Czubik, Tomasz Demendecki, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Zbigniew Kapiński, Aleksander Stępkowski i Mariusz Załucki kandydują na stanowisko I prezesa SN - dowiedziało się nieoficjalnie Prawo.pl. 24 lutego rozpoczęło się Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego, które ma wyłonić 5 kandydatów, spośród których następnie prezydent Karol Nawrocki wskaże prezesa. Na pierwszym terminie nie udało się jednak uzyskać kworum — stawiło się 48 sędziów, a potrzebnych było 75.
Nie kandyduje natomiast profesor Małgorzata Manowska, czyli obecna I prezes SN. Decyzją tą ułatwiła też całą procedurę. To I prezes przewodniczy Zgromadzeniu Ogólnemu. Gdyby kandydowała, takiego sędziego/przewodniczącego spośród sędziów SN wskazałby prezydent. Wtedy jednak — zgodnie z art. 144 Konstytucji — potrzebna byłaby kontrasygnata premiera. Co istotne, nie będzie potrzebna przy powołaniu przez prezydenta pierwszego prezesa Sądu Najwyższego (wprost wskazuje na to Konstytucja).
Czytaj: W SN wybory kandydatów na I prezesa, nie udało się uzyskać kworum>>
25 lutego kolejne posiedzenie
O braku kworum na wtorkowym posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN, zebranym w celu wyłonienia pięciu kandydatów na stanowisko nowego pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, poinformował rzecznik SN, sędzia Igor Zgoliński.
Dodał, że kolejne posiedzenie w tej sprawie wyznaczono na 25 lutego, czyli na środę. Jak dodał, część sędziów złożyła pisemne oświadczenie o nieobecności. Część absencji — mówił — została podyktowana przyczynami zdrowotnymi tudzież urlopowymi.
Swoje stanowisko w tej sprawie wydało kilkunastu sędziów powołanych na urząd sędziowski przed 2018 rokiem, czyli przed powołaniem KRS w składzie, w którym zasiadali sędziowie wybrani przez sędziów. W oświadczeniu zaznaczono, że nie będą brali udziału w obecnym Zgromadzeniu. Zdaniem tych sędziów naruszenia w wyborze I prezesa SN miały miejsce już w maju 2020 r.
Jak wskazano w oświadczeniu, 21–23 maja 2020 r. prowadzący obrady nie dopuścił wówczas do zakończenia czynności wyborczych poddaniem pod głosowanie Zgromadzenia uchwały o przedstawieniu prezydentowi pięciu kandydatów na stanowisko I prezesa Sądu Najwyższego, mimo poinformowania go we wniosku członków Zgromadzenia z 22 maja 2020 r. o konieczności podjęcia takiej uchwały. Następnie prezydent — jak dodali sędziowie — pomimo poinformowania go przez członków Zgromadzenia o prowadzeniu obrad z naruszeniem prawa oraz o niepodjęciu wymaganej przez art. 183 ust. 3 Konstytucji RP uchwały o przedstawieniu mu kandydatów na stanowisko I prezesa SN — 25 maja 2020 r. powołał na to stanowisko sędzię prof. Małgorzatę Manowską.
„Starzy” sędziowie zaapelowali równocześnie „do wszystkich władz polskiego państwa o uzdrowienie ważnej dla obywateli części tego państwa, jakim jest sądownictwo, w tym Sąd Najwyższy; do czasu, w którym uzdrowienie to nie nastąpi, nie będziemy brali udziału w Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów SN i zgromadzeniach poszczególnych Izb SN”.
Do trzech razy sztuka?
