Zmiany w procedurze cywilnej wprowadzono ustawą z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw.

Istotnym celem odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych jest skrócenie czasu rozpoznawania przez sądy spraw przedsiębiorców. W zamierzeniu ustawodawcy przyspieszenie orzekania ma nastąpić przez wprowadzenie kilku specyficznych rozwiązań prawnych. Przykładowo, w nowym postępowaniu gospodarczym nie będzie można wnosić powództwa wzajemnego, twierdzenia i dowody trzeba będzie podawać w ściśle określonym terminie – na początku postępowania - pod rygorem braku możliwości ich przytaczania na późniejszym etapie sprawy, możliwość powoływani świadków zostanie istotnie ograniczona. Kluczowe znaczenie uzyska dowód z dokumentu. Nie będzie można również naprawiać błędów w zakresie określenia stron sprawy.

Czytaj: Koniec z fikcją doręczeń. Pozew do rąk własnych dostarczy komornik>>
 

Poniżej zasygnalizowane zostaną najważniejsze regulacje nowego postępowania gospodarczego, zaś bardziej szczegółowo przeanalizowana zostanie definicja sprawy gospodarczej, a co za tym idzie rodzaj spraw które będą rozpoznawane w postępowaniu gospodarczym. Dodatkowo szerzej przybliżona zostanie regulacja pozwalająca niektórym podmiotom wystąpić o wyłączenie rygorów postępowania gospodarczego i skierowanie sprawy do „zwykłego” postępowania cywilnego.

Zobacz procedurę w LEX: Wytoczenie powództwa w sprawie gospodarczej >

 


Jakie sprawy są sprawami gospodarczymi

Zgodnie z art. 4582 § 1 KPC sprawami gospodarczymi są sprawy:

  1. ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej (choćby którakolwiek ze stron zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej);
  2. ze stosunku spółki oraz dotyczące roszczeń, o których mowa w art. 291-300 i art. 479-490 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 505);
  3. przeciwko przedsiębiorcom o zaniechanie naruszania środowiska i przywrócenie do stanu poprzedniego lub o naprawienie szkody z tym związanej oraz o zakazanie albo ograniczenie działalności zagrażającej środowisku;
  4. z umów o roboty budowlane oraz ze związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych;
  5. z umów leasingu;
  6. przeciwko osobom odpowiadającym za dług przedsiębiorcy, także posiłkowo lub solidarnie, z mocy prawa lub czynności prawnej;
  7. między organami przedsiębiorstwa państwowego;
  8. między przedsiębiorstwem państwowym lub jego organami a jego organem założycielskim lub organem sprawującym nadzór;
  9. z zakresu prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego;
  10. o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, którym jest orzeczenie sądu gospodarczego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu albo ugoda zawarta przed tym sądem;
  11. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego opartego na prawomocnym lub podlegającym natychmiastowemu wykonaniu orzeczeniu sądu gospodarczego albo ugodzie zawartej przed tym sądem.

W § 2 w/w przepisu wskazane zostało natomiast że nie są sprawami gospodarczymi sprawy o:

  1. podział majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej po jej ustaniu;
  2. wierzytelność nabytą od osoby niebędącej przedsiębiorcą, chyba że wierzytelność ta powstała ze stosunku prawnego w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez wszystkie jego strony.

 

Analizując katalog spraw mieszczących się w definicji spraw gospodarczych zwrócić należy uwagę, że niektóre z nich będą rozpoznawane w postępowaniu gospodarczym nawet jeżeli stronami nie będą wyłącznie przedsiębiorcy. Takimi sprawami są w szczególności sprawy z umów o roboty budowlane oraz ze związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych, z umów leasingu, jak również sprawy przeciwko osobom odpowiadającym za dług przedsiębiorcy, także posiłkowo lub solidarnie, z mocy prawa lub czynności prawnej.

