Webinar Dane klientów pod ochroną - jak budować bezpieczne biuro rachunkowe w czasach cyberzagrożeń i AI? 23.11.2026r. godz.: 10:00
Włącz wersję kontrastową
Zmień język strony
Prawo.pl

URE uznaje wyrok TK, choć ten nie został opublikowany

Urząd Regulacji Energetyki nie składa apelacji od wyroków, w których Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów obniża kary finansowe nakładane na przedsiębiorców, określone w ustawie w sztywnych kwotach. Jak tłumaczy organ, prawo sądu do miarkowania kar zostało wykreowane przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok ten został wydany w 2024 r. i nie został opublikowany.

trybunal konstytucyjny
Autor: Lukas Plewnia from Berlin, Deutschland - Praca własna | Prawa autorskie: CC BY-SA 2.0

Prawo energetyczne za naruszenie niektórych obowiązków przewiduje kary określone w sposób sztywny. Przykładowo, firma, która złoży po terminie sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, powinna otrzymać od Urzędu Regulacji Energetyki karę w wysokości 10 tys. zł. Nie ma przy tym znaczenia wielkość firmy, przyczyna niedochowania terminu, częstotliwość naruszenia obowiązku itp. – zarówno niewielka firma, jak i paliwowy gigant, dostaną po 10 tys. złotych.

Korzystny dla firm wyrok TK w sprawie kar paliwowych

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23 orzekł, że przepis ustanawiający sztywną karę 10 tys. zł jest sprzeczny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie pozwala sądowi na miarkowanie sankcji. Wyrok jest zgodny z poglądami wielu prawników, nie został jednak opublikowany w Dzienniku Ustaw.

Od tego czasu zapadło kilkanaście orzeczeń, w których Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakładane przez URE kary obniżył. Chociaż, co do zasady, orzeczenia są spójne, diametralnie różnią się uzasadnieniami – w zależności od personalnej obsady składu orzekającego. Niektóre orzeczenia SOKiK w pełni aprobują stanowisko TK i nie odnoszą się w ogóle do problematyki publikacji wyroku Trybunału. Kiedy indziej SOKiK przywołuje wyrok TK i uzupełnia go dodatkową argumentacją, wskazując m.in. na wcześniejsze, opublikowane orzeczenie, w którym Trybunał zakwestionował analogicznie skonstruowane kary z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Są też jednak wyroki, w których SOKiK w ogóle nie dostrzega nieopublikowanego orzeczenia P 3/23, a mimo to podziela wyrażony w nim pogląd i obniża przedsiębiorcom kary, powołując się na swoje prawo do rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisu.

Stanowisko TK podzielił też Sąd Najwyższy, jednak orzeczenia zapadłe w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie zawsze są przez SOKiK przywoływane.

Prawo.pl opisało te meandry orzecznicze w artykule: Kary niekonstytucyjne, wyrok nieopublikowany – praktyczna strona sporu o TK.

URE: TK wykreował prawo dla sądów

Do problematyki odniósł się Urząd Regulacji Energetyki. Biuro prasowe URE, odpowiadając na pytania Prawo.pl o działania w postępowaniach, w których SOKiK „uznał swoje prawo do miarkowania kar”, poinformowało, że regulator nie składał apelacji od wskazanych orzeczeń.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że to nie SOKiK uznał swoje prawo, a zostało ono wykreowane przez pryzmat wyroku TK i orzecznictwa, tym samym próby apelacji byłyby nieskuteczne – podaje URE.

Na pytanie, czy kwestia miarkowania kar jest już wyjaśniona w orzecznictwie, URE odpowiedziało, że wyrok TK z 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23 ma „decydujące znaczenie”. W tym wyroku, jak pisze URE, Trybunał „wykreował prawo do miarkowania kary sztywnej dla sądów”.

Biuro prasowe przytacza też wyrok SN z 9 czerwca 2026 r. (II NSKP 12/26), który - uznając za zasadną skargę kasacyjną prezesa URE - zobowiązał sądy powszechne (tj. SOKiK i SA w Warszawie) do stosowania przy miarkowaniu kary kryteriów z art. 56 ust. 6 prawa energetycznego.

URE prosi ministerstwo o zmianę przepisów

Z odpowiedzi wynika ponadto, że organ nie dostrzega swoich kompetencji do samodzielnego miarkowania kar określonych w sposób sztywny. Ukaranemu przedsiębiorcy pozostaje więc odwołać się do SOKiK.

- Regulator zwracał się z prośbami do Ministra Energii o podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do zmiany ustawy w zakresie wysokości „sztywnych kar pieniężnych” i wprowadzenie rozwiązania (przepisu) przewidującego karę „widełkową”, co umożliwiałoby miarkowanie dolegliwości wymierzonej kary – przy uwzględnieniu stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, dotychczasowego zachowania podmiotu, jak i możliwości finansowych danego przedsiębiorcy – czytamy też w odpowiedzi biura prasowego.

Czytaj też w LEX: Kary administracyjne za prowadzenie działalności gospodarczej naruszającej warunki koncesji na przykładzie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy o grach hazardowych >

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.

 

 

Polecamy książki biznesowe