NIK skontrolowała przygotowania do budowy pierwszej polskiej elektrowni atomowej, prowadzone od stycznia 2020 r. do 30 września 2024 r. Jednym z wniosków jest brak spójności kluczowych dokumentów.
Chaos kadrowy i kompetencyjny
„Program polskiej energetyki jądrowej” (PPEJ) nie określał zadań pełnomocnika rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej ani spółki Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ). Ponadto nie był spójny z innym dokumentem, „Polityką energetyczną Polski do 2040 r.” (PEP2040).
Czytaj też w LEX: Wymogi wobec zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii >
PEJ od 2021 r. odpowiadała głównie za postępowanie przetargowe mające wyłonić dostawcę technologii i wykonawcę elektrowni jądrowej. Spółka nie była organizacyjnie i kadrowo przygotowana do pełnienia funkcji inwestora z uwagi na brak doświadczenia w realizacji projektów energetycznych.
Towarzyszyły temu częste zmiany kadrowe. W kontrolowanym okresie zagadnienia związane z energetyką jądrową nadzorowało czterech ministrów klimatu i środowiska oraz minister przemysłu (obecnie odpowiada za nie minister energii). Było też sześciu pełnomocników rządu i sześciu prezesów PEJ. Zatrudnienie w spółce wzrosło ze 118 do 430 osób. Jak jednak ocenia NIK, „nie określono ani kompetencji pracowników, ani dostosowania skali zatrudnienia do harmonogramu prac”. Spółka nie miała też opracowanej strategii zarządzania zasobami ludzkimi.
Budowa elektrowni jądrowej z kolejnymi opóźnieniami
NIK wytyka, że nie zostały dotrzymane terminy, od których zależało uruchomienie elektrowni zgodnie z harmonogramem. I tak:
- podpisanie umowy EPC (Engineering, Procurement and Construction, czyli tzw. budowy „pod klucz”), planowane na 2022 r. – do dziś nie nastąpiło;
- uzyskanie decyzji środowiskowej – blisko rok opóźnienia;
- opracowanie inżynierii finansowej – trzy lata opóźnienia;
- przekazanie Komisji Europejskiej wniosku notyfikującego pomoc publiczną – prawie dwa lata od podjęcia przez Radę Ministrów uchwały w sprawie budowy elektrowni;
- opracowanie modelu finansowo-biznesowego programu PEJ – dwa lata po przyjęciu stosownej uchwały.
Czytaj też w LEX: Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla obiektów energetyki jądrowej >
Termin uruchomienia pierwszego bloku elektrowni jądrowej został już przesunięty przez rząd z 2033 r. na 2036 r. NIK sugeruje, że możliwe są dalsze opóźnienia.
Nadzór PAA do poprawy
NIK ocenia też, że działania Państwowej Agencji Atomistyki okazały się niewystarczające do rzetelnej realizacji zadań. Jak podają kontrolerzy, Agencja „nie opracowała i nie wdrożyła szczegółowych założeń obejmujących harmonogramy podejmowanych działań”. Chodzi jednak o okres objęty kontrolą. W 2025 r. podjęto działania naprawcze.
NIK sformułowała do ministrów wnioski m.in. o aktualizację dokumentów strategicznych. Kontrolerzy nie mają natomiast zastrzeżeń do samej idei elektrowni jądrowej, która wpisuje się w cele transformacji klimatyczno-energetycznej i odpowiada na potrzebę dywersyfikacji źródeł energii.
Czytaj też w LEX:
Badania psychiatryczne i psychologiczne pracowników elektrowni jądrowej >
Podatek od urządzeń jądrowych (daň za jadrové zariadenie) jako podatek samorządowy w Republice Słowackiej >
Ewoluująca rola prawa pomocy państwa Unii Europejskiej – od strażnika rynku wewnętrznego do promotora polityk unijnych... i z powrotem? >
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