 

 

Sporo spraw z umów o roboty budowlane, które dotychczas były sprawami cywilnymi uzyska status sprawy gospodarczej. Jeżeli zatem osoba która nie jest przedsiębiorcą zleci budowę domu przedsiębiorcy to sprawa z tej umowy będzie rozstrzygana przez sąd gospodarzy, mimo że jedna z jej  stron (inwestor) nie będzie przedsiębiorcą. Rozszerzając katalog spraw gospodarczych związanych z umowami o roboty budowlane także o sprawy których stronami nie są przedsiębiorcy, ustawodawca przyjął, że zasadnym jest wykorzystanie merytorycznego doświadczenie sądów gospodarczych w obszarze rozpoznawania spraw na tle umów o roboty budowlane między przedsiębiorcami, także na gruncie umów o roboty budowlane (i z wiązanych z nimi innych umów) zawieranych i wykonywanych między podmiotami nie posiadającymi statusu przedsiębiorcy. Podobnie będzie w przypadku spraw z umów leasingu. Co prawda w przeważającej mierze stornami umów leasingu są aktualnie przedsiębiorcy, to zdarzają się także umowy leasingu, w których leasingobiorcą jest konsument. Wymienione sprawy również trafią na ścieżkę postępowania gospodarczego.

 

Sprawdź również książkę: Nowelizacja KPC 2019. Pytania i odpowiedzi ebook >>


Kolejną ciekawą kategorią spraw gospodarczych, w których jedną ze stron nie musi być przedsiębiorcą będą sprawy przeciwko osobom odpowiadającym za dług przedsiębiorcy, także posiłkowo lub solidarnie, z mocy prawa lub czynności prawnej. Jeżeli osoba nie będąca przedsiębiorcą poręczyła za dług przedsiębiorcy to sprawa przeciwko tej osobie będzie także sprawą gospodarczą. Włączając takie sprawy do kategorii spraw gospodarczych ustawodawca wyszedł z założenia że skoro sam dług za który osoba trzecia odpowiada jest rezultatem działalności przedsiębiorcy i powstał w związku z jego działalnością, to okoliczność taka przemawia za „wciągnięciem” tego rodzaju spraw do definicji sprawy gospodarczej.

Zobacz też w LEX: Przywrócenie do pracy - zmiany od 7 listopada 2019 r. >

Ustawodawca w art. 4582 § 1 KPC wyłączył natomiast z kategorii spraw gospodarczych między innymi sprawy o wierzytelność nabytą od osoby niebędącej przedsiębiorcą, chyba że wierzytelność ta powstała ze stosunku prawnego w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez wszystkie jego strony. Stosując to wyłączenie ustawodawca uznał, że nie ma podstaw by sprawami gospodarczymi stawały się sprawy o wierzytelności, które pierwotnie nie miały charakteru gospodarczego, a stały się takie tylko dlatego że zostały nabyte w drodze cesji np. przez firmę zajmującą się skupem wierzytelności. W praktyce zmiana ta spowoduje że sprawami gospodarczymi nie będą chociażby sprawy przeciwko ubezpieczycielom wytaczane przez firmy prowadzące serwisy samochodowe świadczące naprawy powypadkowe, jeżeli uprzednio nabyły one wierzytelność od osoby poszkodowanej w wypadku. Sprawy te trafią do sądów cywilnych.

Czytaj w LEX:

Reforma KPC - najważniejsze zmiany >

Odpowiedzi na kluczowe pytania związane z nowelizacją procedury cywilnej >

Obowiązek wskazywania adresów elektronicznych powoda i pozwanego

Zgodne z nowymi przepisami pojawi się kolejny obowiązek formalny tj. obowiązek wskazania w pozwie adresu poczty elektronicznej powoda lub zamieszczenie oświadczenia, że powód nie posiada takiego adresu. Również pozwany w pierwszym piśmie procesowym, wniesionym do sądu po doręczeniu mu odpisu pozwu, będzie musiał wskazać swój adres e-mail lub złożyć oświadczenie że adresu takiego nie posiada. Niespełnienie powyższych wymogów uznaje się za brak formalny pisma, który uniemożliwia nadanie mu prawidłowego biegu. Zaznaczenia wymaga, że w przepisach brak jest regulacji która nakazywałby sądowi weryfikację oświadczenia strony o braku adresu e-mail. W związku z powyższym tak naprawdę strona będzie mogła zdecydować czy podać adres poczty elektronicznej czy złożyć oświadczenie o jego braku. Zwłaszcza w przypadku gdy stronę będzie reprezentował profesjonalny pełnomocnik, powinien on pamiętać o spełnieniu tego nowego wymogu formalnego albowiem zgodnie z art. 1301a § 1 KPC (wchodzi w życie w dniu 07.11.2019 r.), jeżeli pismo procesowe wniesione przez profesjonalnego pełnomocnika nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący zwraca pismo stronie bez wezwania do jego poprawienia lub uzupełnienia.

