Biometan doczekał się własnego systemu wsparcia. 15 października 2026 r. prezydent podpisał ustawę z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw. Zwycięzcy aukcji dostaną nawet 20 lat gwarantowanej ceny – piszą Przemysław Rogiński i Magdalena Werra, prawnicy z kancelarii Rödl.
Sedno nowelizacji mieści się w dodanych do ustawy o OZE art. 83t–83zg. Tworzą one odrębny, aukcyjny system wsparcia dla producentów biometanu wprowadzanego do sieci gazowej - rozwiązanie, na które branża czekała od lat.
Wsparcie nie obejmie dowolnego biometanu. Nowo dodany art. 83t ust. 1 ustawy o OZE stanowi, że do systemu aukcyjnego może trafić biometan wytwarzany z biogazu lub biogazu rolniczego, lub z mieszaniny biogazu i biogazu rolniczego w instalacji odnawialnego źródła energii. Ustawodawca wprowadza przy tym wymagania dotyczące pochodzenia substratów i spełnienia kryteriów zrównoważonego rozwoju. Biometan musi być następnie wprowadzony do sieci gazowej.
Nowe wsparcie nie jest zatem kierowane do dowolnego biometanu, a ustawa szczegółowo określa wytyczne, jakie paliwo może uczestniczyć w aukcji.
Zgodnie z art. 83t ust. 2 ustawy o OZE w systemie aukcyjnym mogą uczestniczyć wytwórcy, którzy uzyskali zaświadczenie o dopuszczeniu do aukcji, wytworzą i wprowadzą biometan do sieci po raz pierwszy po zamknięciu sesji aukcji oraz posiadają wyodrębniony zespół urządzeń służących do wprowadzania biometanu do sieci dystrybucyjnej lub przesyłowej.
Z kolei ust. 3 tego artykułu wprowadza wymóg dotyczący urządzeń: urządzenia służące do produkcji biometanu zamontowane podczas budowy instalacji muszą być wyprodukowane w okresie 48 miesięcy poprzedzających pierwsze wytworzenie biometanu i wcześniej nie mogą być amortyzowane przez inny podmiot, zatem ustawodawca wyraźnie zawęża krąg podmiotów do nowych inwestycji.
Dodany art. 83u ust. 1 daje kompetencję do przeprowadzania aukcji biometanu prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki. Ma on w szczególności ogłaszać, organizować i przeprowadzać aukcje nie rzadziej niż raz w roku.
Ustawa przewiduje dwa koszyki w aukcjach: instalacje o mocy przeliczonej na moc elektryczną mniejszej niż 2 MW oraz instalacje o mocy przeliczonej na moc elektryczną nie mniejszej niż 2 MW (art. 83u ust. 3 ustawy o OZE).
Ustawa nakazuje przeliczać moc instalacji produkującej biometan na moc zainstalowaną elektryczną, przyjmując 41 proc. sprawności elektrycznej agregatu kogeneracyjnego.
Nowy art. 83u ust. 5 przewiduje, że Rada Ministrów określi rozporządzeniem maksymalne ilości i wartości biometanu, które będą mogły zostać sprzedane w aukcjach w kolejnych trzech latach.
Co więcej, przy uwzględnianiu tych limitów mają być brane pod uwagę takie aspekty jak polityka energetyczna państwa, bezpieczeństwo systemu gazowego i elektroenergetycznego, zobowiązania międzynarodowe, kwestie środowiskowe, ograniczanie emisji metanu, gospodarowanie zasobami wodnymi, a także cele gospodarcze i społeczne.
Rada Ministrów może później zwiększyć określoną ilość biometanu. Nie może natomiast dowolnie zmniejszyć wcześniej określonej maksymalnej ilości, bowiem przepis mówi o zmianie wyłącznie przez zwiększenie ilości.
