NSA pyta Trybunał unijny o karę za szyld na restauracji
Jest to pierwszy tego rodzaju wniosek w Unii Europejskiej, do tej pory żadne państwo członkowskie nie kwestionowało kar za szyldy. Nieproporcjonalna sankcja nałożona na spółkę za umieszczenie reklamy niezgodnej z uchwałą krajobrazową wzbudziła wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odpowiedź TSUE będzie miała znaczenie dla wszystkich postępowań dotyczących kar pieniężnych.
Naczelny Sąd Administracyjny skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalne dotyczące proporcjonalności administracyjnej kary pieniężnej za umieszczenie reklamy niezgodnej z uchwałą krajobrazową. Jest to pierwszy tego rodzaju wniosek w Unii Europejskiej.
Sprawa dotyczy spółki ukaranej za umieszczenie logo na elewacji restauracji w Gdańsku. Kara - naliczana za każdy dzień niezgodności według sztywnego wzoru matematycznego - nie przewiduje górnego limitu, ani możliwości uwzględnienia okoliczności sprawy. W powiązanej sprawie tego samego podmiotu kara za szyld restauracji osiągnęła około 500 tys. zł.
NSA zapytał TSUE, czy art. 15 ust. 3 lit. c dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym sprzeciwia się takiemu mechanizmowi karania, w szczególności wobec braku możliwości miarkowania kary przez organ lub sąd.
Kary wyższe od kosztów reklamy
Drugie pytanie dotyczy prawa do skutecznego środka prawnego (art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej) - wysokość kary rośnie z każdym dniem postępowania, co może zniechęcać przedsiębiorców do korzystania z drogi odwoławczej. Sąd podkreślił, że pierwotny projekt prezydencki z 2013 r. przewidywał jedynie wykroczenie z grzywną do 5000 zł. Obecny mechanizm generuje kary wielokrotnie przewyższające wartość samej reklamy i oderwane od wagi naruszenia.
Postępowanie kasacyjne zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia przez TSUE. Odpowiedź TSUE będzie miała znaczenie dla wszystkich postępowań dotyczących kar pieniężnych prowadzonych na podstawie art. 37d ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w całej Polsce.
Nie każda reklama jest chroniona
Warto przy okazji przypomnieć wyrokNSA z 12 sierpnia 2026 r. (II OSK 2807/24). Sąd II instancji wyraźnie rozdzielił legalnie istniejące nośniki reklamowe od tych, które powstały bez wymaganych zgód. Wyrok TK 12 grudnia 2023 r. (P 20/19), na który powołał się sąd w uzasadnieniu chroni prawa właścicieli reklam wzniesionych legalnie, ale nie legalizuje samowoli budowlanych. Jeżeli tablica została postawiona bez pozwolenia czy innej wymaganej zgody, gmina nadal może nakazać jej usunięcie. NSA podkreślił, że sprawcy samowoli nie mogą powoływać się na ochronę praw nabytych.
Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2026 r., II OSK 3139/24
