W kwietniu wpłynęło do SN bardzo istotne pytanie, które ma rozważyć siedmiu sędziów Izby Karnej: ​Czy ustawa antycovidowa z marca 2020 r. spowodowała wstrzymanie biegu przedawnienia karalności w sprawach o przestępstwa, które zostały popełnione począwszy od 31 marca 2020 r. (daty wejścia w życie tego unormowania)? czy odnosi się także do przedawnienia karalności takich czynów popełnionych przed tą datą?

Czytaj też: Co się odwlecze, to nie uciecze - covid ustępuje, ale przedawnienie karalności nie >

 



Kiedy popełniony czyn?

Problem ten wynika z rozbieżności orzeczeń Sądu Najwyższego. W kontekście stosowania art. 15 zzr ust. 6 ustawy szczególnych związane z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych ujawniło się zagadnienie, czy przepis o wstrzymaniu biegu przedawnienia dotyczy wszystkich czynów popełnionych przed jego wejściem w życie, w czasie obowiązywania, czy tylko między 31 marca a 15 maja 2020 r.?

Rozstrzygnięcie tego problemu będzie miało znaczenie dla prawidłowej interpretacji przepisów i rozstrzygania spraw karnych w okresie zagrożenia epidemicznego czy stanu epidemii ogłoszonego z powodu pandemii Covid-19.  

Ustalenie terminu biegu przedawnienia będzie miało znaczenie także w skrajnych przypadkach nawet do spraw rozpoznawanych kilkadziesiąt lat po 2020 roku - wskazują sędziowie przedstawiający pytanie.

 

Dwie linie orzeczeń SN

Według pierwszej grupy orzeczeń sporny artykuł ustawy antycovidowej dotyczy czynów popełnionych przed wejściem w życie ustawy, tj, przed 31 marca 2020 r. I termin przedawnienia uległ zawieszeniu do 15 maja br. Dlatego, że dnia następnego, 16 maja 2020 r. przepis art. 15 zzr ust. 6 uchylono ustawą o zmianie ustawy o działaniach osłonowych (Dz. U. poz. 875).

Izba Karna Sądu Najwyższego rozpoznawała takie przypadki trzy razy w postępowaniu kasacyjnym, uwzględniając skargi, ale czyniła to na posiedzeniach bez udziału stron (IV KK 726/21 i II KK 34/22)

Druga grupa orzeczeń SN opowiedziała się za zawieszeniem terminu przedawnienia do czynów zabronionych popełnionych tylko między 31 marca a 15 maja 2020 r.

Dlatego, że ustawodawca nie wyłączył przepisów intertemporalnych do czynów popełnionych w tym okresie.  W konkretnej sprawie chodziło o art. 2 ust. 1 kodeksu wykroczeń. Przepis ten sanowi, że jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia wykroczenia, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy.

A po drugie - ustawa osłonowa uchylająca sporny przepis z 14 maja 2020 r. w art. 68 ust. 5 przewidziano jedynie termin rozpoczęcia terminu biegu przedawnienia. A więc da czynów, których termin przedawnienia nie rozpoczął swego biegu.

Dlatego prezes Izby Karnej Michał Laskowski postanowił skierować to zagadnienie do rozstrzygnięcia rozszerzonemu składowi Sądu Najwyższego.

Sprawa powinna być rozpoznana w czerwcu br.

Sygnatura akt I KZP 9/22