Odliczenie VAT z faktury gastronomicznej przez hotel — kiedy i na jakich zasadach?
W praktyce podatkowej hotelarzy często pojawia się pytanie, czy koszty związane z usługami gastronomicznymi nabywanymi dla gości lub kontrahentów mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego zawartego na fakturze. O ile ogólna zasada odliczenia VAT wymaga, by nabycie towarów i usług służyło działalności opodatkowanej, o tyle specyfika świadczeń hotelowych, w tym powiązanych usług gastronomicznych, rodzi szereg wątpliwości interpretacyjnych. Choć ustawa o VAT teoretycznie zakazuje odliczania podatku od usług gastronomicznych, najnowsza linia orzecznicza sądów administracyjnych wskazuje, że zakaz ten w stosunku do hoteli jest sprzeczny z prawem unijnym.
W artykule analizujemy, kiedy hotel może odliczyć VAT z faktury gastronomicznej, jakie warunki musi spełnić oraz jakie praktyczne konsekwencje niesie za sobą błędne ujęcie takich kosztów w ewidencji.
Odliczenie podatku naliczonego jest jednym z fundamentów systemu VAT i ma na celu zapewnienie neutralności podatkowej – ciężar ekonomiczny podatku powinien obciążać ostatecznego konsumenta, a nie przedsiębiorcę. W branży hotelarskiej problem pojawia się wówczas, gdy hotel nabywa zarówno usługi noclegowe, jak i gastronomiczne, które następnie oferuje swoim klientom. Kluczowe jest więc ustalenie, czy zakup usług gastronomicznych służy świadczeniu działalności opodatkowanej. W praktyce oznacza to, że jeśli hotel refakturuje koszty posiłków klientom lub wlicza je w cenę pakietów noclegowych, zakup taki funkcjonuje podobnie jak nabycie towarów handlowych przeznaczonych na dalszą odsprzedaż, co uzasadnia prawo do odliczenia VAT.
Podstawową przeszkodą dla hotelarzy jest art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT, który wprost wyłącza możliwość odliczenia podatku od nabycia usług noclegowych i gastronomicznych. Organy podatkowe przez lata rygorystycznie stosowały ten przepis, odmawiając odliczenia VAT nawet w przypadku usług refakturowanych klientom, co w praktyce prowadziło do podwójnego opodatkowania – VAT naliczony od usługi gastronomicznej stawał się kosztem hotelu, który następnie musiał doliczyć kolejny podatek do ceny końcowej pakietu noclegowego. Naruszało to fundament systemu VAT, jakim jest neutralność podatku dla przedsiębiorcy.
Konstrukcja VAT opiera się na zasadzie neutralności – oznacza to, że podatek powinien obciążać ostatecznego konsumenta, a nie podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Jeśli przedsiębiorca nabywa usługę gastronomiczną wyłącznie w celu jej dalszej odsprzedaży w ramach opodatkowanego świadczenia, odmowa odliczenia prowadziłaby do faktycznego obciążenia go kosztem podatku. Usługi gastronomiczne nabyte przez hotel w celu dalszej odsprzedaży klientom stanowią integralną część kompleksowej oferty hotelarskiej – obejmując zarówno posiłki w pakietach noclegowych, jak i usługi cateringowe czy konferencyjne. W takim przypadku związek z działalnością opodatkowaną jest oczywisty, co uzasadnia prawo do odliczenia VAT.
Usługi gastronomiczne w działalności hotelu
Kluczową kwestią jest zatem ustalenie, czy usługi gastronomiczne nabyte przez hotel mieszczą się w pojęciu działalności opodatkowanej. W praktyce hotel prowadzi wiele rodzajów działalności:
- podstawową często jest świadczenie usług noclegowych;
- dodatkową – oferowanie posiłków dla gości hotelowych;
- inną – organizacja eventów, konferencji lub imprez okolicznościowych.
Co do zasady, usługi gastronomiczne nabyte w celu dalszej odsprzedaży klientom hotelu są usługami, które służą wykonywaniu działalności opodatkowanej – hotel świadczy je w ramach swojej oferty komercyjnej.
