Przypomnijmy, że art. 94a ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 750) literalnie całkowicie zakazuje reklamy aptek i punktów aptecznych. Ministerstwo Zdrowia stoi przed koniecznością modyfikacji prawa farmaceutycznego. Wynika to z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-200/2024, który orzekł, że całkowity zakaz reklamy aptek narusza unijne prawo, w szczególności art. 49 i art. 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W odpowiedzi na ten wyrok w grudniu do konsultacji publicznych trafił projekt nowelizacji ustawy (numer RCL - UD291). Zgodnie z zawartymi w nim propozycjami apteki będą mogły się – co do zasady - reklamować, ale na określonych zasadach. Za ich złamanie grozić będą kary - wyższe niż dotychczas. Nie wolno będzie np. oferować w sposób pośredni lub bezpośredni jakiejkolwiek korzyści w zamian za nabycie leku, wyrobu medycznego, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub innego dostępnego asortymentu. Nowelizacja ma wejść w życie po 14 dniach od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, czyli najwcześniej w pierwszym kwartale br. Zgodnie z art. 2 projektu, dotychczasowe sprawy dotyczące ukarania za reklamę, które będą w toku w dniu wejścia w życie nowelizacji (czyli niezakończone jeszcze decyzją ostateczną), zostaną umorzone.

 

Sprawdź również książkę: Prawo farmaceutyczne. Komentarz >>


Trwa gorąca dyskusja

Propozycje zmian negatywnie ocenił samorząd lekarski. W swoim stanowisku Naczelna Rada Lekarska (NRL) ostrzega, że umożliwienie szerokiego reklamowania się aptek będzie prowadziło do dalszego zwiększenia sprzedaży leków w Polsce, w tym do zwiększenia liczby medykamentów sprzedawanych wysyłkowo. NRL podkreśla, że Polacy już teraz nadużywają produktów medycznych - z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że w 2023 r. do szpitali trafiło 30 tysięcy osób, które zatruły się lekami, czyli prawie 100 osób każdego dnia.

Głos w dyskusji zabiera teraz także Konfederacja Lewiatan, która generalnie pozytywnie ocenia zmiany. – Nowelizacja powinna być realnym i jednoznacznym wykonaniem wyroku TSUE, a nadmiernie restrykcyjne lub nieprecyzyjne ograniczenia mogą prowadzić do ponownej sprzeczności z prawem UE. Regulacja nie powinna bazować na nieostrych klauzulach ani na odesłaniach do norm pozaprawnych jako podstawy obowiązków i sankcji – mówi Iga Jaroszewska, ekspertka Konfederacji Lewiatan.

Konfederacja krytycznie ocenia jednak propozycję wprowadzenia zakazu reklamy aptek, który odwołuje się do zasad etyki i deontologii zawodu farmaceuty. Zdaniem organizacji takie rozwiązanie jest wadliwe i może naruszać konstytucyjną zasadę legalizmu, ponieważ kodeksy etyczne nie są prawem powszechnie obowiązującym i nie powinny stanowić podstawy do nakładania kar administracyjnych. Lewiatan ostrzega, że utrzymanie tych zapisów może w praktyce doprowadzić do ponownego, pośredniego wprowadzenia zakazu reklamy aptek. Dodatkowo ograniczenia mogą utrudnić farmaceutom informowanie pacjentów o dostępnych usługach i rozwoju opieki farmaceutycznej, co jest kluczowe dla realizacji nowych zadań tego zawodu.

 

Niepotrzebne powielanie przepisów

Jak zaznacza ekspertka Lewiatana, zmiany w prawie farmaceutycznym przewidują wprowadzenie zakazu reklamy sprzecznej z prawem i dobrymi obyczajami. Tymczasem podobne regulacje już obowiązują na gruncie innych przepisów. Chodzi o ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1233) i ustawy z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 845). Oba akty prawne jasno zabraniają reklamy wprowadzającej w błąd lub naruszającej dobre obyczaje. Czy więc powielanie tych zakazów w prawie farmaceutycznym jest konieczne? Zdaniem Lewiatana prowadzi to do zbędnego powtórzenia regulacji, ryzyka niejednolitych interpretacji przepisów oraz kumulacji sankcji wobec przedsiębiorców za te same naruszenia. W związku z tym Lewiatan postuluje ograniczenie tego przepisu do regulacji faktycznie charakterystycznych dla rynku aptecznego, pozostawiając ocenę zgodności reklamy z prawem i dobrymi obyczajami  obu dotychczasowym ustawom.

– Konfederacja Lewiatan negatywnie ocenia też utrzymanie zakazu reklamy placówek obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności związanej z wyrobami medycznymi. Utrzymanie tego ograniczenia jest niezgodne z zasadami prawidłowego tworzenia prawa i zaburza spójność całego systemu legislacyjnego. Zakaz wprowadza nieuzasadnione i nieproporcjonalne zróżnicowanie sytuacji prawnej placówek obrotu pozaaptecznego w porównaniu z aptekami – dodaje Iga Jaroszewska.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.