Czytaj w LEX: Nowa procedura gospodarcza - reforma KPC >

Prekluzja dowodowa

W nowym postępowaniu w sprawach gospodarczych obowiązuje zaostrzona prekluzja dowodowa, co oznacza, że powód ma obowiązek powołać wszystkie twierdzenia i dowody już w pozwie, a pozwany w odpowiedzi na pozew. Przepisy przewidują ponadto, że strona, która nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, otrzyma z sądu stosowne pouczenie wraz z wezwaniem, by w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż tydzień, przedstawiła swoje kompleksowe stanowisko w sprawie. Co do zasady zatem wszystkie twierdzenia i dowody powołane przez strony z naruszeniem reguł wynikających z art. 458 5 KPC, nie będą mogły być przez sąd brane pod uwagę przy ocenianiu sprawy i wydawaniu wyroku. Twierdzenia i dowody nie zostaną przez sąd pominięte, jeżeli strona uprawdopodobni, że powołanie ich zgodnie z w/w regułami nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła na późniejszym etapie sprawy. W takim przypadku strona ma obowiązek powołać dodatkowe twierdzenia i dowody w dwutygodniowym terminie liczonym od dnia, w którym powołanie twierdzeń i dowodów stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania.

Zobacz w LEX nagranie szkolenia: Nowe postępowanie w sprawach gospodarczych >

Możliwość wyłączenia rygorów postępowania gospodarczego

Na gruncie nowych przepisów, przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi oraz podmioty nie będące przedsiębiorcami, a których sprawy przepisy kwalifikują jako gospodarcze, uzyskali możliwość złożenia wniosku o przeprowadzenie sprawy gospodarczej z pominięciem sformalizowanych rygorów postępowania gospodarczego.

Zgodnie z art. 4586 § 1 KPC, na wniosek strony, która nie jest przedsiębiorcą lub jest przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną, sąd rozpoznaje sprawę z pominięciem przepisów postępowania gospodarczego. Uprawnienie do złożenia takiego wniosku przysługuje zatem wyłącznie osobom nie będącym przedsiębiorcami (których sprawy kwalifikują się do trybu gospodarczego) lub przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi. Ustawodawca przyznając w/w podmiotom tego rodzaju narzędzie procesowe założył, że mniejsze firmy, które będą uczestniczyć w postępowaniach gospodarczych – być może często bez pomocy profesjonalnej obsługi prawnej - mogą nie być przygotowane do dochodzenia swoich praw w ramach bardziej rygorystycznych rozwiązań procesowych. Dyskusyjnym może wydawać się podmiotowe ograniczenie osób uprawnionych do złożenia wniosku o wyłączenie sprawy spod rygorów postępowania gospodarczego. Przyjęta wyżej konstrukcja nie obejmuje bowiem swoim zakresem małych firm działających chociażby w formie spółek osobowych lub spółek kapitałowych. Nie zawsze struktura prawna i forma prowadzenia działalności gospodarczej (jako osoba fizyczna) przesądza o niskim stopniu sprofesjonalizowania danej organizacji lub o rozmiarach jej działalności. Często zdarza się, że w realiach polskiego biznesu, firmy działające w oparciu o wpis w CEIDG są większe, bardziej sprofesjonalizowane i bogatsze w zasoby, niż małe spółki osobowe lub spółki z o.o. z niewielkim kapitałem zakładowym. Ustawodawca wyszedł jednak z założenia, że skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 4586 § 1 KPC będą mogły jedynie strony nie będące przedsiębiorcami lub osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, przy czym bez znaczenia dla istnienia prawa do złożenia takiego wniosku pozostaje okoliczność, czy dany podmiot jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, czy też nie. Warto także pamiętać, że zgodnie z nowymi przepisami, o uprawnieniu wynikającym z art. 4586 § 1 KPC (wniosek o wyłączenie sprawy z postępowania gospodarczego) strona której nie reprezentuje profesjonalny pełnomocnik (np. adwokat lub radca prawny), powinna zostać przez sąd pouczona.

