Ulga dziś, dopłata jutro? Inwestorzy czekają na rozwiązania legislacyjne
Mimo iż przepisy wdrażające globalny podatek wyrównawczy obowiązują w Polsce od początku 2025 r., to nadal brakuje mechanizmów, które chroniłyby określone polskie ulgi podatkowe. To oznacza, że w firmach podlegających GloBE, które obniżają podatek dochodowy dzięki ulgom, może wystąpić obowiązek zapłaty podatku wyrównawczego. Przedsiębiorcy czekają na rozwiązania legislacyjne. Od stycznia 2027 r. mają obowiązywać nowe przepisy dotyczące Polskiej Strefy Inwestycji, które mają ułatwić przedsiębiorcom korzystanie ze zwolnień podatkowych, jednak nie odnoszą się one do kwestii podatku wyrównawczego.
Wdrożenie globalnego podatku wyrównawczego było wymogiem wynikającym z dyrektywy UE (Pillar II). Polskie przepisy weszły w życie w 2025 r. i objęły grupy o skonsolidowanych przychodach ponad 750 mln euro rocznie, w dwóch z czterech poprzednich lat podatkowych (ustawa z 6 listopada 2024 r. o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych, Dz.U. 2024 poz. 1685). Przepisy te mają sprawić, że duże grupy międzynarodowe zapłacą co najmniej 15 proc. podatku, niezależnie od miejsca prowadzenia działalności.
Ministerstwo Finansów od początku zapowiadało prace, których celem byłaby ochrona polskich ulg, ponieważ podatek ten może „zneutralizować” pozytywny efekt preferencji. Resort przyznawał, że wdrożenie podatku może spowodować „spadek atrakcyjności inwestycyjnej Polski i w efekcie spadek bezpośrednich inwestycji zagranicznych” – podano w ocenie skutków regulacji ustawy (druk sejmowy nr 674).
Przedsiębiorcy chcą ochrony ulg
Chodzi o polskie preferencje, do których należą Polska Strefa Inwestycji (Specjalne Strefy Ekonomiczne) i ulga na działalność badawczo-rozwojową B+R oraz IP Box. W przypadku PSI wsparcie przyznawane jest w formie zwolnienia w podatku dochodowym, a ulga B+R daje możliwość odliczenia od podstawy opodatkowania wydatków na działalność badawczo-rozwojową. W przypadku ulgi IP Box korzyść polega na zapłacie preferencyjnej stawki 5 proc. podatku od dochodu z kwalifikowanego IP.
W komunikacie z końca lutego 2025 r. Ministerstwo Finansów ogłosiło, że ruszyły konsultacje w sprawie dostosowania ulgi B+R do systemu GloBE. Celem było „wypracowanie rozwiązania, które umożliwi w jak największym stopniu zachowanie konkurencyjności i atrakcyjności inwestycyjnej Polski na arenie międzynarodowej” - podano w komunikacie. Planowano wdrożenie nowych rozwiązań od 1 stycznia 2026 r., z jednoczesnym rozważeniem możliwości ich stosowania także za 2025 r. Jednak dotychczas nie wypracowano takich rozwiązań.
Do czasu publikacji tekstu nie otrzymaliśmy stanowiska MF w tej sprawie.
Jak zaznacza Łukasz Kumkowski, doradca podatkowy, radca prawny, starszy menedżer w MDDP, dla przedsiębiorców istotne jest wprowadzenie zmian ustawowych, które ochroniłyby polskie preferencje podatkowe (wybrane ulgi podatkowe).
- Wśród podatników podlegających wymogom GloBE panuje niepewność odnośnie stosowania określonych ulg podatkowych w kolejnych latach. Niepewność jest powodowana tym, że jak dotąd nie zostały uchwalone odpowiednie przepisy ochraniające wybrane ulgi podatkowe przed negatywnym wpływem GloBE. Z pewnością jednym z kluczowych elementów będzie wdrożenie, wypracowanego przy udziale Polski, Side-by-Side Package z 5 stycznia 2026 r. (zapowiedziane już przez Ministerstwo Finansów), a zwłaszcza przepisów mających ograniczyć negatywny wpływ GloBE na sytuację podatników korzystających ze zwolnienia w ramach PSI czy też ulgi B+R. Niestety, jak rozumiemy, taka „ochrona” objęłaby – po raz pierwszy – rozliczenia za rok 2026. Co za tym idzie, na etapie realizacji obowiązków kalkulacyjnych GloBE za rok 2025 korzystanie z ulg podatkowych w odniesieniu do tego roku może nadal skutkować koniecznością zapłaty podatku wyrównawczego. Niektóre ulgi, takie jak IP BOX, mogą nie zostać z kolei objęte jakąkolwiek „ochroną” – co było już zapowiadane przez Ministerstwo Finansów. Na ten moment kluczowe jest możliwie najszybsze uchwalenie stosownych przepisów łagodzących wpływ przepisów GloBE - przynajmniej – na wybrane, popularne ulgi podatkowe – mówi Łukasz Kumkowski.
