Przedsiębiorcy, którzy zawierają umowy przez internet, będą musieli umożliwić konsumentom odstąpienie od umowy za pomocą funkcji „odstąp od umowy tutaj" lub równoważnej. Wiąże się to ze zmianą interfejsu strony www. Zapowiadane wprowadzenie tego obowiązku już od 19 czerwca 2026 r. wydaje się jednak nierealne - zwłaszcza że stosowny projekt ustawy został przez rząd wycofany. Przed zmianami nie ma już jednak odwrotu.
Obowiązek udostępnienia funkcji prostego odstąpienia od umowy – zwanego „odstąpieniem jednym kliknięciem” - wynika z dyrektywy 2023/2673. Jej implementacja wymaga punktowych zmian w ustawie o prawach konsumentów. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów proponował, by nie pisać w tym celu projektu nowego aktu prawnego, tylko dołączyć stosowne przepisy do procedowanego już projektu ustawy o kredycie konsumenckim (UC82).
Rozwiązanie to dotyczy wszystkich rodzajów umów zawieranych na odległość, a nie tylko usług finansowych – zastrzegł w uzasadnieniu projektu UOKiK.
Wprowadzenie tych przepisów będzie oznaczać konieczność "przemeblowania" interfejsów przez e-sklepy i inne podmioty z sektora e-commerce. - Nie jest to wyłącznie kwestia kosmetycznej zmiany, lecz kolejny przykład regulacji, która wchodzi bezpośrednio w procedurę sprzedaży online, aplikacji mobilnych i obsługi posprzedażowej – zwraca uwagę Joanna Świątek, radca prawny w Gardocki i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni.
Chociaż ustawa o kredycie konsumenckim miałaby wejść w życie dopiero 20 listopada br., to wprowadzenie przepisów o interfejsach zaplanowano już na 19 czerwca 2026 r. Termin ten wynika z harmonogramu wdrażania przepisów unijnych. Wydaje się jednak, że jest on niemożliwy do osiągnięcia – tym bardziej, że w maju br. rząd wycofał upoważnienie prezesa UOKiK do prowadzenia prac nad ustawą o kredycie konsumenckim i zapowiedział rozpoczęcie nowych prac.
Na ten moment nie wiadomo, czy przepisy o „jednym kliknięciu” zostaną dołączone do nowej wersji ustawy kredytowej, będą wprowadzane osobnym projektem czy też znajdą się w jeszcze innej regulacji. Tym bardziej nie wiemy, kiedy miałyby wejść w życie. Biorąc jednak pod uwagę długość procesu legislacyjnego, termin 19 czerwca wydaje się nierealny.
- Nie zmienia to jednak faktu, że przedsiębiorcy nie powinni odkładać przygotowań. Obowiązek wynika z prawa unijnego, a kierunek zmian jest już przesądzony. Nawet jeśli termin zostanie przesunięty, wdrożenie wymaganych zmian technologicznych i organizacyjnych może zająć wiele miesięcy – mówi Martyna Popiołek-Dębska, radca prawny, prowadząca własną kancelarię.
Jak wylicza Michał Derdak, radca prawny z Wolf Theiss Polska, przygotowanie obejmuje elementy prawne, organizacyjne i techniczne, a więc konieczna jest współpraca różnych działów w organizacji.
- W pierwszej kolejności wskazany jest audyt kanałów sprzedaży na odległość i identyfikacja umów, przy których konsumentowi przysługuje prawo odstąpienia, z uwzględnieniem wyłączeń przedmiotowych z art. 38 ustawy o prawach konsumenta. Następnie należy wdrożyć samą funkcję, spełniającą cechy ustawowe: jednoznaczne i zrozumiałe oznaczenie, łatwą dostępność, stałą obecność i wyraźną widoczność przez cały okres na odstąpienie. W praktyce oznacza to przycisk lub link prowadzący do prostego formularza, mechanizm potwierdzenia złożenia oświadczenia oraz potwierdzenie na trwałym nośniku – mówi mec. Derdak.
- Kierunek unijnej regulacji zmierza do tego, aby odstąpienie od umowy było równie łatwe, jak jej zawarcie. Konsument powinien móc złożyć oświadczenie bez konieczności drukowania dokumentów czy wysyłania osobnych wiadomości – dodaje mec. Popiołek-Dębska. Wylicza, że konieczne jest:
Mec. Joanna Świątek dodaje do tego wymagania dotyczące sektora finansowego, które wynikają z jego specyfiki. - W bankach dochodzi do tego jeszcze warstwa bezpieczeństwa, identyfikacji klienta, ochrony danych, ochrony tajemnicy bankowej i zgodności z procesami wewnętrznymi, dlatego faktyczne wprowadzenie regulacji jest znacznie bardziej w mojej ocenie skomplikowane niż po prostu "dodanie przycisku" – wskazuje.
Termin wejścia w życie polskich przepisów 19 czerwca 2026 r. wydaje się, jak już wskazaliśmy, nierealny. Pozostaje pytanie, co z przepisami unijnymi, które nowelizację wymusiły? Mec. Michał Derdak wyjaśnia, że czerwcowy termin wskazany w prawie UE odnosi się do rozpoczęcia stosowania krajowych przepisów, które państwa członkowskie powinny przyjąć i opublikować do 19 grudnia 2025 r. Polska jest zatem już spóźniona, co powoduje ryzyko kar ze strony organów europejskich oraz potencjalnych roszczeń odszkodowawczych jednostek (zwłaszcza konsumentów) poszkodowanych przez brak terminowej implementacji.
- W relacjach B2C (business to consumer, czyli firma-konsument – red.) kluczowe jest natomiast, że dyrektywa, która nie została przetransponowana, nie wywołuje bezpośredniego skutku horyzontalnego, czyli nie nakłada obowiązków na przedsiębiorcę i nie może być przeciwko niemu egzekwowana przez konsumenta w sporze prywatnoprawnym – wyjaśnia mec. Derdak. Dodaje, że dopiero z wejściem w życie przepisów wdrażających powstanie obowiązek udostępnienia funkcji odstąpienia oraz możliwość jego egzekwowania przez UOKiK z tytułu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