Zobacz procedurę w LEX: Przebieg postępowania w sprawie gospodarczej >

Wniosek o strony o rozpoznanie jej sprawy z pominięciem przepisów postępowania gospodarczego nie wymaga żadnej szczególnej argumentacji ani przytaczania dodatkowych dowodów. Sąd otrzymując taki wniosek od podmiotu uprawnionego jest związany jego żądaniem. Termin na złożenie wniosku wynosi tydzień. Zwrócić jednak należy uwagę że bieg tego termin rozpoczyna się w różnym momencie w zależności od tego, czy strona w procesie korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika, czy nie. W pierwszym przypadku profesjonalny pełnomocnik strony powinien złożyć stosowny wniosek już w pozwie - jeśli wnioskującym jest powód - natomiast w przypadku gdy reprezentuje on pozwanego, w pierwszym piśmie wnoszonym do sądu (odpowiedź na pozew, sprzeciw od wyroku zaocznego, środek zaskarżenia do nakazu zapłaty). Bieg tygodniowego terminu do złożenia wniosku dla strony która nie jest reprezentowana w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, rozpoczyna się od dnia doręczenia jej stosownego pouczenia o tym uprawnieniu, przy czym znaczenie ma tu data doręczenia pouczenia na piśmie, a nie drogą elektroniczną. Przyjąć należy, że w razie niedoręczenia stronie pouczenia, termin na złożenie wniosku nie biegnie. W przypadku gdy wniosek nie zostanie złożony w terminie tygodniowym, uprawnienie strony do żądania rozpoznania sprawy gospodarczej z wyłączeniem przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych wygasa. Jeżeli natomiast uprawniona strona nie złoży wniosku w terminie bez swojej winy, sąd będzie mógł przywrócić ten termin na zasadach wynikających z art. 168 i nast. KPC.

Umowa dowodowa

Nowe przepisy dają stronom możliwość umownego ograniczenia zakresu postępowania dowodowego. Konsensualna modyfikacja reguł tego postępowania ma służyć przyspieszeniu zakończenia całej sprawy. W uproszczeniu można powiedzieć, że strony ustalą między sobą jakich konkretnie dowodów (np. z jakich dokumentów) nie będą mogły przed sądem przeprowadzić jeśli konkretna sprawa do sądu trafi. Co istotne, umowa dowodowa może działać tylko w jedną stronę tj. w stronę ograniczania materiału dowodowego, nie zaś w stronę jego definiowania, określania kolejności przeprowadzania dowodów, czy nadawania pewnym dowodom wyższej mocy niż innym. Umowa dowodowa może dotyczyć wyłączenie postępowania sądowego w sprawie wynikłej na gruncie konkretnej umowy zawartej między stronami w ramach prowadzonej aktywności rynkowej, np. konkretnej umowy o roboty budowlane, przy czym umowa taka może dotyczyć konkretnej sprawy (o konkretne roszczenie) a nie wszelkich spraw, które mogą wyniknąć z danej umowy, a dotyczyć całkowicie odmiennych roszczeń. Umowa dowodowa nie może dotyczyć sporów mających swe źródło nie w umowie zawartej między stronami, lecz w innym zdarzeniu, z którym związany jest spór (np. czyn niedozwolony). Przepisy określają też formę umowy dowodowej oraz ograniczenia co do jej treść. Otóż, umowa dowodowa może być zwarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności lub ustnie przed sądem. Jeśli między stornami doszło do zawarcia kilku umów dowodowych i pojawią się wątpliwości co do ich interpretacji, przyjmuje się, że umowa nowsza (zawarta później) utrzymuje w mocy te postanowienia umowy starszej (zawartej wcześniej), które da się pogodzić z postanowieniami umowy nowszej. W konsekwencji, postanowienia z umowy starszej które nie dają się pogodzić z umową nowszą tracą moc. Nieważna będzie umowa dowodowa zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu. Dowody które strony wyłączyły na mocy umowy, nie będą mogły być dopuszczone przez sąd z urzędu. Może się także zdarzyć, że jakiś dowód nie wyłączony umową dowodową zostanie przeprowadzony w sprawie zanim strony zdecydują o zwarciu – już w toku sprawy – umowy dowodowej. W takim przypadku przeprowadzony już dowód pozostaje w mocy. Jest to słuszne rozwiązanie gdyż sztucznym byłoby przyjęcie, że dowód taki nie może być podstawą rozstrzygnięcia, skoro i tak jego rezultat wpłynął już na postrzeganie sprawy przez sędziego.

Wprowadzenie do postępowania gospodarczego umowy dowodowej jest pozytywnym przejawem poszerzenia obszaru procesowego, w którym strony mogą korzystać z możliwości porozumienia się w pewnym chociaż zakresie i wpływać na reguły według których prowadzą miedzy sobą spór. Nie sposób jednak ocenić jak w praktyce rozwinie się stosowanie tej instytucji. Wszakże umowa dowodowa ma ograniczać stronom możliwość powoływania dowodów, co może wpływać na stosowanie tej instytucji z rezerwą.

