Sędzia Korzonek: Edukacja prawna musi uwzględniać też obowiązki
Ponad 5,5 tys. szkół zgłosiło się w tym roku do projektu, w ramach którego organizowane są lekcje z udziałem sędziów i innych prawników, m.in. adwokatów i radców prawnych. Naszym celem jest podnoszenie świadomości prawnej dzieci, młodzieży, a więc obywateli – nie tylko w kontekście praw, ale też obowiązków. Chcemy też odczarować termin „sąd", zwiększyć nie tylko szacunek, ale też zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Takie spotkania służą też sędziemu, m.in, zwiększają jego doświadczenie zawodowe – mówi sędzia Marzena Korzonek.
Sędzia jest prezes sądu rejonowego w Raciborzu, członkinią zarządu Polskiej Sekcji Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów na rzecz Mediacji GEMME i edukatorką prawną.
Patrycja Rojek-Socha: Jednym z projektów realizowanych w ramach Dnia Edukacji Prawnej są lekcje w szkołach prowadzone m.in. przez sędziów. Skąd taki pomysł?
Marzena Korzonek: Jest to projekt Ministerstwa Sprawiedliwości, realizowany we współpracy z organizacjami pozarządowymi, stowarzyszeniami sędziowskimi, samorządami prawniczymi. Projekt współtworzą: Ministerstwo Sprawiedliwości, Naczelna Rada Adwokacka, Krajowa Izba Radców Prawnych, Krajowa Rada Notarialna, Krajowa Rada Kuratorów, Krajowa Rada Komornicza, Polska Izba Rzeczników Patentowych, Fundacja Edukacji Prawnej “Iustitia”, Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia”, Stowarzyszenie Absolwentów i Aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury “VOTUM”, Polska Sekcja Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów na rzecz Mediacji GEMME oraz Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia. Ja koordynuję projekt z ramienia Polskiej Sekcji Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów na rzecz Mediacji GEMME i odpowiadam za przypisanie sędziów-edukatorów prawnych do szkół, pracę nad scenariuszem, przekazanie edukatorom materiałów edukacyjnych, a następnie podsumowanie projektu. Jestem wdzięczna, że zawsze mogę liczyć na sędziów z naszego stowarzyszenia. Sędziowie będący członkami Stowarzyszenia GEMME angażują się nie tylko w promocję mediacji, ale również w edukację prawną, w tym nauczanie mediacji. Projekt polega na tym, że przedstawiciele różnych zawodów prawniczych – sędziowie, prokuratorzy, adwokaci, radcowie prawni, kuratorzy sądowi, komornicy, notariusze, i w tym roku po raz pierwszy - rzecznicy patentowi– z okazji Dnia Edukacji Prawnej, który w tym roku obchodzony jest po raz dziesiąty, udają się do szkół, aby prowadzić lekcje według określonego scenariusza, nad którym wspólnie pracowaliśmy. Sam scenariusz został zainicjowany i opracowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Projekt jest realizowany przy dużym zaangażowaniu Wydziału Edukacji Prawnej Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Pani Aleksandry Chudaś- Pełnomocniczki Ministra Sprawiedliwości ds. Edukacji Konstytucyjnej. Ich praca zasługuje na ogromne wyrazy uznania. To też świetny przykład współpracy pomiędzy poszczególnymi zawodami prawniczymi.
Czytaj: Orłowska-Mikołajczak: Edukacja prawna powinna się też skupić na obywatelskich obowiązkach>>
Jakie jest jego tegoroczne przesłanie?
Kładziemy nacisk przede wszystkim na pokazanie różnych zawodów prawniczych – ich roli, czym się zajmują i w jakich sytuacjach możemy się z nimi zetknąć oraz kiedy powinniśmy i kiedy możemy korzystać z ich pomocy. Ważne jest to też z punktu widzenia praw obywateli, ponieważ chcemy pokazać młodym ludziom, że prawo reguluje praktycznie każdą dziedzinę naszego życia. Z punktu widzenia naszego Stowarzyszenia Gemme chcemy pokazać wartość i możliwości jakie w każdym konflikcie daje mediacja. Edukacja prawna jest dlatego tak ważna, bo wszystko, co się wokół nas dzieje – również w życiu dzieci, młodzieży, nawet w szkole, na przerwie – jest związane z kwestiami prawnymi i może powodować różnego rodzaju wyzwania, komplikacje, problemy. Chodzi o to, żeby jak najwięcej na ten temat wiedzieć i żeby – kiedy coś się wydarzy – wiedzieć, do kogo się udać, gdzie można szukać pomocy i jakie zadania mają poszczególne zawody prawnicze. Chodzi również o to, żeby wiedzieć, że można skorzystać z mediacji.
Czytaj też w LEX: Zmiany w zakresie motywacji osiągnięć w sytuacji trudnej wśród młodzieży szkolnej i młodzieży z niedostosowaniem społecznym, pozostającej pod nadzorem kuratora >
Jak taka lekcja wygląda w praktyce?
