Adwokatura z konstytucyjnymi gwarancjami? Jest petycja
Do senackiej Komisji Petycji trafiła propozycja dodania ust. 3 w art. 17 Konstytucji RP, który byłby swoistą gwarancją dla adwokatury. Wskazywałby, że została ona zorganizowana na zasadach samorządu zawodowego, powołana do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa. Cel to - jak wskazano w uzasadnieniu - zapobieganie próbom upaństwowienia adwokatury, likwidacji lub rozbicia samorządu.
Obawy dotyczące np. połączenia samorządów adwokackiego i radcowskiego są nadal wśród adwokatów "żywe". Pokazywała to choćby dyskusja tocząca się podczas ubiegłorocznego Krajowego Zjazdu Adwokatury, a dotycząca adwokackiej umowy o pracę. Podnoszono wówczas, że ta kwestia - zakaz umowy o pracę - to ostatnia różnica między adwokatami i radcami prawnymi i dodawano, że po takiej zmianie "nie będzie żadnej racji prawnej ani społecznej do utrzymywania dwóch samorządów, dwóch zawodów". Nadal w pamięci obu samorządów jest zresztą słynny wniosek do Trybunału Konstytucyjnego, za którym stali posłowie Solidarnej Polski (sprawa została umorzona) o zbadanie konstytucyjności przepisów dotyczących przynależności do izb adwokackich i radcowskich, z maja 2022 r. Oba samorządy odnosiły się do niego bardzo krytycznie, podkreślając, że bez silnego samorządu prawnik znajdzie się pod kontrolą państwa.
Czytaj: Szykuje się "skok" na samorządy adwokatów i radców? TK zbada konstytucyjność przepisów>>
Adwokatura o wniosku do TK: bezzasadny i szkodliwy>>
Co do zmiany?
Autor petycji wnosi o zmianę w art. 17 Konstytucji. Przypomnijmy: zgodnie z ust. 1 w drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, a zgodnie z ust. 2 w drodze ustawy można tworzyć również inne rodzaje samorządu. Samorządy te nie mogą naruszać wolności wykonywania zawodu ani ograniczać wolności podejmowania działalności gospodarczej.
Petytor (jego dane nie zostały ujawnione) proponuje dodanie ust. 3, który brzmiałby: "Adwokatura, zorganizowana na zasadach samorządu zawodowego, powołana jest do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa".
W moim głębokim przekonaniu istnienie adwokatury jako niezależnego samorządu zawodowego zajmującego się ochroną praw i wolności obywatelskich powinno mieć umocowanie konstytucyjne - tak aby jej byt i samorządny sposób organizacji nie zależały tylko i wyłącznie od woli zwykłej większości parlamentarnej - uzasadnia.
Wzór płynie z Chorwacji?
Można powiedzieć, że wzory w tym zakresie płyną z innych państw. Przykładowo w art. 27 Konstytucji Republiki Chorwacji zapisano, że "Adwokatura jako samodzielna i niezależna służba zapewnia każdemu pomoc prawną, zgodnie z ustawą".
Czytaj: Nowela o Adwokaturze coraz bliżej? Komisja sejmowa wniosła projekt>>
