Rząd chce przyznać radcom prawo do obrony w postępowaniu karnym
Rada Ministrów podjęła decyzję o przedstawieniu Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego propozycji poszerzenia katalogu obrońców i przyznania uprawnień obrończych radcom prawnym. Naczelna Rada Adwokacka wyraża zdziwienie, że propozycja padła dopiero pod koniec dwuletnich prac Komisji.
Zdziwienie adwokatów jest tym większe, że tak radykalna zmiana nastąpiła już po zakończeniu procesu konsultacyjnego. Pomysł poszerzenia katalogu obrońców ma zatem odbyć się bez analizy skutków takiej zmiany i wpływu na prawo oskarżonego do obrony. Tym bardziej wzbudza to niepokój NRA, gdyż projekt nowelizacji kpk wprowadza zasadę kontradyktoryjności procesu karnego. Zasada ta wymaga od obrońcy szczególnej wiedzy i doświadczenia. Zaproponowane w ostatniej chwili zmiany mogą godzić w prawo do realnej obrony obywateli.
15 maja ma się odbyć posiedzenie Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. W związku z zaskakującą propozycją Rady Ministrów i posiedzeniem Komisji, adw. Andrzej Zwara, prezes NRA wystosował pismo do pana Jarosława Gowina, ministra sprawiedliwości, przedstawiając opinię NRA na temat przyznania uprawnień obrończych radcom prawnym.
– Całkowita niezależność od Państwa możliwa jest jedynie wówczas, gdy osoba pełniąca funkcje obrończe nie pozostaje w szeroko rozumianym stosunku zatrudnienia, w tym w stosunku zatrudnienia z organem państwowym lub samorządowym – uważa adw. Andrzej Zwara, prezes NRA.
Argumenty dotyczą przede wszystkim zależności zawodowej radców prawnych, które mogą istotnie utrudniać, a w pewnych sytuacjach wręcz uniemożliwiać prawidłowe wykonywanie funkcji obrończych. Z uwagi na to, polskie prawo zastrzega pełnienie funkcji obrończych wyłączenie dla osób wykonujących tzw. wolny zawód. – Rozwiązanie takie pozwala nie tylko zachować niezależność obrońcy od innych podmiotów, ale gwarantuje także zachowanie odpowiednich standardów etycznych i stanowi gwarancję należytego wypełniania obowiązków zawodowych, w tym w szczególności zachowania bezwzględnej tajemnicy obrończej – wyjaśnia prezes Naczelnej Rady Adwokackiej.
Jednocześnie zauważa lukę w proponowanej przez Radę Ministrów regulacji prawa karnego w kwestii rozwiązań dotyczących określenia szczegółowych zasad wykonywania przez radców prawnych czynności obrończych w sferze związanej z określonymi w ustawie o radcach prawnych regułami wykonywania tego zawodu, który w świetle obecnych przepisów zamyka się do dwóch możliwości. Pierwsza polega na prowadzeniu kancelarii, druga zaś na nawiązaniu stosunku zatrudnienia z jednostką publiczną lub prywatną.
Radcy prawni wykonujący swój zawód na zasadach wynikających z drugiej możliwości są w rezultacie „pozbawieni w znacznej części przymiotu niezależności charakteryzującego wolne zawody prawnicze”.
Zdaniem adw. Andrzeja Zwary, możliwe w tej sytuacji przyznanie uprawnień obrończych w procesie karnym tylko tym radcom prawnym, którzy nie pozostają w stosunku zatrudnienia, mogłoby zostać uznane za naruszenie konstytucyjnej zasady równości i doprowadzić do potencjalnego konfliktu w grupie radców prawnych.
Z punktu widzenia NRA, istotny okazuje się fakt, że nie ma żadnych przeszkód w przepływie pomiędzy samorządem adwokackim i radcowskim, co oznacza, że radcy prawni, chcący wykonywać funkcję obrońcy w procesie karnym, mogą uzyskać wpis na listę adwokacką bez konieczności rezygnowania z figurowania na liście radców prawnych.
