Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych.

Czytaj: ZUS: Prawie połowa osób otrzymujących emeryturę niższą od najniższej, nie płaciła składek po 1998 r.>>

Ubezpieczony, urodzony 8 marca 1957 r., złożył w 2017 r. wniosek o emeryturę. Do wniosku dołączył świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, zgodnie z którym podczas zatrudnienia w spółce z o.o.:

  • od września 1978 r. do października 1978 r. oraz od listopada 1980 r. do marca 1995 r. wykonywał prace w warunkach szczególnych polegające na kontroli jakości produkcji i usług.
  • od 1 kwietnia 1995 r. do końca maja 2004 r. prace polegające na szlifowaniu lub ostrzeniu wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowaniu mechanicznym, a także prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo-wodorowym.
     

Przystąpienie do OFE

W czerwcu 2017 r. organ odmówił wnioskodawcy prawa do wcześniejszej emerytury. ZUS wskazał, że wnioskodawca przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego i nie złożył wniosku o przekazanie zgromadzonych tam środków na dochody budżetu państwa. A ponadto nie osiągnął 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, w tym 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
W 2017 r. ponowił wniosek i złożył pisemne zeznania świadków, zgodnie z którymi w okresie od marca 1973 r. do lipca 1975 r. oraz od dnia 4 października 1980 r. do listopada 1980 r. pracował w gospodarstwie rolnym wujostwa.

Mimo to ZUS odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury.

Domownik rolnika
Sąd Okręgowy w Lublinie rozpoznający sprawę zwrócił uwagę, że wnioskodawca po zakończeniu służby wojskowej ponownie pracował w gospodarstwie rolnym wujostwa, gdzie pomagał przy obrządku zwierząt oraz wykopkach, których jego wuj z uwagi na zły stan zdrowia nie wykonał.

Sąd wskazał, ze przy interpretacji art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej pojawia się problem, czy zastosowanie tego przepisu (pozwalającego na uwzględnienie okresów rolniczych w systemie powszechnym), należy uwzględniać kryteria wynikające z przepisów ustawowych regulujących ubezpieczenia społeczne rolników, a zwłaszcza z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ewentualnie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, które wyznaczają przesłanki uznania określonej osoby za domownika rolnika.
W szczególności chodzi o to, czy jako okres uzupełniający pracowniczy staż emerytalny może być uwzględniony wyłącznie okres pracy w gospodarstwie rolnym przez osobę, która spełnia warunki uznania jej za domownika rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Dwie sprzeczne linie orzecznicze
W tej materii w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykształciły się dwie linie orzecznicze:

  1. uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalnych okresów pracy w gospodarstwie rolnym sprzed objęcia rolników obowiązkiem opłacania składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne
    domowników (to jest przed dniem 1 stycznia 1983 r.) przesądza wystąpienie dwóch
    okoliczności:
  1. do stażu emerytalnego uwzględnia się jako okresy składkowe - nie tylko okresy pracy rolniczej w charakterze domownika, ale każdą stałą pracę o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej w gospodarstwie, w którym osoba zainteresowana codziennie wykonywała prace związane z prowadzoną działalnością rolniczą, bez względu na status domownika rolnika.

 

Zdaniem składu trzech sędziów SN ( Romualda Spyt, Zbigniew Korzeniowski, Józef Iwulski), którzy skierowali zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi rozszerzonemu siedmiu sędziów, decyduje wykładnia językowo-logiczna przepisu. A więc - dla uzupełnienia powszechnego stażu emerytalnego - liczy się wyłącznie warunek, że praca w gospodarstwie rolnym musi być wykonywana po ukończeniu 16 roku życia przed dniem 1 stycznia
1983 r.
 I nie może polegać na prowadzeniu gospodarstwa rolnego - argument z treści art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej - ani na pracy wykonywanej na podstawie stosunku pracy.

Natomiast za uznaniem, że przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się okresy pracy w gospodarstwie rolnym wyłącznie przez osoby spełniające wymagania do uznania ich za domowników rolnika przez przepisy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przemawia wykładnia systemowo-historyczna.

Sygnatura akt UZP 1/22

 

Ewa Elżbieta Dziubińska-Lechnio, Eliza Skowrońska

Sprawdź  
POLECAMY