Kolejny przepis art. 83v wprowadza pojęcie ,,ceny referencyjnej w aukcji biometanu”. Biometan może zostać sprzedany w aukcji po cenie nie wyższej niż owa cena określona w rozporządzeniu ministra właściwego ds. klimatu, a przy jej ustalaniu minister ma uwzględniać m.in. parametry techniczne i ekonomiczne instalacji, nakłady inwestycyjne, koszty operacyjne, sprawność instalacji, zużycie biogazu, koszt kapitału, wpływ instalacji na środowisko oraz cele gospodarcze i społeczne.
Zgodnie z tym cena referencyjna nie jest wpisana wprost do ustawy, a jej konkretny poziom będzie wynikał z odpowiedniego rozporządzenia.
Nowe przepisy, tj. art. 83zc ust. 4 i 5, przewidują także dodatkowy mechanizm reagowania na sytuację rynkową w postaci aukcji interwencyjnej biometanu, którą przeprowadza prezes URE, natomiast warunki jej przeprowadzenia określa w rozporządzeniu minister właściwy ds. klimatu. W rozporządzeniu tym minister wskazuje termin aukcji, ilość i wartość biometanu, maksymalną cenę oraz okres prawa do pokrycia ujemnego salda. Ważnym aspektem jest to, iż okres wsparcia w tym przypadku nie może przekroczyć 20 lat.
Artykuł 83w pozwala dopuścić do aukcji wytwórców biometanu w instalacjach, które znajdują się poza terytorium Polski, a także poza polską wyłączną strefą ekonomiczną.
Aby taki biometan mógł zostać dopuszczony, ustawodawca w art. 83w ust. 3 ustanowił podstawowe warunki. Pierwszy z nich wymaga istnienia umowy międzynarodowej pomiędzy Polską a państwem, w którym znajduje się instalacja, która zagwarantuje wzajemność korzystania z systemów wsparcia. Drugi warunek natomiast to możliwość fizycznego przesyłu biometanu do polskiej sieci przesyłowej, który wynika z rezerwacji przepustowości na połączeniach międzysystemowych.
Ustawodawca przewidział jednak w tym aspekcie międzynarodowym limit, bowiem zagraniczny biometan będzie mógł stanowić maksymalnie 5proc. ilości i wartości biometanu przeznaczonego do sprzedaży aukcyjnej w roku poprzednim.
Nowy art. 83x wprowadza formalną ocenę przygotowania instalacji do produkcji biometanu, którą przeprowadza prezes URE. Wniosek o wydanie zaświadczenia o dopuszczeniu do udziału w aukcji biometanu składa się nie później niż 14 dni przed dniem rozpoczęcia sesji aukcji biometanu, której dotyczy.
Następnie na podstawie art. 83y prezes URE wydaje zaświadczenie o dopuszczeniu do udziału w aukcji. Prezes URE ma na wydanie takiego zaświadczenia albo odmowę jego wydania 30 dni od złożenia kompletnego wniosku. Takie zaświadczenie jest ważne przez 12 miesięcy i liczy się od dnia wydania zaświadczenia.
W związku z powyższym udział w aukcji nie będzie dostępny dla inwestora wyłącznie na podstawie deklaracji, że zamierza zbudować biometanownię, a będzie wymagał uzyskania owego zaświadczenia.
Na podstawie art. 83za ust. 1 prezes URE zamieści ogłoszenie o aukcji biometanu w Biuletynie Informacji Publicznej URE nie później niż 30 dni przed dniem jej rozpoczęcia.
Co więcej, nowy art. 83za ust. 4 wymaga od uczestnika aukcji ustanowienia gwarancji bankowej albo wniesienia kaucji. Wartość takiego zabezpieczenia wynosi 25 zł za każdy 1 kW mocy zainstalowanej instalacji. Dodatkowym wymogiem jest również to, że aukcja może zostać rozstrzygnięta dopiero wtedy, gdy zostaną złożone co najmniej trzy ważne oferty.
