Sędzia kończy 65 lat? Od niego i lekarza zależeć będzie dalsze orzekanie
Sejm uchwalił nowelizację Prawa o ustroju sądów powszechnych, regulującą m.in. kwestie orzekania sędziów po 65. roku życia. Zakłada ona, że taki sędzia będzie mógł orzekać dalej, jeśli nie później niż na 6 miesięcy i nie wcześniej niż na 12 miesięcy przed urodzinami oświadczy prezesowi sądu apelacyjnego wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie lekarskie. Będzie mógł też zawnioskować o mniejszy przydział spraw o 25 proc., 50 proc. albo nawet 75 proc.
Nowela ma też utemperować sędziowskie delegacje i w tym zakresie projekt był w pracach rządowych kilka razy zmieniany. Wstępna wersja zakładała, że odwołanie sędziego z delegacji do innego sądu będzie mogło nastąpić wyłącznie w przypadku prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej albo rezygnacji samego sędziego. Potem MS zaproponowało inne przesłanki, w tym m.in. „ujawnienie się negatywnego wpływu delegowania sędziego na pracę sądu, w którym sędzia ma miejsce służbowe, nieprzewidzianego w ramach oceny wpływu delegowania na pracę tego sądu”. A następnie z propozycji zrezygnowano, pozostawiając jedynie przepis, zgodnie z którym sędzia delegowany na podstawie par. 1 pkt 2–2c oraz par. 2a, na czas nieokreślony, „może być odwołany z delegowania lub z niego ustąpić za trzymiesięcznym uprzedzeniem”.
Czytaj: Zmiany w sędziowskich delegacjach do Sejmu – już czwarta wersja>>
Ze zgodą był problem, zgody KRS nie będzie
Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 69 Prawa o ustroju sądów powszechnych sędzia, który chciałby orzekać po 65. roku życia, musi nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej niż na dwanaście miesięcy przed urodzinami oświadczyć KRS wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawić jej zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie.
Polecamy w LEX: Wykorzystanie narzędzi opartych o sztuczną inteligencję w pracy sędziego, asystenta sędziego i referendarza sądowego >
Krajowa Rada Sądownictwa może wyrazić zgodę na dalsze zajmowanie przez niego stanowiska, jeżeli jest to uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, w szczególności jeśli przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów. Uchwała Krajowej Rady Sądownictwa jest ostateczna. W przypadku niezakończenia postępowania związanego z dalszym zajmowaniem stanowiska sędziego po ukończeniu przez niego 65 lat sędzia pozostaje na stanowisku do czasu zakończenia tego postępowania. Sędzia może zajmować stanowisko nie dłużej niż do ukończenia 70. roku życia.
Czytaj też w LEX: Instytucja asesora sądowego w polskim systemie wymiaru sprawiedliwości – czy istnieje potrzeba reformy jej statusu ustrojowego? >
Po zmianach, zgodnie z art. 69, sędzia przejdzie w stan spoczynku z dniem ukończenia 65. roku życia, chyba że nie później niż na 6 miesięcy i nie wcześniej niż na 12 miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy właściwemu prezesowi sądu apelacyjnego wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie. Uchylony zostaje równocześnie przepis o zgodzie KRS na dalsze zajmowanie przez niego stanowiska i dodany par. 1c, zgodnie z którym o złożeniu oświadczenia i przedstawieniu zaświadczenia prezes sądu apelacyjnego niezwłocznie zawiadamia ministra sprawiedliwości i Krajową Radę Sądownictwa.
Dodatkowo sędzia, który złożył oświadczenie i przedstawił zaświadczenie, o których mowa w par. 1, będzie mógł po ukończeniu 65. roku życia, na swój wniosek, uczestniczyć w przydziale spraw w wymiarze zmniejszonym o 50 proc., jeżeli nie pełni w sądzie funkcji, z wyłączeniem funkcji wizytatora lub koordynatora do spraw mediacji. W takiej sytuacji będzie mu przysługiwało wynagrodzenie składające się z wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat, obniżonych w takim samym stopniu, w jakim zmniejszeniu ulega przydział spraw - czyli o 50 proc., oraz z kwoty równej uposażeniu, jakie przysługiwałoby sędziemu, gdyby przeszedł w stan spoczynku, obniżonemu w takim samym stopniu, w jakim sędzia uczestniczy w przydziale spraw.
Czytaj: Minister, nie KRS, wydłuży sędziemu orzekanie? Jest propozycja>>
MS przywraca praworządność w sądach, opiniując projekt w 10 dni>>
Przepis przejściowy dla sędziów w stanie spoczynku
Zgodnie z regulacją sędzia sądu powszechnego, który przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przeszedł w stan spoczynku albo został przeniesiony w stan spoczynku z przyczyn, będzie miał prawo powrócić na stanowisko zajmowane poprzednio albo stanowisko równorzędne poprzednio zajmowanemu, jeżeli powrót na stanowisko zajmowane poprzednio nie jest możliwy.
Warunkiem będzie złożenie przez niego, prezesowi właściwego sądu apelacyjnego, niepóźniej niż w dniu ukończenia 69. roku życia, oświadczenie o woli powrotu na stanowisko zajmowane poprzednio albo stanowisko równorzędne poprzednio zajmowanemu, jeżeli powrót na stanowisko zajmowane poprzednio nie jest możliwy i zaświadczenie lekarskie.
Sędziowskie delegacje nie dłużej niż na cztery lata
Zgodnie z nowelą sędziowie będą mogli być delegowani, za ich zgodą, przez ministra do pełnienia obowiązków sędziego lub czynności administracyjnych:
- w Ministerstwie Sprawiedliwości lub innej jednostce organizacyjnej podległej ministrowi sprawiedliwości albo przez niego nadzorowanej;
- w Sądzie Najwyższym – na wniosek I Prezesa Sądu Najwyższego;
- w sądzie administracyjnym – na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego,
na czas określony, nie dłuższy niż cztery lata .
Czas nieokreślony będzie możliwy w przypadku delegowania sędziego do innego sądu równorzędnego lub niższego, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach także do sądu wyższego.
Zasada czterech lat ma obowiązywać też w przypadku Biura Krajowej Rady Sądownictwa czy Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.
Ustawa dodaje również przepisy, zgodnie z którymi „delegowanie sędziego do pełnienia czynności administracyjnych na podstawie powyższych przepisów dokonuje się w wypadku uzasadnionych potrzeb jednostki organizacyjnej, do której ma nastąpić delegowanie, w szczególności gdy przemawiają za tym ilość i rodzaj zadań tej jednostki, których wykonywanie ma zostać powierzone sędziemu delegowanemu, przy uwzględnieniu liczby obsadzonych stanowisk związanych z realizacją tych zadań”. Przy delegowaniu ma się także uwzględniać ocenę wpływu delegowania na pracę sądu, w którym sędzia ma miejsce służbowe. Co więcej, „następujące po sobie okresy delegowania nie mogą przekraczać łącznie czterech lat”.
Czytaj też w LEX: Dopuszczalność sądowej kontroli aktu powołania na urząd sędziego. Uwagi na tle prawa francuskiego i polskiego >
Delegacja sędziego nie do Kancelarii Prezydenta
Nowela uchyla równocześnie przepisy dotyczące delegacji:
- do Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
- w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw zagranicznych – na wniosek ministra właściwego do spraw zagranicznych;
- w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów do obsługi Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022 – na wniosek Prezesa Rady Ministrów.
Promptowanie, czyli sztuka zadawania trafnych pytań przez prawników - zobacz w LEX >
