Zasady udzielania urlopów wypoczynkowych
Urlopu wypoczynkowego pracodawca udziela pracownikowi w dni, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu.
Urlop wypoczynkowy może być udzielony na każdy dzień tygodnia (w tym również na niedzielę i święto), pod warunkiem jednak, że jest to dla pracownika dzień roboczy wynikający z obowiązującego go harmonogramu pracy.
Przepis ten wprowadził godzinową metodę udzielania urlopu wypoczynkowego, gdzie 1 dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy.
Nie ma to wpływu na udzielenie urlopu wypoczynkowego pracownikowi pracującemu w podstawowym systemie czasu pracy (8 godzin na dobę w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy), gdyż oznacza to odpisanie z przysługującego mu wymiaru urlopu (20 lub 26 dni) odpowiedniej liczby dni wykorzystanego urlopu zakładając, że 1 dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy. Pracownik uprawniony do 20 dni urlopu ma prawo do 160 godzin urlopu (20 x 8 godzin), a wymiar 26 dni daje 208 godzin urlopu (26 x 8 godzin). Udzielenie jednego dnia urlopu wypoczynkowego pracownikowi zatrudnionemu w 8-godzinnym systemie czasu pracy oznacza odjęcie z jego puli urlopowej na dany rok kalendarzowy 8 godzin urlopu.
Pracujący w równoważnym systemie czasu pracy
Nieco inaczej sytuacja ta przedstawia się, gdy o urlop wypoczynkowy wnioskuje pracownik, dla którego dobowa norma czasu pracy jest wyższa niż 8 godzin, np. pracujący w równoważnych systemach czasu pracy, gdzie dobowa norma czasu pracy w niektóre dni tygodnia zostaje wydłużona w stosunku do normy podstawowej (8 godzin), a w pozostałe dni tygodnia ulega skróceniu, co następnie przeciętnie w skali tygodnia zostaje zbilansowane w ten sposób, że czas pracy wynosi przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Udzielanie urlopu dla pracujących w takich systemach czasu pracy polegać będzie na przyjęciu założenia, że 1 dzień udzielonego urlopu odpowiada dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu, w którym wnioskuje on o urlop. Jeżeli w danym dniu wymiar czasu pracy pracownika wynosi więcej niż 8 godzin na dobę, to odpowiada to 1 dniowi urlopu oraz odpowiedniemu ułamkowi ponad 1 dzień.
Pracujący w skróconym systemie czasu pracy
Podobna zasada udzielania urlopu wypoczynkowego obowiązuje w stosunku do pracowników, dla których przepisy odrębne przewidują zatrudnienie w krótszym czasie niż podstawowa, 8-godzinna dobowa norma czasu pracy. Należy do nich stosować odpowiednio przepisy o godzinowym sposobie udzielania urlopu, z tym że jeden dzień urlopu wypoczynkowego takiego pracownika odpowiada obowiązującej ich skróconej normie czasu pracy, np. 7 godzin na dobę dla pracownika niepełnosprawnego zaliczonego do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jeżeli lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną wydał w odniesieniu do tej osoby zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy.
Dlatego też dla zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy pracownika niepełnosprawnego pula urlopowa na dany rok wynosić będzie 140 godzin (20 dni x 7 godzin) lub 182 godziny (26 dni x 7 godzin). Natomiast dla zatrudnionego na część etatu, np. na ½ pula urlopowa wyniesie 70 godzin (140 x ½) lub 91 godzin (182 x ½).
Mimo jednak, że urlopu wypoczynkowego udziela się w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika, przepisy prawa pracy wyraźnie zakazują udzielania urlopu na część dnia pracy w ten sposób, że np. pracownik wykorzystując 5 dni urlopu będzie w te dni świadczył pracę w połowie swego dobowego wymiaru pracy.
Od tej zasady przewidziany jest jeden wyjątek – udzielenie pracownikowi urlopu w dniu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy jest dopuszczalne tylko w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być mu udzielony urlop. Taka sytuacja nie zdarzy się w przypadku pracowników zatrudnionych w podstawowym (8-godzin na dobę) systemie czasu pracy. Będzie mieć natomiast zastosowanie do pracowników zatrudnionych w innych niż podstawowy systemach czasu pracy.
W sytuacji gdy pracownikowi pozostanie do wykorzystania część urlopu w wymiarze odpowiadającym co najmniej pełnej dobowej normie czasu pracy, wtedy udzielenie urlopu w wymiarze godzinowym niższym niż obowiązująca pracownika norma czasu pracy jest niedopuszczalne.
Udzielanie urlopu na żądanie
Pracodawca ma obowiązek udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym.
Zgodnie z godzinową metodą udzielania urlopu wypoczynkowego, wątpliwości może powodować udzielanie urlopu na żądanie pracownikom zatrudnionym w innym niż podstawowy (8 godzin na dobę) systemie czasu pracy. W przypadku pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu mienia, ochronie osób, a także pracowników zakładowych straży pożarnych i zakładowych służb ratowniczych dopuszczalne jest przedłużenie ich dobowego wymiaru czasu do 24 godzin w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca. Należy jednak przyjąć, że w wymiarze urlopu na żądanie chodzi o dni pracy pracownika zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy w dniu, w którym pracownik chce skorzystać ze swojego uprawnienia i wziąć urlop na żądanie. Udzielenie takiemu pracownikowi 1 dnia urlopu na żądanie spowoduje, że z jego puli urlopowej na dany rok pracodawca „zdejmie" 24 godziny.
Podobnie będzie w przypadku pracowników zatrudnionych w równoważnych systemach czasu pracy.
