Ponad półtora roku czekania na decyzję w sprawie pobytu nie może pozbawiać cudzoziemca prawa do skutecznej ochrony sądowej – uznał WSA w Gliwicach. Sąd stwierdził bezczynność wojewody, odmówił zastosowania przepisów specustawy ukraińskiej zawieszających bieg terminów i nakazał rozpatrzenie wniosku o zezwolenie na pobyt w ciągu 30 dni.
W sierpniu 2024 r. cudzoziemka złożyła do wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Po kilkunastu miesiącach wystosowała dwa ponaglenia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, ale nie zostały one przekazane. Jako podstawę wskazano art. 100d ust. 3 pkt. 1 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, który zawiesza stosowanie przepisów o bezczynności.
Z uwagi na brak załatwienia sprawy, 12 stycznia 2026 r. kobieta wniosła skargę na bezczynność. Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Powołał się m.in. na art. 100d ust. 1 pkt 1 specustawy. Zgodnie z tym przepisem, w okresie do dnia 4 marca 2027 r., w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę, bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Sprawdź w LEX:
Przeczytaj także: Sejm ponownie przedłużył czasowe zawieszenie prawa do azylu na granicy z Białorusią
Sprawą zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wskazał, że powołane przez wojewodę przepisy budzą wątpliwości co do zakresu ich stosowania oraz zgodności z prawem krajowym i unijnym. Zgodnie ze stanowiskiem NSA, z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego, odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. W świetle powyższego oceniono, że obowiązywanie zawieszenia terminu na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcom zezwolenia na pobyt jest niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Sąd podkreślił, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej. Natomiast prawo do sądu administracyjnego nie jest przywilejem czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego. Tym samym rozwiązania ustawowe, w świetle których cudzoziemcy nie mogą skorzystać z prawa domagania się realnej ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości, bezczynności bądź przewlekłego działania organu, są nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu.
WSA podkreślił, że wniosek cudzoziemki nie został rozpoznany w 60-dniowym terminie określonym w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Tym samym organ dopuścił się bezczynności. WSA zobowiązał więc wojewodę do wydania aktu w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania akt administracyjnych.
Wyrok WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2026 r., sygn. akt II SAB/Gl 93/26, nieprawomocny
Przepisy o zawieszeniu biegu terminów budzą wątpliwości co do ich zgodności z prawem Unii Europejskiej. WSA w Gliwicach zwrócił się więc do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem prejudycjalnym w tej kwestii (postanowienie z 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 19/25). Sprawa jest w toku. W kwietniu br. opinię wydał Rzecznik Generalny (sygn. C‑254/25).
Czytaj też w LEX: Niebieska Karta UE (Blue Card) - zasady funkcjonowania od 1 czerwca 2025 r. >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
