Branża gastronomiczna, handel i usługi narażają się na poważne konsekwencje finansowe, wynajmując swoje lokale pod nielegalne automaty do gier. Krajowa Administracja Skarbowa w tym roku zarekwirowała już ponad tysiąc takich urządzeń. Oprócz zarzutów karno-skarbowych za wykryte automaty grożą słone kary pieniężne – po 100 tysięcy złotych za sztukę - a uniknąć finansowej odpowiedzialności jest bardzo trudno.
Prawie 210 akcji na terenie całego kraju i ponad 1000 zabezpieczonych nielegalnych automatów do gier – to najnowsze dane Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Za związki z nielegalnym hazardem grożą poważne konsekwencje. Prawnicy, którzy zajmują się takimi sprawami (w tym bronią przedsiębiorców karanych za automaty), wskazują na kilka ważnych kwestii.
Art. 107 kodeksu karnego skarbowego dotyczy urządzania albo prowadzenia gier wbrew ustawie lub warunkom koncesji: grozi za to grzywna do 720 stawek dziennych, pozbawienie wolności do 3 lat albo obie kary łącznie. Niejako obok tej odpowiedzialności pojawia się jednak druga sprawa: naczelnik urzędu celno-skarbowego wymierza karę pieniężną od każdego automatu – podkreśla Oskar Skoczylas, adwokat prowadzący kancelarię we Wrocławiu.
Jednym z instrumentów prawnych do walki z nielegalnym hazardem jest art. 89 ust. 1 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 595).
Posiadaczowi zależnemu lokalu (czyli np. najemcy, podnajemcy), w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa grozi 100 tysięcy złotych od każdego automatu. Kara może objąć też posiadacza samoistnego lokalu (głównie właściciela), w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Kara pieniężna wynosi 100 tysięcy złotych od każdego automatu - przypomina rzeszowski adwokat Krzysztof Kopciuch.
To o tyle istotne, że w 2017 r. zaostrzono przepisy, wprost wpisując do ustawy odpowiedzialność posiadaczy zależnych bądź samoistnych lokali, w których funkcjonariusze wykryją i zabezpieczą nielegalne automaty do gier. Objęto ich administracyjnymi karami pieniężnymi. Nie wymaga to więc udowadniania właścicielowi lokalu winy, bowiem w przypadku odpowiedzialności administracyjnej nie bada się stosunku sprawcy do popełnionego czynu.
Organy często próbują przypisać odpowiedzialność osobom związanym z lokalem, nawet gdy realne decyzje podejmował inny podmiot. W takich sprawach trzeba precyzyjnie odtworzyć zakres obowiązków, przepływ pieniędzy, sposób udostępnienia miejsca i faktyczną kontrolę nad urządzeniami – podkreśla Martyna Kret, warszawska adwokat zajmująca się m.in. obroną właścicieli lokali i najemców.
Karanie jest dosyć skuteczne. Tylko jednego dnia na wokandzie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) były cztery takie sprawy i wszystkie zakończyły się porażkami właścicieli lokali albo ich najemców. Właścicielka baru w jednym z miast województwa łódzkiego musi zapłacić 200.000 zł, gdyż znaleziono u niej dwa automaty Hotspot. Pilot do ich włączenia, jak również klucze do kasowania na nich kredytów znajdowały się za ladą baru. Ponadto miejsce, w którym grano – choć wynajmowane innemu podmiotowi - było dostępne jedynie w godzinach działalności baru. Właścicielka skusiła się na zysk 300 zł + VAT miesięcznie za wynajem pod automaty 20 mkw. NSA – oddalając w ubiegły piątek skargę kasacyjną kobiety - stwierdził też, że nie można odstąpić od nałożenia kary administracyjnej miarkować na podstawie art. 189f par. 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż właścicielka baru nie została wcześniej ukarana za ten sam czyn, nie zapadł przeciwko niej prawomocny wyrok karny bądź karnoskarbowy. Nie nałożono na nią wcześniej też innej kary administracyjnej za to samo zachowanie (wyrok NSA z 2 października 2026 r., II GSK 1607/26).
Po sprawie z okolic Łodzi NSA oddalił też skargi kasacyjne kilku najemców (czyli posiadaczy zależnych) lokali z automatami. Ciekawy był przypadek najemcy lombardu w Gdyni o powierzchni 196 mkw., który musi zapłacić aż 700.000 zł, gdyż w lokalu znaleziono siedem nielegalnych automatów, w tym Super Gaminatory. Najemca podnajmował powierzchnię dwóm innym podmiotom, ale to nie przekonało funkcjonariuszy i sądów, aby nie nakładać na niego kary. Być może najemca jedynie źle policzył podnajmowaną powierzchnię, gdyż po zsumowaniu z umów podanego w nim metrażu wyszło jedynie 186 mkw., co oznaczało, że głównemu najemcy zostało mu do dyspozycji jeszcze 10 mkw. lokalu. To był jeden z powodów jego porażki. Nie wyzbył się bowiem całkowicie wynajmowanej powierzchni na rzecz innych podmiotów, więc odpowiadał za to, co się w tym miejscu działo (niezależnie od odpowiedzialności podnajemców).
Przed wynajęciem lokalu pod automaty do gier warto jednak skorzystać nie tylko z porad karnistów, ale też specjalistów od nieruchomości.
Udostępnienie lokalu pod urządzanie gier hazardowych wiąże się z dodatkowymi obowiązkami po stronie wynajmującego. Właściciel nieruchomości, który chce wynająć lokal pod urządzanie gier hazardowych powinien zweryfikować, czy najemca posiada wymagane prawem zezwolenia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami – urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone wyłącznie na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. Jeżeli najemca posiada wszelkie niezbędne dokumenty, ryzyko płynące z takiego stosunku prawnego zostaje skutecznie zminimalizowane. Inaczej jest, gdy dochodzi do świadomego udostępnienia lokalu pod prowadzenie działalności nielegalnej. Może to prowadzić do odpowiedzialności karnoskarbowej i finansowej – podkreśla Jakub Al-Shaick, stołeczny adwokat specjalizujący się w prawie nieruchomości.
Czytaj też w LEX: Kwalifikowany typ przestępstwa skarbowego nielegalnego urządzania gier na automatach o niskich wygranych z art. 107 par. 3 k.k.s. >
Mec. Al-Shaick uprzedza, że nie w każdej lokalizacji wolno urządzać gry hazardowe, ani nie każdy lokal można wynająć pod automaty do gier. Zgodnie z przepisami, to minister właściwy do spraw finansów publicznych określa w drodze rozporządzenia wymagania dotyczące planowania lokalizacji salonów gier na automatach na terenie gminy, w szczególności minimalną odległość salonów gier na automatach od szkół, przedszkoli, placówek oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, miejsc kultu religijnego oraz innego ośrodka gier, uwzględniając potrzebę ograniczenia negatywnych skutków społeczno-ekonomicznych hazardu.
Przed zawarciem umowy najmu właściciel lokalu powinien zweryfikować, czy najemca posiada wszelkie odpowiadające przepisom ustawy dokumenty, w tym w szczególności właściwą koncesję, zezwolenie lub czy najemca dokonał wymaganego zgłoszenia umożliwiającego mu legalne urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie – radzi mec. Al-Shaick.
Umowa powinna zapewniać właścicielowi lokalu prawo do natychmiastowego wypowiedzenia umowy najmu, jeśli okaże się, że działalność prowadzona przez najemcę jest nielegalna. Powinien też sobie zastrzec uprawnienia pozwalające na kontrolowanie działalności najemcy w trakcie trwania stosunku najmu.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
