TSUE oddalił wszystkie skargi Polski na Fit for 55

Trybunał Sprawiedliwości UE nie zgodził się z argumentacją Polski dotyczącą pakietu Fit for 55 („Gotowi na 55”) i oddalił siedem skarg na kluczowe regulacje klimatyczne Unii. Sprawa dotyczyła m.in. norm emisji dla samochodów, systemu handlu emisjami oraz efektywności energetycznej.

Polska w 2023 r. wniosła do TSUE skargi o stwierdzenie nieważności siedmiu aktów wchodzących w skład pakietu Fit for 55 („Gotowi na 55”), mającego ograniczyć do 2030 r. emisje gazów cieplarnianych i pozwolić na osiągnięcie do 2050 r. neutralności klimatycznej. Ówczesny rząd argumentował, że akty mają przede wszystkim charakter fiskalny lub wpływają na ogólną strukturę zaopatrzenia w energię, a zatem powinny były zostać przyjęte jednomyślnie, czego wymaga Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Jak TSUE uzasadnia oddalenie skarg Polski

TSUE nie zgodził się z argumentacją Polski. Uznał, że sześć zaskarżonych regulacji służy przede wszystkim realizacji unijnej polityki klimatycznej i środowiskowej, a jedna zwiększeniu efektywności energetycznej. - Wszystkie te siedem aktów prawnych mogło zatem zostać przyjętych w ramach zwykłej procedury prawodawczej, w ramach której Parlament Europejski i Rada podejmują decyzje wspólnie, przy czym Rada podejmuje je większością kwalifikowaną - podaje TSUE.

Ponadto trybunał stanął na stanowisku, że jednomyślność to wyjątek od zwykłej procedury, a wyjątki należy interpretować w sposób ścisły. - Okoliczność polegająca na tym, że środek dotyczący ochrony środowiska lub energetyki może wywoływać skutki pośrednie lub dodatkowe w dziedzinach innych niż ta, w której realizowany jest jego główny cel, nie wystarcza do tego, aby uzasadnić zastosowanie takiego wyjątku – argumentuje TSUE.

Trybunał dodał też, że:

• zasada solidarności energetycznej, na którą powołała się Polska, ma zastosowanie wyłącznie do aktów Unii z dziedziny energetyki i nie można jej przywoływać do zaskarżania aktów z dziedziny ochrony środowiska;
• art. 3 Traktatu o UE zalicza do zasadniczych celów Unii, oprócz dobrobytu narodów i spójności między państwami członkowskimi, także zrównoważony rozwój i ochronę środowiska, przy czym nie określa hierarchii między nimi. Nie można więc powoływać się na dobrobyt narodów, by podważać pozostałe cele;
• zaskarżone akty są zgodne z zasadą proporcjonalności;
• wskazywane przez Polskę różnice w traktowaniu, polegające na tym, że niektóre instalacje muszą samodzielnie ponosić koszty związane z systemem handlu uprawnieniami do emisji, podczas gdy inne mogą je bezpośrednio przerzucić na konsumentów, wynikają z obiektywnych różnic między rozpatrywanymi sytuacjami i nie naruszają zasady równego traktowania.

Jakie przepisy Fit for 55 zaskarżyła Polska

W skargach Polska zakwestionowała przepisy:

1. Rozporządzenia ustanawiającego dla państw członkowskich wiążące cele na 2030 r. w zakresie pochłaniania netto gazów cieplarnianych w sektorze użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (sektor LULUCF);
2. Rozporządzenia zaostrzającego normy emisji CO₂ mające zastosowanie do nowych samochodów osobowych i nowych lekkich pojazdów użytkowych, przewidującego w szczególności 100-proc. redukcję tych emisji na poziomie unijnego parku pojazdów począwszy od 2035 r.;
3. Decyzji przedłużającej do 2030 r. podwojenie określonej procentowo oraz minimalnej liczby uprawnień, które mają zostać umieszczone w rezerwie stabilności rynkowej na potrzeby unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych;
4. Rozporządzenia wzmacniającego wiążące cele dotyczące rocznej redukcji emisji gazów cieplarnianych nałożone na państwa członkowskie w poszczególnych sektorach, w szczególności w transporcie drogowym, budownictwie, rolnictwie i gospodarce odpadami;
5. Dyrektywy zmieniającej unijny system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, w szczególności poprzez rozszerzenie jego zakresu na transport morski oraz wprowadzenie odrębnego systemu dla emisji związanych ze zużyciem paliw w sektorach budownictwa i transportu drogowego;
6. Rozporządzenia ustanawiającego mechanizm dostosowania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla, mającego na celu objęcie niektórych towarów importowanych do Unii z państw trzecich opłatą za emisję gazów cieplarnianych;
7. Dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, w której określono m.in. wspólny unijny cel zmniejszenia zużycia energii do 2030 r. i nałożono na państwa członkowskie obowiązki w zakresie oszczędności energii.