Jeżeli zatem hotel nabywa od zewnętrznego podmiotu usługę gastronomiczną, którą następnie refakturuje klientom (np. w formie pakietów kolacyjnych, śniadaniowych, cateringowych itp.), to istnieje bezpośredni związek między nabyciem tego świadczenia a działalnością opodatkowaną VAT – świadczeniem usług gastronomicznych przez hotel.
Przełomowy wyrok WSA
Najnowszym ogniwem w łańcuchu korzystnych dla podatników rozstrzygnięć jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 11 marca 2025 r. (sygn. akt I SA/Gl 661/24). Sąd uznał skargę podatnika za zasadną i odwołał się do fundamentalnych zasad wspólnotowego systemu VAT, podkreślając znaczenie zasady neutralności podatkowej. W uzasadnieniu wskazano, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 2 maja 2019 r. w sprawie C‑225/18 uznał, iż art. 168 lit. a) dyrektywy VAT sprzeciwia się krajowemu rozszerzeniu wyłączenia prawa do odliczenia VAT po przystąpieniu państwa do UE. W praktyce oznacza to, że od momentu wprowadzenia tego rozszerzenia polskie przepisy nie mogą pozbawiać podatnika prawa do odliczenia VAT od usług noclegowych i gastronomicznych refakturowanych innym podatnikom w ramach świadczenia usług turystyki. Tym samym hotelarze mogą powoływać się bezpośrednio na dyrektywę 112 w celu ochrony swoich praw.
Kluczowym argumentem fiskusa w dotychczasowych sporach było rozróżnienie między usługami hotelowymi a usługami turystyki, które – według urzędników – miałyby dotyczyć wyłącznie biur podróży organizujących wycieczki. WSA w Gliwicach w wyroku I SA/Gl 661/24 jednoznacznie odrzucił taką wąską interpretację. Sąd podkreślił, że pojęcie „usługi turystyki” nie zostało zdefiniowane w ustawie o VAT w sposób autonomiczny dla potrzeb odliczeń. Odwołując się do ugruntowanej linii orzeczniczej, wskazał, że usługi hotelarskie obejmujące świadczenie usług gastronomicznych – nawet bez transportu czy opieki przewodnika – mieszczą się w pojęciu usług turystyki. Nie ma podstaw, by utożsamiać turystykę wyłącznie z kompleksową ofertą biur podróży opodatkowaną w systemie marży. Podatnik, który oferuje nocleg z wyżywieniem, nadal wykonuje usługę turystyki w rozumieniu dawnego art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, a tym samym ma prawo do odliczenia VAT z faktur zakupu usług gastronomicznych, pod warunkiem, że są one dalej refakturowane w ramach świadczonych usług hotelowych.
Podejście WSA w Gliwicach znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 7 sierpnia 2024 r. (sygn. akt I FSK 1622/20) przyjął podobne stanowisko. NSA potwierdził, że podatnik VAT świadczący usługi hotelowe, będące podstawowym elementem usług turystyki, może odliczyć VAT od nabytych usług gastronomicznych, o ile są one opodatkowane na zasadach ogólnych, a nie w systemie marży przewidzianym dla biur podróży. W praktyce obejmuje to większość hoteli, które rozliczają VAT w standardowy sposób, stosując odpowiednie stawki do poszczególnych komponentów swojej oferty.
Skutki dla branży hotelarskiej i gastronomicznej
Wyroki te mają kolosalne znaczenie finansowe. Wiele hoteli, nie posiadając własnego zaplecza kuchennego lub współpracując z zewnętrznymi restauracjami (np. w modelu outsourcingu gastronomii), nabywa usługi gastronomiczne, by zaoferować gościom pakiety typu „nocleg ze śniadaniem””.
Dotychczas brak możliwości odliczenia 8-proc. lub 23-proc. VAT z faktur od restauracji zewnętrznych przy konieczności naliczenia VAT od sprzedaży końcowej prowadził do ekonomicznego podwójnego opodatkowania lub znacznego obniżenia marży hotelu.
Autor: Rafał Styczyński, doradca podatkowy
