Z nauczycielem dyplomowanym zawarto umowę na czas określony od 1 września 2014 r. do 31 sierpnia 2015 r. na 9/18 etatu. Nauczyciel wypowiedział umowę w dniu 14 sierpnia 2015 r. z zachowaniem okresu wypowiedzenia (dwa tygodnie). Umowę o pracę rozwiązano z dniem 30 sierpnia 2015 r. W dniu rozwiązania stosunku pracy pracownik nie spełniał wszystkich warunków, by otrzymać świadczenie kompensacyjne. Były pracownik osiągnął wiek 55 lat w dniu 5 listopada 2015 r. i otrzymał świadczenie kompensacyjne.

Czy w związku z powyższym byłemu pracownikowi należy wypłacić odprawę emerytalną? Jeżeli tak, to w jakiej wysokości?

 
Odpowiedź
Stosownie do art. 87 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela – dalej KN, nauczycielom, których stosunek pracy ustał w związku z przejściem na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, przysługuje odprawa pieniężna (emerytalna). W świetle KN przedmiotowa odprawa przysługuje nauczycielowi, jeśli spełnione zostały łącznie następujące warunki:
  1. nauczyciel spełnia warunki uprawniające do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego (emerytury);
  2. stosunek pracy nauczyciela ustał w związku z jego przejściem na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne (emeryturę);
  3. nauczyciel zatrudniony jest w wymiarze co najmniej połowy obowiązującego wymiaru zajęć (art. 91b ust. 1 KN).
Jak wynika z powyższego – nabycie przez nauczyciela prawa do odprawy emerytalnej na podstawie art. 87 KN uzależnione jest od istnienia związku między rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem nauczyciela na emeryturę (świadczenie kompensacyjne). Należy zaznaczyć, iż związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę rozumiany jest bardzo szeroko i może być związkiem:
  • a) czasowym (tzn. ustanie stosunku pracy zbiega się w czasie z przejściem pracownika na emeryturę);
  • b) przyczynowym (tzn. ustanie stosunku pracy następuje z powodu przejścia pracownika na emeryturę);
  • c) funkcjonalnym (związek ten odnosić się będzie do odprawy rentowej, tzn. nabycie prawa do renty następuje po pewnym czasie od ustania stosunku pracy, ale przyznanie prawa do tego świadczenia - rentowego - jest następstwem sytuacji bezpośrednio poprzedzającej ustanie zatrudnienia).
W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2011 r., II PK 224/10, Lex nr 817521 SN wskazał, że istnienie związku czasowego między ustaniem stosunku pracy a przejściem pracownika na emeryturę jest możliwe, jeśli pracownik spełni wszystkie przesłanki nabycia prawa do emerytury w dniu rozwiązania stosunku pracy lub w niedalekiej przyszłości po tej dacie.
Trudno jednak określić jednoznacznie, co oznacza pojęcie "w niedalekiej przyszłości" – pojęcia tego nie definiują przepisy prawa, ani też nie wyjaśnia go bliżej sąd w swym orzeczeniu.
W innym wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2011 r., II PK 149/10, Lex nr 794983 SN wskazał, że jeśli w momencie rozwiązania stosunku pracy pracownik nie spełnia warunków do nabycia prawa do emerytury określonych w obowiązujących przepisach, to nie można przyjąć, iż rozwiązanie stosunku pracy ma związek z przejściem pracownika na emeryturę, bowiem "przypadkowy związek czasowy między ustaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury nie może być potraktowany jako przejście na emeryturę" w rozumieniu przepisów o odprawie emerytalnej.
Również w innych wyrokach Sąd Najwyższy wskazywał, iż pracownikowi odprawa emerytalna nie przysługuje, jeżeli wiek emerytalny pracownik osiągnął po rozwiązaniu stosunku pracy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2004 r., I PK 694/03, OSNP 2005 nr 11, poz. 155 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2006 r., II PK 14/06, OSNP 2007 nr 19-20, poz. 273).
Mając na uwadze przywołane powyżej orzecznictwo Sądu Najwyższego, w mojej ocenie, w sytuacji przedstawionej w treści pytania brak jest związku między ustaniem stosunku pracy i przejściem nauczyciela na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, które nastąpiło dopiero po upływie kilku miesięcy od dnia ustania stosunku pracy. Z treści pytania wynika, że w dniu rozwiązania stosunku pracy nauczyciel nie spełniał warunków do przejścia na świadczenie kompensacyjne, a warunki te spełnione zostały dopiero kilka miesięcy po ustaniu stosunku pracy. Wobec tego uważam, że nauczyciel nie nabędzie uprawnień do odprawy emerytalnej (odprawy z tytułu przejścia na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne).

Świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli>>