Rząd kończy pracę nad wprowadzeniem powszechnego obowiązku czipowania i rejestracji psów oraz kotów w Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK). Nowe przepisy mają ograniczyć bezdomność zwierząt i rosnące wydatki gmin, ale oznaczają także dodatkowy wydatek dla właścicieli – nawet do 50 zł za oznakowanie i wpis do rejestru.
Prace nad wprowadzeniem powszechnego obowiązku znakowania i rejestracji psów i kotów w stworzonym w tym celu państwowym rejestrze, tj. Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK) trwają od 2024 r. KROPiK ma być rejestrem publicznym gromadzącym dane zarejestrowanych w nim zwierząt, ich właścicieli i schronisk. To umożliwi jednoznaczne powiązanie konkretnego zwierzęcia z podmiotem za nie odpowiedzialnym. Ministerstwo uzasadnia wprowadzenie tych rozwiązań wysokimi, stale rosnącymi, wydatkami ponoszonymi przez gminy na realizację programów opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. W ciągu dekady koszty te wzrosły ponad dwukrotnie np.
Obowiązkowego oznakowania i rejestracji psów i kotów domagają się samorządy oraz organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Wnioskują o to parlamentarzyści.
Obowiązek ten przyczyniłby się do rozwiązania szeregu problemów związanych z bezdomnością, jak i porzucaniem zwierząt, będącym niekiedy jej bezpośrednią przyczyną. Można założyć, że w dłuższej perspektywie obowiązek ten doprowadziłby do zmniejszenia bezdomności zwierząt, a tym samym do zmniejszenia obciążeń finansowych gmin – wskazuje Emilia Kudasik-Gil, radca prawny, specjalizująca się w przepisach dotyczących ochrony zwierząt.
Rzadko się zdarza, że zwierzę faktycznie nie ma właściciela. Częściej jest to właściciel, który nie respektuje żadnych praw - ani lokalnych, ani ustaw. Gdyby psy miały czipy łatwiej by było sprawdzić, do kogo taki pies należy i w bardzo krótkim czasie pozwoliłoby dotrzeć do właściciela i obciążyć go kosztami ich odłowienia i pobytu w schronisku – mówi Artur Rolka, burmistrz gminy Paczków.
Czytaj też w LEX: Opłata od posiadania psów >
Głównym jednak problemem, który uniemożliwiał dokończenie prac nad wprowadzeniem obowiązku znakowania oraz rejestracji psów i kotów było ustalenie podmiotu, który miałby prowadzić bazę danych oznakowanych psów i kotów (na rynku funkcjonuje kilka baz danych). Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznało, że podmiotem tym będzie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Przeczytaj także: Bezdomne z nazwy - gminy domagają się zmian w przepisach
Resort rolnictwa 27 stycznia 2026 r. zaprezentował nowy tekst projektu ustawy o KROPiK. Uwzględnia on wiele uwag, które wpłynęły w zakresie opiniowania, konsultacji i uzgodnień. Z projektu wynika, że KROPiK będzie gromadził dane, w tym dane osobowe, umożliwiające jednoznaczne powiązanie zarejestrowanego psa lub kota z jego właścicielem lub ze schroniskiem dla zwierząt, w którym ten pies lub kot jest lub był utrzymywany. Rejestr będzie gromadził też dane lekarza weterynarii, który zarejestrował psa lub kota oraz dane samego zwierzęcia tj. płeć, umaszczenie, informacja o ubezpłodnieniu, w przypadku psów - informacja o poddaniu obowiązkowemu szczepieniu przeciw wściekliźnie. KROPiK będzie zawierał również dane o numerach transponderów wszczepionych psom i kotom. Możliwe będzie też umieszczenie informacji o zaginięciu zarejestrowanego psa lub kota.
Projekt przewiduje, że dane zgromadzone w KROPiK, w tym dane osobowe, będą usuwane po upływie 5 lat od zarejestrowanej daty śmierci psa albo kota, albo po upływie 30 lat od zarejestrowanej daty urodzenia psa albo kota, jeżeli data śmierci nie została zarejestrowana, albo po upływie 30 lat od daty zarejestrowania psa albo kota w KROPiK, jeżeli data urodzenia lub śmierci tego psa albo kota nie została zarejestrowana.
Zobacz szkolenie online w LEX: Zapobieganie bezdomności zwierząt oraz zadania gmin w tym zakresie >
Projektowana ustawa wprowadza obowiązek
znakowania i rejestracji:
rejestracji:
Jeżeli pies lub kot został oznakowany przed wejściem w życie projektowanych przepisów transponderem spełniającym wymagania ustawowe będzie mógł zostać zarejestrowany w KROPiK bez konieczności ponownego oznakowania.
Wszczepienia transpondera będzie dokonywał lekarz weterynarii wpisany do ewidencji prowadzonej przez ARiMR lub technik weterynarii świadczący usługi weterynaryjne w ramach działalności zakładu leczniczego dla zwierząt, w którym dokonuje się rejestracji psów i kotów.
Obowiązek zapewnienia oznakowania i rejestracji psa lub kota będzie spoczywał na jego właścicielu, a w przypadku psa lub kota przebywającego w schronisku dla zwierząt, na podmiocie prowadzącym to schronisko.