Zacznijmy od tego, że w tym roku obchody Dnia Edukacji Prawnej rozszerzyliśmy na cały miesiąc. Ministerstwo Sprawiedliwości stworzyło formularz, przez który szkoły mogły się zgłaszać, i zainteresowanie było ogromne – zgłosiło się ponad 5.500 szkół. Można powiedzieć, że zainteresowanie jest nawet większe niż nasze możliwości. Lekcje odbywają się przez cały miesiąc, sporo się już odbyło, kolejne są zaplanowane. Ja, przykładowo zgłosiłam się do trzech szkół, ale tak naprawdę zainteresowanie z moich okolic jest dużo większe – zgłosiło się 16 szkół i fizycznie nie jestem w stanie odwiedzić ich wszystkich. Dlatego 11 marca nagraliśmy lekcję zdalną, która odbędzie się 26 marca o godzinie 9:00. Zainteresowane szkoły mogą się zgłaszać poprzez specjalny formularz – jest to lekcja dla tych klas, do których prawnik nie dotrze osobiście. I oczywiście zdajemy sobie sprawę, że osobisty kontakt ma największą wartość, bo lekcja oparta jest na bardzo praktycznym modelu – na interakcji, pracy w grupach, pracy warsztatowej, a nie na wykładzie. W tym roku scenariusz lekcji umożliwia uczniom i uczennicom wcielenie się w role różnych zawodów prawniczych i ocenę danej sytuacji z perspektywy danego zawodu. Liczymy, że wszystkim prawnikom zaangażowanym w ten projekt uda się odwiedzić jak najwięcej szkół. Oprócz realizacji projektu lekcji w szkołach, organizujemy również obchody Dnia Edukacji Prawnej w Sądzie Rejonowym w Raciborzu. W tym roku jest to jubileuszowe „10 dni z edukacją prawną”, w ramach który przeprowadzimy w sądzie dla zgłoszonych szkół cykl interaktywnych warsztatów dla różnych grup wiekowych, a także spotkanie z seniorami. Do organizacji Dnia Edukacji Prawnej w sądach włączyły się 163 sądy.
Czytaj też w LEX: Przeciwdziałanie cyfrowym zagrożeniom >
Czytaj: Z okazji Dnia Edukacji Prawnej symulacje rozpraw i lekcje w sądach>>
Co w Pani ocenie jest najważniejsze, jeżeli chodzi o edukację prawną młodzieży?
Ciężko wskazać jedną najważniejszą rzecz, bo celów, które realizuje edukacja prawna, jest kilka – i są one równie ważne. Po pierwsze, to budowanie świadomego społeczeństwa obywatelskiego – świadomego nie tylko swoich praw, ale też obowiązków. Po drugie, z perspektywy sędziego – bo edukację prawną realizujemy na co dzień, regularnie, również w sądzie – chodzi o budowanie zaufania do sądów i do wymiaru sprawiedliwości. Po trzecie, o odczarowanie sądu.
Czyli?
Pokazujemy, że sądu nie należy się bać – że trzeba mieć do niego szacunek, ale nie obawy. To zdanie, od którego bardzo często zaczynamy zajęcia. I to często pierwsze zetknięcie z sędzią, który uczy chociażby tego, jak zachować się w sądzie, gdzie kto siedzi, jak zachować się na sali rozpraw, kiedy jesteśmy stroną, a kiedy świadkiem. Kto jakie ma obowiązki i prawa.
Czytaj też w LEX: Edukacja prawna w szkolnej praktyce >
Angażowanie się w edukację prawną ma znaczenie dla sędziów?
Oczywiście, choć naszą główną rolą i obowiązkiem jest orzekanie, sprawowanie wymiaru sprawiedliwości. Edukacja prawna jest dla nas działalnością wolontaryjną, całkowicie charytatywną i społeczną, daje stuprocentową satysfakcję. Spotkanie z młodymi ludźmi jest bardzo inspirujące również z perspektywy sędziego. Młodzi ludzie wychodzą z takich spotkań bardziej świadomi, dowiadują się, jak wiele wokół nich reguluje prawo, jakie mają prawa i obowiązki. Ale i sędzia wynosi sporo z takich lekcji. Ma kontakt z młodymi ludźmi, poznaje ich opinie, wątpliwości, odpowiada na ich pytania. Ma kontakt z obywatelami. Co potem – jestem o tym przekonana – przekłada się na sędziowskie doświadczenie życiowe, którym sędzia musi się kierować. Nie jesteśmy oderwani od rzeczywistości – poznajemy tę młodzież, słuchamy o ich problemach, słyszymy ich perspektywę i jesteśmy bliżej młodego obywatela, przez co sami się wzbogacamy – jako sędzia, jako prawnik, jako człowiek. Uważam, że edukacja prawna jest taką profilaktyką wypalenia zawodowego. Mimo czasu, który jej poświęcamy, i tego, że naszą pracę zawodową i tak musimy później wykonać – jest to naprawdę jedno z najlepszych doświadczeń, rzeczy, jakie można realizować jako sędzia.
Czytaj też w LEX: Budowanie lokalnej społecznej odporności mieszkańców na zagrożenia >
