Prawnicy mają wątpliwości kiedy dokładnie zostaną odwieszone lub rozpoczną bieg terminy sądowe i procesowe. Zamieszanie wprowadzają soboty - tarcza antykryzysowa weszła w jedną - 16 maja, a zmiana w terminach ma obowiązywać po siedmiu dniach - czyli teoretycznie po kolejnej - 23 maja. Problem mają też strony, które pismo dotyczące terminu dostały tuż przed zwieszeniem. Na reakcję mogą mieć zaledwie kilka dni.
Dyskusja nad terminami toczy się od momentu, gdy sądy ograniczyły swoją pracę - 13 marca. Najpierw z powodu zagrożenia koronawirusem prawnicy postulowali o ich zawieszenie lub wstrzymanie rozpoczęcia biegu - nastąpiło to 31 marca. Wcześniej resort zalecał, by sądy wstrzymały wysyłkę pism, które terminów dotyczyły. Potem apelowano o ich odwieszenie - zakłada to obowiązująca od 16 maja tarcza antykryzysowa 3.
Prawnicy podkreślają, że z powodu ciągłych zmian w tarczy, przepisów przejściowych, wiele osób może nie mieć świadomości, że termin w ich sprawie znowu biegnie.
Czytaj: Tarcze mieszają w terminach - nie ma pewności, czy są "zawieszone">>
Zgodnie z przepisami przejściowymi terminy procesowe i sądowe zaczynają biec lub - jeśli były zawieszone - biegną dalej, po siedmiu dniach od wejścia w życie tarczy antykryzysowej 3. Prawnicy podkreślają, że skoro ustawa opublikowana została 15 maja czyli w piątek i weszła w życie - 16 maja czyli w sobotę, to siedem dni upływa 23 maja - czyli w kolejną sobotę. A skoro jest to sobota, to rozpoczęcie, "odwieszenie" następuje z następnym dniem roboczym czy od 25 maja.
Zgodnie z interpretacją adwokata Bartosza Przeciechowskiego, członka Naczelnej Rady Adwokackiej, skoro przepis przejściowy obowiązuje od soboty, 16 maja, to od 23 maja rozpoczynają bieg te terminy, których start przypadał już po wejściu w życie przepisów wstrzymujących bieg - czyli po 31 marca br.
- Na przykład, gdy doręczenie wyroku z uzasadnieniem nastąpiło po tej dacie, to bieg 14-dniowego terminu na wniesienie apelacji w sprawie cywilnej rozpocznie się w sobotę 23 maja. Natomiast terminy, które zaczęły biec przed 31 marca i uległy zawieszeniu na mocy ustawy COVID-19 od 23 maja 2020 r. - będą biec nadal - dodaje.
Czytaj w LEX: Tarcza 3.0 - rozwiązania prawne dla pełnomocników i sędziów >
Wskazuje równocześnie, że w przypadku terminów startujących "od zera" koniec przypadnie zwykle na sobotę - 7 lub 14 dni po 23 maja 2020 r.. A w tej sytuacji - dodaje - należy mieć na uwadze przepisy, z których wynika, że w takiej sytuacji czynność można wykonać następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy, ani sobotą. - Takie normy przewiduje procedura cywilna i karna oraz administracyjna i sądowo-administracyjna - dodaje.
Zobacz w LEX: Tarcza 3.0 - zmiany w postępowaniach sądowych, sposobie procedowania i terminach procesowych >
Czytaj:
Dalkowska: Nadal planujemy e-doręczenia oraz e-rozprawy w sprawach karnych>>
Rozprawa online na wniosek strony, obrońcy lub pełnomocnika>>
W tym przypadku pełnomocnicy i obrońcy powinni przejrzeć korespondencję, by precyzyjnie ustalić, kiedy upłynie termin w konkretnym postępowaniu. Dotyczy to zarówno pism doręczonych, jak też jedynie awizowanych. Jak mówi mecenas Przeciechowski, bieg terminu w takich sytuacjach rozpoczynałby się z końcem okresu awizacji. - Ale wobec norm wstrzymujących bieg nie miało to do tej pory miejsca - dodaje.