Side-by-Side Package może ochronić przynajmniej część podmiotów korzystających z określonych ulg podatkowych przed koniecznością podatku wyrównawczego. Przewiduje bowiem m.in. wprowadzenie zasady bezpiecznej przystani dla zachęt podatkowych oraz kwalifikowanych zachęt podatkowych (QTI), które mają obejmować określone ulgi (według zapowiedzi Ministerstwa Finansów - PSI i ulgę B+R). W uproszczeniu oznacza to możliwość zwiększenia wartości podatków kwalifikowanych, dla celów obliczania podatku wyrównawczego, o kwotę QTI.
Przemysław Pruszyński, doradca podatkowy, dyrektor departamentu podatkowego Konfederacji Lewiatan, przypomina z kolei, że przedstawiciele Ministerstwa Finansów zapowiedzieli wdrożenie Side-by-Side Package podczas kongresu podatkowego Konfederacji Lewiatan w czerwcu 2026 r.
- Przyjęliśmy tę zapowiedź z zadowoleniem i czekamy na rozwiązania legislacyjne. Spodziewamy się, że MF przedstawi wkrótce propozycję, która pozwoli przedsiębiorcom w całości wykorzystać efektywność ulgi i nie zwiększy obciążenia podatkiem wyrównawczym – mówi Przemysław Pruszyński.
Reforma PSI nie rozwiązuje problemu
Eksperci zwracają uwagę, że problemów nie rozwiązuje uchwalona przez Sejm pod koniec października reforma Polskiej Strefy Inwestycji (druk sejmowy 3160). Chodzi o nowelizację ustawy o wspieraniu nowych inwestycji z 22 października 2026 r., która czeka obecnie na podpis prezydenta, a ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Nowelizacja ma ułatwić przedsiębiorcom korzystanie ze zwolnień podatkowych oraz zapewnić ciągłość działania systemu po zakończeniu funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych (SSE), co nastąpi z końcem 2026 r.
- Nowelizacja ustawy o WNI zakłada też zwiększenie konkurencyjności gospodarczej Polski poprzez stymulacje napływu nowych projektów inwestycyjnych na całym obszarze kraju. Cel ten będzie realizowany poprzez wspieranie inwestycji realizowanych przez polskie i zagraniczne firmy z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz dużych przedsiębiorstw - czytamy w uzasadnieniu do ustawy.
Zgodnie z nowymi przepisami, decyzja o wsparciu będzie obowiązywać od 15 do maksymalnie 20 lat, w zależności od obszaru kraju. Ma to ułatwić przedsiębiorcom pełne wykorzystanie przyznanej pomocy. Obecnie jest to 10-15 lat. Ustawa wprowadzi też procedurę opiniowania decyzji o wsparciu w przypadku większych inwestycji. Obowiązek ten będzie dotyczył decyzji, w których maksymalna wartość pomocy publicznej wynosi co najmniej 40 mln zł. Opinię będzie wydawał Szef Krajowej Administracji Skarbowej, co do zasady w terminie miesiąca. Nowelizacja ustawy przewiduje również elektronizację wniosków o zwolnienie podatkowe w ramach PSI. Decyzje, zawiadomienia, wezwania, informacje i inne pisma dotyczące postępowania w sprawie dotyczącej decyzji o wsparciu będą doręczane w postaci elektronicznej na indywidualne konto.
Według Agnieszki Hrynkiewicz-Sudnik, dyrektora konsultingu w Ayming Polska, uchwalenie reformy przez Sejm nie przynosi szczególnego rozwiązania dotyczącego wpływu GloBE na ekonomiczną wartość zwolnienia. Nowe przepisy porządkują wiele praktycznych elementów PSI, ale dla największych grup ocena atrakcyjności systemu nadal będzie wymagała uwzględnienia potencjalnego podatku wyrównawczego. Ma to znaczenie również dla konkurencyjności Polski wobec innych państw zabiegających o duże inwestycje.
- Dla dużej międzynarodowej grupy decyzja o wsparciu może przewidywać bardzo wysoką nominalną wartość zwolnienia, ale to nie oznacza już automatycznie korzyści ekonomicznej w tej samej wysokości. Jeżeli wykorzystanie PSI obniży efektywną stawkę podatkową poniżej poziomu wymaganego przez GloBE, część oszczędności może zostać skompensowana podatkiem wyrównawczym. To zmienia sposób porównywania lokalizacji inwestycji. Grupa nie będzie patrzyła tylko na intensywność pomocy w Polsce, ale na to, ile wsparcia pozostanie po uwzględnieniu całego modelu podatkowego - komentuje Agnieszka Hrynkiewicz-Sudnik.
Dodaje, że usprawnienie PSI nie powinno kończyć się na cyfryzacji czy wydłużeniu okresu decyzji maksymalnie do 20 lat. Dla największych inwestorów równie ważne jest dostosowanie systemu zachęt do realiów GloBE. Polska powinna stworzyć rozwiązania, które pozwolą zachować ekonomiczną wartość kluczowych instrumentów wsparcia, w tym zwolnień podatkowych i ulgi B+R, również w przypadku grup objętych podatkiem minimalnym.
