Rzecznik TSUE o DSM: nie wszystkie rozwiązania Belgii są zgodne z prawem UE
Belgijskie przepisy wdrażające dyrektywę DSM są, co do zasady, zgodne z prawem UE. Zastrzeżenia rzecznika generalnego TSUE budzi jednak prawo rezydualne przyznające twórcom i wykonawcom wynagrodzenie bezpośrednio od platform cyfrowych, które może ograniczać swobodę świadczenia usług.

Belgijska ustawa implementująca dyrektywę w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym (DSM) zawiera mechanizm negocjacji między wydawcami prasy a tzw. dostawcami usług społeczeństwa informacyjnego (DUSI) co do korzystania online z publikacji. Przyznaje także prawo do wynagrodzenia twórcom i wykonawcom za niektóre sposoby korzystania z ich utworów i wykonań.
Platformy kwestionują belgijską ustawę DSM
Ustawa jest kwestionowana m.in. przez spółki zależne koncernów Google, Spotify, Meta, Streamz, Sony Music Entertainment, Universal Music i Warner Music. Rozpoznając skargi o stwierdzenie nieważności, belgijski Trybunał Konstytucyjny zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prejudycjalnymi.
W zaprezentowanej 19 listopada 2026 r. opinii prof. Maciej Szpunar, rzecznik generalny TSUE, ocenia, że prawo Unii co do zasady nie stoi na przeszkodzie mechanizmom wynagrodzeń, jakie Belgia przewidziała na rzecz wydawców prasy. Jednak niektóre szczegółowe zasady dotyczące twórców i wykonawców są sprzeczne z prawem Unii, w szczególności w zakresie swobody świadczenia usług.
Warunki zgodności prawa rezydualnego z prawem UE
Ustawa wprowadza tzw. prawo rezydualne, które pozwala twórcom i artystom zachować prawo do wynagrodzenia przysługującego bezpośrednio od dostawców usług udostępniania treści online (DUUT) lub dostawców usług streamingowych (DUS), gdy przenieśli oni swoje prawa wyłączne na producenta. Prawo to, niezbywalne i niepodlegające zrzeczeniu się, jest wykonywane za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania.
Zdaniem rzecznika generalnego prawo UE co do zasady nie wyklucza mechanizmu oddzielającego prawo do zezwolenia na eksploatację utworu lub wykonania od prawa do otrzymania wynagrodzenia.
Mechanizm ten musi jednak spełniać kilka warunków:
- podmioty praw autorskich muszą zachować możliwość nieodpłatnego zezwolenia na taką eksploatację;
- DUUT musi zablokować dostęp do treści publikowanych bez zgody podmiotu praw autorskich i nie może być zobowiązany do wypłacania wynagrodzenia za korzystanie z treści, której udostępnianiu ma obowiązek zapobiec;
- mechanizm musi również zapobiegać podwójnej płatności za tę samą eksploatację, w szczególności gdy producent otrzymał już wynagrodzenie z tytułu licencji udzielonej dostawcy. Całościowe wynagrodzenie powinno pozostać odpowiednie i proporcjonalne.
Prawo rezydualne a swoboda przepływu usług
Rzecznik generalny zwrócił też uwagę na kwestię swobody świadczenia usług. Uważa, że prawo rezydualne może zmniejszyć atrakcyjność licencji wieloterytorialnych, które umożliwiają dostawcy uzyskanie od tej samej organizacji zbiorowego zarządzania zezwoleń niezbędnych do eksploatacji utworów w kilku państwach członkowskich. Może to zatem sprzyjać fragmentacji rynku wewnętrznego.
Prof. Szpunar uważa zatem, że swoboda przepływu usług stoi na przeszkodzie temu mechanizmowi w zakresie, w jakim jego stosowanie utrudnia udzielanie takich licencji obejmujących sposoby korzystania online w danym państwie członkowskim.
TSUE weźmie opinię pod uwagę przy wydawaniu wyroku, ale nie jest nią związany.








