Adwokatura chce, by zabezpieczono w budżecie na 2027 r. środki na urealnienie „urzędówek”

Naczelna Rada Adwokacka nie odpuszcza podwyższenia stawek dla adwokatów za świadczenie pomocy prawnej. Jej prezes Przemysław Rosati zwrócił się właśnie do ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka, by w związku z pracami nad budżetem na rok 2027 podjął działania zmierzające do zabezpieczenia środków na urealnienie ich wysokości. Wcześniej postulował o podwyżki w 30. kategoriach spraw.

Chodzi oczywiście o stawki minimalne i „urzędówki”. Przypomnijmy, że samorząd adwokacki, radcowski, ale też m.in. Stowarzyszenie Adwokackie Defensor Iuris walczą o stawki za pomoc prawną z urzędu i minimalne „z wyboru” od lat. Doprowadziło to m.in. do tego, że w połowie 2024 r. Ministerstwo Sprawiedliwości zrównało stawki za świadczenie pomocy prawnej z urzędu z minimalnymi stawkami dla adwokatów i radców z wyboru (był to zresztą efekt wcześniejszych wyroków Trybunału Konstytucyjnego). Z kolei od stycznia 2025 r. ministerstwo podniosło „urzędówki” w 11 kategoriach spraw.

Czytaj: Adwokatura chce podwyższenia "urzędówek" w 30 kategoriach spraw>>

Temat pojawił się też na ubiegłorocznym Krajowym Zjeździe Adwokatury i zakończył się m.in. wskazaniem go wśród priorytetów w uchwale programowej. Kolejna podwyżka obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. W 10 kategoriach spraw stawki wzrosły o 100 proc., a w pięciu o 50 proc.

Czytaj też w LEX: Jak kupuje się usługi i produkty prawnicze w erze social mediów? >

Miał być też przygotowany projekt ustawy regulujący kompleksowo kwestie wynagradzania za świadczenie pomocy prawnej. Chodziło m.in. o wprowadzenie corocznej waloryzacji stawek. Miał się tym zajmować pełnomocnik do spraw określenia zasad ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata oraz radcę prawnego z urzędu, którym decyzją ministra Adama Bodnara z 17 maja 2024 r. został adwokat Jacek Różycki.

Obecny minister Waldemar Żurek po objęciu stanowiska poinformował jednak, że formuła takiego pełnomocnika już się wyczerpała. Wskazał też, że dalsze prace w tym obszarze prowadzone będą w zespołach z przedstawicielami samorządów prawniczych i Ministerstwa Sprawiedliwości.

Zobacz w LEX:

• Promptowanie, czyli sztuka zadawania trafnych pytań przez prawników >
• Biblioteka promptów w duchu legal design, czyli jak zaangażować sztuczną inteligencję do optymalizacji doświadczeń klienta? >

Potrzebna zdecydowanie większa kwota

Prezes Rosati nawiązuje też do wcześniej zgłaszanych ministerstwu postulatów samorządu adwokackiego. W związku z nimi, jak pisze, zwraca się do ministra, aby w oparciu o art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych przedstawił ministrowi finansów, celem włączenia do projektu ustawy budżetowej po stronie dochodów i wydatków sądownictwa powszechnego, „zdecydowanie zwiększoną kwotę niż kwota obecnie wskazana w ustawie budżetowej”.

 Jedynie w gestii ministra sprawiedliwości pozostaje określenie kwoty planowanych wydatków budżetu państwa w oparciu o przewidywane wydatki we wskazanej powyżej części budżetu, celem włączenia ich wysokości do projektu ustawy budżetowej, która ma być przedmiotem prac Rady Ministrów na posiedzeniu rządu. Zabezpieczenie tych środków finansowych w budżecie to ważny krok w pracach nad urealnieniem wysokości wynagrodzeń za świadczenie pomocy prawnej z urzędu na rzecz i w interesie obywateli – podsumowuje.