Zobacz procedurę w LEX: Postępowanie dowodowe w sprawie gospodarczej  >

Wyłączenie niektórych instytucji procesowych

Przepisy nowego postępowania gospodarczego wyłączają wprost stosowanie następujących instytucji procesowych, funkcjonujących na gruncie „zwykłego” postępowania cywilnego:

  • w postępowaniu gospodarczym, niedopuszczane będzie wniesienie powództwa wzajemnego.
  • w sprawie prowadzonej w trybie gospodarczym, nie będzie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok roszczenia dotychczasowego. Zakaz ten nie obejmie jednak sytuacji, w której z uwagi na zmianę okoliczności sprawy powód zażąda zamiast pierwotnego przedmiotu sporu, jego równowartości lub innego przedmiotu. Dodatkowo powyższym zakazem nie jest objęte rozszerzenie żądania o świadczenia za kolejne okresy, w przypadku świadczeń powtarzających się.
  • sąd nie będzie stosował przepisów art. 194-196 i 198 KPC dotyczących zmian w zakresie stron sprawy. Mówiąc w dużym uproszczeniu, przepisy te regulują działania sądu oraz stron procesu, jeżeli po wniesieniu pozwu wyjdą na jaw nieprawidłowości w zakresie wskazania pozwanych lub dotyczące samego powoda Przykładowo, gdy okaże się, że sprawa wniesiona została przeciwko innej osobie niż ta która w rzeczywistości powinna być stroną, czy też gdy okaże się że osoba która wniosła sprawę do sądu, nie powinna występować w charakterze powoda. Skutki błędów w tym zakresie będą niekorzystne dla przedsiębiorcy, albowiem nie będzie można ich naprawić w trybie art. 194 – 196 i 198 KPC, a w konsekwencji może to doprowadzić do przegrania sprawy.
  • wyłączona zostaje możliwość zawieszenia spawy przez sąd z urzędu w sytuacji niestawiennictwa obu stron na rozprawie oraz w razie niestawiennictwa powoda, gdy nie żądał on rozpoznania sprawy w jego nieobecności, a pozwany nie zgłosił wniosku o rozpoznanie sprawy. Gdy w postępowaniu gospodarczym zajdzie jedna z wyżej opisanych sytuacji sąd będzie zobowiązany sprawę prowadzić.
  • postępowanie gospodarcze wyłącza możliwość zgłoszenia przez pozwanego wniosku o przekazanie do sądu okręgowego spawy prowadzonej przed sądem rejonowym, w sytuacji, gdy pozwany wytoczył przeciwko powodowi przed sądem okręgowym inne powództwo, ale wpływające na roszczenie powoda bądź dlatego, że ma z nim związek, bądź dlatego, że roszczenia stron nadają się do potrącenia.

 

Ograniczenie dowodu ze świadków oraz rola dowodu z dokumentu

Dowód z zeznań świadków sąd może dopuścić jedynie wówczas, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.  W postępowaniu prowadzonym w oparciu o ogólne przepisy procesowe dowód z zeznań świadków nie podlega takim ograniczeniom. Co więcej, warto zwrócić uwagę, że przesłanki dotyczące dopuszczalności dowodu z zeznań świadków na gruncie postępowania gospodarczego są analogiczne jak przesłanki dopuszczalności dowodu z przesłuchania stron w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zasady ogólne. Dowód z zeznań świadków w postępowaniu gospodarczym może być zatem przeprowadzany wyjątkowo. Ustawodawca w nowej procedurze gospodarczej dał prymat innym środkom dowodowym, przede wszystkim dowodom z dokumentów. Tego rodzaju ograniczenia dowodowe mają na celu przyspieszenie postępowania. Jak wynika z uzasadnienia do wprowadzanych zmian, w ocenie ustawodawcy, jednym z kluczowych zjawisk wpływających na przedłużanie się spraw sądowych jest nieprofesjonalne dokumentowanie przez strony procesu (w tym przedsiębiorców) okoliczności i faktów, które później na drodze sądowej mają dla sprawy kluczowe znaczenie. Braki w dokumentacji zastępuje się wówczas przed sądem zeznaniami świadków i przesłuchaniem stron, a to opóźnia sprawy.

