Zakaz łączenia mandatu radnego z określonymi funkcjami ma charakter czysto formalny. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że nawet jeżeli radny nie wykonywał jako zastępca wójta żadnych czynności, nie oznacza to, że nie pełnił tej funkcji. Z chwilą przyjęcia funkcji następuje naruszenie ustawowego zakazu, co uzasadnia stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego.
Rada powiatu stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego z powodu pełnienia przez niego funkcji zastępcy wójta. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zgodnie z art. 27 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym, funkcji wójta oraz jego zastępcy nie można łączyć z członkostwem w organach jednostek samorządu terytorialnego. W myśl art. 383 par. 1 pkt 5 ustawy Kodeks wyborczy, wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność wydanej uchwały. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że powołanie na funkcję zastępcy wójta odbyło się za pełną wiedzą i zgodą radnego. Po jakimś czasie zmienił on jednak zdanie, ale nie złożył formalnej rezygnacji. Wójt wydał więc zarządzenie, w którym odwołał swojego zastępcę z powodu niepodjęcia przez niego obowiązków na stanowisku, na które został powołany. Sąd ocenił, że art. 383 par. 1 pkt 5 ustawy Kodeks wyborczy nie miał zastosowania. Przepis ten zakazuje łączenia mandatu "z wykonywaniem" funkcji zastępcy wójta. Tymczasem radny nie podjął się powierzonej funkcji i nigdy jej nie wykonywał. Fakt ten potwierdzały nie tylko twierdzenia radnego, ale również zarządzenie wójta. Rada powiatu nie zgodziła się z wydanym wyrokiem, więc wniosła skargę kasacyjną.
Czytaj także: NSA: Radny zasiadywał gminną działkę i stracił mandat >>>
Sprawą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że do powołania radnego na stanowisko zastępcy wójta bezspornie doszło za jego zgodą. Nie było również sporu co do tego, że nie wykonywał on jakichkolwiek czynności oraz po jakimś czasie wydano zarządzenie w przedmiocie odwołania go z pełnionej funkcji. NSA podkreślił, że w polskim systemie prawa istnieje zakaz łączenia mandatu radnego z funkcją zastępcy wójta. Zakaz pełnienia przez radnych określonych funkcji i stanowisk jest środkiem gwarantującym utrzymywanie przez osoby wykonujące mandat zaufania wyborców. Zgodnie z przepisami, radny powinien zrzec się pełnienia funkcji w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Jeśli uchybi on temu obowiązkowi, to ustawodawca przewidział pewnego rodzaju sankcję w postaci wygaśnięcia mandatu w następstwie uchwały rady.
Czytaj więcej w LEX: Wygaśnięcie mandatu radnego wskutek naruszenia ustawowych zakazów łączenia funkcji radnego z wykonywaniem innych funkcji lub zajmowaniem określonych stanowisk >
Zakaz łączenia mandatu radnego z określonymi funkcjami ma charakter czysto formalny. Oznacza to, że wystąpienie sankcji nie zostało powiązane z faktycznym równoczesnym wykonywaniem obowiązków radnego i zastępcy wójta, lecz tylko z samą jednoczesnością sprawowania mandatu radnego i funkcji zastępcy wójta. Tym samym nawet jeżeli radny nie dokonywał jako zastępca wójta żadnych czynności, nie oznacza to, że nie pełnił tej funkcji. Sąd podkreślił, że z chwilą przyjęcia przez radnego niepołączalnej z mandatem funkcji następuje naruszenie ustawowych zakazów i powstaje przyczyna wygaśnięcia mandatu określona w art. 383 par. 1 pkt 5 ustawy Kodeks wyborczy. Nie ma przy tym znaczenia późniejsze usunięcie takiej przeszkody, nawet jeżeli nastąpiło ono przed podjęciem uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Mając powyższe na uwadze, NSA uchylił w całości zaskarżony kasacyjnie wyrok i oddalił skargę na uchwałę rady powiatu.
Wyrok NSA z 3 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 756/25.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