Sprawdź w LEX: Czy Rada Gminy może wprowadzić zwolnienie z opłaty od posiadania psów w roku, w którym zostały wzięte ze schroniska? >
Kontrolę oznakowania i rejestracji psów i kotów będą mogli przeprowadzać funkcjonariusze Policji, straży miejskiej (gminnej) i Inspekcji Weterynaryjnej. W pewne uprawnienia kontrolne wyposażono także wójta (burmistrza, prezydenta miasta), który uzyska możliwość kierowania do mieszkańców gminy (miasta) pouczeń o obowiązku oznakowania i rejestracji psów i kotów wraz z jednoczesnym wezwaniem do złożenia deklaracji o liczbie psów lub kotów, których są właścicielami i które podlegają obowiązkowemu oznakowaniu i rejestracji. Gminy, mając zapewniony dostęp do danych zgromadzonych w KROPiK, będą mogły weryfikować, czy liczba psów lub kotów podanych w deklaracji odpowiada danym w rejestrze. W przypadku, gdy liczba zwierząt w deklaracji nie zgadza się z liczbą zwierząt w KROPiK, a także w przypadku uzasadnionego przypuszczenia, że dany mieszkaniec jest właścicielem większej liczby psów lub kotów niż podana w deklaracji lub zarejestrowana w KROPiK, wójt (burmistrz, prezydent miasta) będzie zawiadamiać o tym Policję lub straż gminną (miejską).
Niedopełnienie obowiązku związanego z oznakowaniem i rejestracją psów i kotów, a także obowiązku deklaracji o liczbie psów lub kotów podlegających oznakowaniu i rejestracji, będzie podlegało karze grzywny, a orzekanie w tych sprawach będzie następowało w trybie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenie. Kompetencję do nakładania kary grzywny w tym zakresie uzyska też Inspekcja Weterynaryjna.
Czytaj też w LEX: Sprawowanie przez gminy opieki nad kotami. Wybrane zagadnienia >
Koszt oznakowania zwierzęcia i jego rejestracji w KROPiK będzie, co do zasady, ponoszony przez właścicieli psów i kotów. Jednocześnie, do ustawy o ochronie zwierząt dodane zostaną przepisy określające wprost, że gminy będą mogły przewidywać w swoich programach opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt refundację kosztów obowiązkowego oznakowania i rejestracji psów i kotów, stosownie do posiadanych środków finansowych.
Choć w projekcie na razie nie wskazano kosztów dla właściciela zwierzęcia, w ocenie skutków regulacji maksymalna wysokość wynagrodzenia za oznakowanie i rejestrację psa lub kota została określona na 50 zł za każdą z tych czynności.
Z oceny skutków regulacji dla obywateli nie wynika, czy szacowane koszty obejmują również koszt zakupu transpondera - wskazuje Katarzyna Grzelak-Bach, koordynator Oceny Skutków Regulacji.
Ministerstwo rolnictwa uspokaja, że maksymalne kwoty wynagrodzenia zostaną wprost wskazane w ustawie na etapie rozpatrzenia projektu przez komisję prawniczą. Kwota 50 zł uwzględnia zaś koszt czasu pracy lekarza weterynarii oraz koszt transpondera (ma on kosztować w przedziale 10-20 zł brutto za jedną sztukę). Ministerstwo przedstawia dane, z których wynika, że w 2022 roku średni koszt oznakowanie zwierzęcia w zależności od regionu kosztował od 53 do 85 zł, zaproponowana stawka maksymalna jest więc niższa.
Resort wyjaśnia też, że projektowana ustawa nie przesądza o konieczności pobierania jednostkowego wynagrodzenia za każde oznakowane i zarejestrowane zwierzę w schronisku. W tym przypadku płatność może zostać określona ryczałtowo w umowie o świadczenie usług weterynaryjnych dla schroniska.
Czytaj też w LEX: Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi >
Zgodnie z projektem nieodpłatny wgląd do danych zgromadzonych w bazie oprócz gminy, Policji, straży miejskiej, Inspekcji Weterynaryjnej, prokuratury, sądów, lekarzy weterynarii wpisanych do ewidencji, będą miały także osoby zgłoszone ARMiR przez podmiot prowadzący schronisko. Resort sprawiedliwości podnosi, że ustawa o ochronie zwierząt nie nakłada na schroniska czy też gminy obowiązku weryfikacji w Krajowym Rejestrze Karnym osób tam pracujących. A to stwarza zagrożenie dostępu do danych z KROPIK osób, które były karane np. za przestępstwa związane z nielegalnym przetwarzaniem, ujawnianiem lub wykorzystywaniem informacji, niszczeniem danych informatycznych czy kradzieżą tożsamości i nie ma przy tym znaczenia, że dane te nie będą pobierane.
Ministerstwo rolnictwa deklaruje, że projektowana ustawa zostanie uzupełniona o przepisy stanowiące o konieczności dołączania zaświadczenia o niekaralności pracownika schroniska, któremu ARiMR będzie miała umożliwić dostęp do KROPiK, oświadczenia o wykorzystaniu danych wyłącznie w celu realizacji zadań przewidzianych w ustawie, a także oświadczenia o spełnianiu warunków technicznych i zabezpieczeń właściwych dla przetwarzania danych osobowych. Dwa ostatnie wymagania odnoszą się także do lekarzy weterynarii rejestrujących psy i koty w KROPiK.
Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie trzech lat od dnia jej ogłoszenia, tyle czasu potrzeba na utworzenie KROPiK. Znakowanie i rejestracja psów i kotów staną się więc obowiązkowe po upływie trzech lat od dnia ogłoszenia projektowanej ustawy. Ministerstwo rolnictwa zakłada, że wszystkie psy i koty powinny zostać zaszczepione w ciągu 6 lat po wejściu w życie przepisów.