Czytaj: Od 1 stycznia obowiązują wyższe stawki za "urzędówki", ale brakuje rozwiązań systemowych>>

 Adwokaci idą po urzędówki - pozywają sądy i ministra>>

Podwyżki urzędówek "tak", ale z kieszeni sądów i prokuratur​>>

Maksymalnie 150 zł dla obrońcy zatrzymanego, państwo więcej na razie nie ma>>

Jakie są postulaty adwokatury w sprawie „urzędówek”?

Już wcześniej prezes Rosati, w piśmie do ministra sprawiedliwości, postulował podwyższenie stawek w następujących kategoriach, wskazując ich niedoszacowanie (obok obecne kwoty):

1. sprawy karne objęte dochodzeniem – 540 zł,
2. sprawy karne objęte śledztwem – 900 zł,
3. sprawy karne związane ze sporządzeniem i wniesieniem kasacji do Sądu Najwyższego – 720 zł (w przypadku sprawy, w której w pierwszej instancji orzeczenie wydał sąd rejonowy) i 1200 zł (w przypadku sprawy, w której w pierwszej instancji orzeczenie wydał sąd okręgowy),
4. sprawy dotyczące odroczenia wykonania kary – obecnie 540 zł,
5. sprawy dotyczące przerwy w wykonaniu kary – 540 zł,
6. sprawy dotyczące warunkowego przedterminowego zwolnienia lub jego odwołania – 480 zł,
7. sprawy dotyczące wykonania kary ograniczenia wolności – 480 zł,
8. sprawy dotyczące środków zabezpieczających – 480 zł,
9. sprawy o alimenty – 240 zł,
10. sprawy dotyczące nakazania wypłacania wynagrodzenia do rąk małżonka – 240 zł,
11. sprawy o pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej oraz odebranie dziecka – 480 zł,
12. sprawy o stwierdzenie nabycia spadku – 240 zł,
13. sprawy dotyczące zabezpieczenia spadku, spisu inwentarza, odrzucenia spadku lub ogłoszenia testamentu – 240 zł,
14. sprawy dotyczące wyjawienia majątku – 240 zł,
15. sprawy dotyczące zwolnienia spod zajęcia rzeczy i praw zabezpieczonych w postępowaniu karnym – 240 zł,
16. sprawy o ubezwłasnowolnienie – 960 zł,
17. sprawy o ustalenie wypadku przy pracy bez dochodzenia odszkodowania lub renty – 480 zł,
18. sprawy o demoralizację – 240 zł,
19. sprawy o czyn karalny – 480 zł,
20. sprawy o rozwód i unieważnienie małżeństwa – 720 zł,
21. sprawy o stwierdzenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa – 720 zł,
22. sprawy o przysposobienie – 360 zł,
23. ustalenie ojcostwa, zaprzeczenie ojcostwa, ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz rozwiązanie przysposobienia – 480 zł,
24. sprawy o rozgraniczenie – 720 zł,
25. sprawy dotyczące służebności – 480 zł,
26. sprawy o naruszenie posiadania – 320 zł,
27. sprawy o ochronę dóbr osobistych i ochronę praw autorskich – 720 zł,
28. sprawy ze skargi na czynności komornika – 160 zł,
29. sprawy o wyjawienie majątku – 240 zł,
30. sprawy o ustalenie wypadku przy pracy – 480 zł.

Czytaj też w LEX: Swoboda wypowiedzi adwokatów i radców prawnych na tle standardu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka >

W ocenie prezesa Rosatiego potrzebne jest również:

• pilne rozpoczęcie prac nad urealnieniem wysokości stawek we wszystkich sprawach wskazanych na wstępie pisma, w których stawki pozostają obecnie na najniższym poziomie, aby doprowadzić do podwyższenia relatywnie najniższych kategorii wynagrodzeń przewidzianych obecnie w rozporządzeniu,
• dokonanie systemowego przeglądu wszystkich stawek pod kątem ich adekwatności do rzeczywistego nakładu pracy i czasu trwania postępowań, a ponadto wypracowanie mechanizmu cyklicznej waloryzacji stawek uwzględniającego wzrost kosztów świadczenia pomocy prawnej.

Zobacz też w LEX: AI w kancelarii prawnej – jak korzystać bezpiecznie i zgodnie z prawem? >