Czytaj w LEX: Definicja i rozpatrywanie przez sądy spraw pilnych w dobie koronawirusa i regulacji z tzw. tarczy antykryzysowej >
Na problem zwraca też uwagę Małgorzata Świętczak, wicedyrektor zespołu Prawa Cywilnego Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Wskazuje na brak świadomości społecznej, że odwieszenia, czy rozpoczęcia biegu terminów ma nastąpić w najbliższych dniach.
Czytaj w LEX: Wpływ epidemii Covid-19 (koronawirusa) na toczące się cywilne postępowania sądowe >
- Być może sądy na swoich stronach internetowych o tym informują, ale w eter poszła głównie informacja, że od 31 marca terminy procesowe i sądowe są zawieszone. Dla wielu osób oznacza to, że nie muszą się spieszyć z pismami procesowymi. Przykładowo w Kpc terminy są bardzo krótkie - siedem dni na zażalenia, na wniosek o sporządzenie uzasadnienia, który jest następnie warunkiem zaskarżenia. Na apelacje - 14 dni, siedem dni na skargę na czynność komornika. Może się więc zdarzyć tak, że na skutek braku informacji, ktoś taki termin przeoczy - mówi.
Czytaj w LEX: Składanie pism procesowych drogą elektroniczną >
Dodaje, że kolejną kwestią są różne działania sądów w czasie epidemii. - Zanim terminy zostały oficjalnie zawieszone, to ministerstwo zalecało sądom, by wstrzymały się z wysyłaniem pism z terminami. I wiele z nich tak zrobiło i teraz będzie wysyłać pisma. Z drugiej jednak strony - mogło być też tak, że ktoś dostał pismo np. 4 dni przed 31 marca i teraz - o tym też trzeba pamiętać - zostaną mu np. tylko 3 dni na zażalenie. To może być trudne do realizacji - mówi wicedyrektor i wskazuje m.in. na skrócone godziny pracy poczty.
Zobacz procedury:
Osobnym problemem - jak mówi mec. Przeciechowski - jest sytuacja, gdy strony w okresie wstrzymania biegu terminów dokonały czynności. A było to możliwe. Art. 15zzr ust. 5 regulował to w zakresie materialnych terminów prawa administracyjnego, a art. 15zzs ust. 7 co do czynności w postępowaniach i kontrolach. Oba przewidywały ich skuteczność.
Czytaj w LEX: Terminy przedawnienia >
- O ile w odniesieniu do czynności materialnych z zakresu prawa administracyjnego przewidziano w art. 69 ust. 5 ustawy, iż zachowują moc także po uchyleniu art. 15zzr, to tego rodzaju zastrzeżenia przejściowego zabrakło w przypadku art. 15zzs. W tym przypadku przyjąć trzeba rozsądną wykładnię, iż także te czynności są skuteczne, niepotrzebnie jednak przez pośpiech powstają wątpliwości - mówi. Korektę w tym zakresie postulowała na etapie prac Naczelna Rada Adwokacka, nie zostało to jednak uwzględnione.
Czytaj w LEX: Terminy prawa administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego według specustawy koronawirusowej >
W ocenie NRA niedostatecznie precyzyjny jest też art. 68 ust. 5 tarczy antykryzysowej 3, zgodnie z którym z dniem wejścia w życie tej ustawy - czyli od dnia 16 maja 2020 r. - rozpoczyna się bieg przedawnienia karalności czynu oraz przedawnienia wykonania kary w sprawach o przestępstwa, przestępstwa i wykroczenia skarbowe oraz w sprawach o wykroczenia.
Czytaj w LEX: Zabezpieczenie roszczeń w czasie epidemii >
- Gdyby czytać ten przepis w oderwaniu od uchylonego art. 15zzr ust. 6 (który wstrzymywał bieg przedawnienie karalności czynu oraz przedawnienie wykonania kary w sprawach o przestępstwa, przestępstwa i wykroczenia skarbowe oraz w sprawach o wykroczenia), to prowadziłoby to do wniosku, że nawet w sytuacjach, w których minęło już wiele lat z okresu przedawnienia przestępstwa - rozpoczęcie biegu następuje na nowo, od początku. A to byłoby trudne do zaakceptowania - dodaje adwokat Przeciechowski.
Czytaj w LEX: Epidemia COVID-19 jako siła wyższa w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