Z uzasadnienia ustawy nowelizującej KPC wywnioskować można, że zdaniem ustawodawcy, jednym z przejawów profesjonalizmu przedsiębiorcy powinno być dokumentowanie faktów, które później mogą przydać się w sądzie. Innymi słowy racjonalny przedsiębiorca powinien przewidywać, że sprawa może trafić do sądu i na tą okoliczność zabezpieczyć swoje interesy (w tym procesowe) poprzez dokumentowanie wszystkich istotnych okoliczności (umowy, notatki, protokoły, zdjęcia, filmiki, e-maile, SMS-y). Takie postępowanie powinno mieć miejsce zwłaszcza w przypadku czynności własnych przedsiębiorcy. Takiego postępowania wprost też wymagają od przedsiębiorcy przepisy nowego postępowania gospodarczego. Stosownie bowiem do art. 458 11 KPC, czynność strony, w szczególności oświadczenie woli lub wiedzy z którą prawo łączy nabycie, utratę lub zmianę uprawnienia strony w zakresie danego stosunku prawnego, może być wykazana tylko dokumentem (w rozumieniu art. 773 Kodeksu cywilnego - „Dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jego treścią”), chyba że strona wykaże, że nie może przedstawić dokumentu z przyczyn od niej niezależnych.

Czytaj w LEX: Zmiany w postępowaniach uproszczonych po nowelizacji KPC >

Niewykorzystanie możliwości rozwiązania sporu poza sądem, a koszty procesu

Bez wątpienia, sprawy w postępowaniu gospodarczym (ale także w każdym innym postępowaniu) mogłyby być szybciej rozstrzygane, gdyby do sądów po prostu trafiało ich mniej, ale przede wszystkim gdyby na wokandy nie trafiały sprawy nadające się do ugodowego zamknięcia przed procesem. Szczególnie w przypadku realizacji dosyć skomplikowanych kontraktów, gdzie funkcjonuje obok siebie jednocześnie wiele zależności i zmiennych, przyczyny niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez jedną ze stron często leżą „po środku”, a nader rzadko wyłącznie jedna strona kontraktu odpowiedzialna jest za wszelkie zaistniałe niepowodzenia. Jak wskazuje doświadczenie i praktyka, wiele tego rodzaju sporów trafiających na wokandę sądową można rozwiązać w drodze negocjacji i ugody bez konieczności angażowania wymiaru sprawiedliwości w kreowanie rozstrzygnięcia. Niestety, z różnych powodów między stronami albo wcale nie dochodzi do rozmów ugodowych z prawdziwego zdarzenia albo rozmowy te kończą się po pierwszym spotkaniu, z którego strony wychodzą jeszcze bardziej zantagonizowane.

W celu motywowania stron do prowadzenia realnych rokowań ugodowych, ustawodawca wprowadził do postępowania gospodarczego regulację zgodnie z którą niezależnie od wyniku sprawy sąd może obciążyć kosztami procesu w całości lub części stronę, która przed wytoczeniem powództwa zaniechała próby dobrowolnego rozwiązania sporu, uchyliła się od udziału w niej lub uczestniczyła w niej w złej wierze i przez to przyczyniła się do zbędnego wytoczenia powództwa lub wadliwego określenia przedmiotu sprawy. Mając na względzie powyższe warto przed wystąpieniem na drogę sądową w trybie postępowania gospodarczego podjąć realną próbę ugodowego jej zakończenia.

Czytaj w LEX: Koszty sądowe – najistotniejsze zagadnienia po zmianach z lipca 2019 r. >

Wyrok jako tytuł zabezpieczenia

Nieprawomocny wyrok sądu pierwszej instancji wydany w postępowaniu w prawach gospodarczych zasądzający świadczenie w pieniądzu lub w rzeczach zamiennych, stanowi tytuł zabezpieczenia wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności.

 

Sześć miesięcy na rozstrzygniecie sprawy (teoretycznie)

Omawiając przepisy nowego postępowania gospodarczego odnotować należy, że w art. 4588 § 4 KPC, ustawodawca określił docelowy termin rozpoznania sprawy gospodarczej. Zgodnie z nowymi przepisami, przewodniczący i sąd są obowiązani podejmować czynności tak, by rozstrzygnięcie w sprawie zapadło nie później niż sześć miesięcy od dnia złożenia odpowiedzi na pozew. Jeżeli odpowiedź ta była dotknięta brakami, termin ten biegnie od dnia usunięcia tych braków, a jeżeli jej nie złożono - od dnia upływu terminu do jej złożenia. Termin ten nie ma oczywiście mocy wiążącej w ten sposób że oznacza, iż sprawa gospodarcza zakończy się po sześciu miesiącach od złożenia odpowiedzi na pozew, niemniej stanowi on swego rodzaju postulat i punkt odniesienia określający ile taka sprawa trwać powinna.