Ofertę ustawa o OZE opisuje szczegółowo (art. 83zb). Wytwórca podaje m.in. lokalizację instalacji, jej rodzaj i moc, planowaną ilość biometanu, cenę sprzedaży w zł/MWh, planowaną datę rozpoczęcia korzystania ze wsparcia, okres wsparcia, miejsce przyłączenia do sieci, informacje dotyczące wykorzystywanego biogazu lub biogazu rolniczego. Dodatkowo oferta ma zawierać zobowiązanie do rozpoczęcia sprzedaży biometanu w ramach systemu aukcyjnego w terminie 48 miesięcy od zamknięcia aukcji.
Zgodnie z art. 83ze wsparcie ma postać pokrycia ujemnego salda. Cena wynika z oferty złożonej przez inwestora, a następnie system rozliczeniowy porównuje ją z odpowiednią ceną rynkową. W momencie powstania ujemnego salda, jest ono pokrywane w ramach systemu.
Zwycięzcy aukcji przysługuje wsparcie przez 20 lat, licząc od pierwszej sprzedaży biometanu po zamknięciu sesji aukcji. Ustawa wprowadza jednolitą graniczną datę, tj. 31 grudnia 2054 r.
Z kolei nowy art. 83zf przewiduje, że pomoc inwestycyjna otrzymana na realizację instalacji pomniejsza cenę wynikającą z oferty aukcyjnej. Przepisy nowej zmiany rozpisują nawet sposób waloryzacji wartości pomocy i wzór na cenę skorygowaną.
Art. 83zg przewiduje rozliczenie obowiązku sprzedaży biometanu. Weryfikacja następuje po każdych pełnych trzech latach kalendarzowych okresu wsparcia, a także po jego zakończeniu. Ustawodawca wprowadził próg sankcyjny w art. 168 pkt 15a (m.in. w sytuacji, gdy po wykonaniu zobowiązania z oferty producent sprzeda w aukcji mniej niż 60 proc. ilości biometanu określonej w ofercie).
Nowe art. 83t-83zg ustawy o OZE wprowadzają długo oczekiwany aukcyjny system wsparcia dla biometanu. Mechanizm ten umożliwi producentom biometanu konkurowanie w aukcjach organizowanych przez prezesa URE, a zwycięzcom gwarantuje wieloletnie wsparcie w formie pokrycia ujemnego salda.
Ustawodawca przewidział również odrębne koszyki aukcyjne oraz szczegółowe zasady rozliczeń, uwzględniające specyfikę biometanu i wykorzystywanego do jego produkcji biogazu. Jednocześnie system został powiązany z mechanizmami kontroli pomocy publicznej oraz obowiązkami informacyjnymi wobec prezesa URE. W efekcie nowe regulacje tworzą kompleksowe ramy wsparcia dla rozwoju krajowego rynku biometanu i mają przyspieszyć powstawanie dużych instalacji.
Ustawa została podpisana przez prezydenta i czeka obecnie na ogłoszenie w Dzienniku Ustaw. Przepisy wprowadzające aukcyjny system wsparcia dla biometanu (art. 83t-83zg ustawy OZE) wejdą w życie po upływie czterech miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z przepisem przejściowym nowego aktu, art. 83t-83zg ustawy OZE nie będą stosowane do dnia wydania przez Komisję Europejską pozytywnej decyzji o zgodności przewidzianej w nich pomocy publicznej z rynkiem wewnętrznym albo do czasu uznania przez Komisję Europejską, że przepisy te nie stanowią pomocy publicznej. Oznacza to, że faktyczne uruchomienie pierwszej aukcji biometanu pozostaje uzależnione także od wyniku postępowania notyfikacyjnego przed Komisją Europejską.
Autorzy:
Przemysław Rogiński, radca prawny, Rödl
Magdalena Werra, aplikantka radcowska, Rödl
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