Zgodnie z ustawą o Sądzie Najwyższym — art. 12 — pierwszy prezes Sądu Najwyższego jest powoływany przez prezydenta na sześcioletnią kadencję spośród 5 kandydatów wybranych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego i może zostać ponownie powołany tylko raz. Osoba powołana na to stanowisko może je zajmować tylko do czasu przejścia w stan spoczynku, przeniesienia w stan spoczynku albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego Sądu Najwyższego. Co istotne, zgromadzenie wybiera kandydatów na to stanowisko spośród sędziów SN w stanie czynnym nie później niż na 6 tygodni przed upływem kadencji obecnego I prezesa albo w terminie 14 dni od dnia przejścia w stan spoczynku. Każdy sędzia SN ma prawo zgłosić jednego kandydata na to stanowisko. Zgłoszenia kandydata dokonuje się przewodniczącemu Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego dokonującemu wyboru, niezwłocznie po jego rozpoczęciu. Zgromadzeniu Ogólnemu przewodniczy I prezes SN, a w przypadku gdy nie jest to możliwe lub gdy zgłoszono jego kandydaturę — sędzia Sądu Najwyższego, którego kandydatura nie została zgłoszona, wyznaczony przez prezydenta.
Do dokonania przez Zgromadzenie Ogólne wyboru kandydatów na stanowisko pierwszego prezesa Sądu Najwyższego wymagana jest obecność co najmniej 84 członków Zgromadzenia. Jeżeli wyboru nie dokonano ze względu na brak wymaganego kworum, do dokonania wyboru na kolejnym posiedzeniu wymagana jest obecność co najmniej 75 członków. Jeżeli także na tym posiedzeniu wyboru nie dokonano ze względu na brak wymaganego kworum, wybór może zostać dokonany na kolejnym posiedzeniu w przypadku obecności co najmniej 32 członków Zgromadzenia. Posiedzenia te zwołuje się na dzień przypadający nie później niż w terminie 5 dni od daty odbycia poprzedniego posiedzenia. Każdy sędzia uczestniczący w głosowaniu może oddać tylko jeden głos. Głosowanie jest tajne. Na stół prezydenta trafia lista z nazwiskami pięciu kandydatów, którzy uzyskali największą liczbę głosów. Jeżeli dwóch lub więcej kandydatów na stanowisko I prezesa uzyskało równą liczbę głosów, w wyniku czego nie jest możliwe wybranie pięciu kandydatów, przeprowadza się ponowne głosowanie z udziałem tylko tych kandydatów.
Na stole sześć kandydatur
Sędzia Paweł Czubik to notariusz i nauczyciel akademicki, profesor nauk prawnych, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. W 2018 r. został powołany przez prezydenta Andrzeja Dudę do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Sędzia Tomasz Demendecki jest doktorem habilitowanym nauk prawnych, nauczycielem akademickim Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. W 2018 r. został powołany do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. W 2020 r. był jednym z pięciorga kandydatów na I prezesa Sądu Najwyższego, a w 2021 r. kandydował w konkursie na polskiego sędziego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Sędzia Agnieszka Góra-Błaszczykowska jest profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Prawa Uniwersytetu SWPS w Warszawie i kieruje tam Katedrą Prawa Cywilnego i Prawa Pracy. Do SN została powołana w 2023 r., a w lipcu 2025 r. została wyznaczona przez I Prezesa Sądu Najwyższego do kierowania Izbą Pracy SN.
Sędzia Zbigniew Kapiński orzeka w Izbie Karnej od 27 czerwca 2022 r., powołany z dniem 27 maja 2023 r. na stanowisko prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej. W latach 2004–2015 wykładał na Uniwersytecie Humanistyczno‑Przyrodniczym w Siedlcach.
Sędzia Aleksander Bogusław Stępkowski, doktor habilitowany nauk prawnych, profesor na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, w 2019 r. został powołany przez prezydenta Andrzeja Dudę do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego. W 2020 r. pełnił obowiązki pierwszego prezesa Sądu Najwyższego (w związku z przedłużającym się wyborem I prezesa SN), a od 26 maja 2020 r. był rzecznikiem prasowym SN.
Sędzia Mariusz Załucki — profesor, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Rzeszowskiego i Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, od 2022 r. sędzia Sądu Najwyższego, specjalizuje się m.in. w prawie cywilnym i prawie własności intelektualnej. Orzeka w Izbie Cywilnej.
