Problem jest w sprawach karnych. Tu konieczna jest zmiana w przepisach, gdyż te dotyczące mediacji zakładają spotkanie - mówi adwokat Cezary Rogula, wiceprezes Centrum Mediacji przy Naczelnej Radzie Adwokackiej. Jak dodaje, kwestie tę można różnie interpretować, także dopuszczając spotkanie online, jest jednak ryzyko, że sąd tak przeprowadzonej mediacji nie uzna.
Cezary Rogula: Tak naprawdę istotnych różnic w przebiegu obu rodzajów mediacji nie ma. Oczywiście poza kwestią korzystania z technologii i faktem, że nie będziemy spotykać się ze stronami "na żywo". Podobnie jak w tradycyjnej mediacji, także w wersji online mamy możliwość organizowania zarówno spotkań wspólnych - z wszystkimi stronami zaangażowanymi w spór, jak i spotkań prywatnych tylko z jedną stroną, a to jest wartość dodana występująca tylko w mediacji. Rozmawiamy, poznajemy stanowisko, szukamy możliwego rozwiązania.
Czytaj w LEX: Mediacja po reformie KPC z 2019 roku >
Czytaj: Adwokaci i radcowie: Mediacja wymaga zmian w przepisach>>
Tak, rozmowa telefoniczna może być niewystarczająca. W mediacji ważne jest nie tylko to co strony piszą, ale też to jak się zachowują. Drobne gesty mogą świadczyć o tym, że zbliżamy się do ugody, np. kiwanie głowami. Mediator musi to widzieć i zwracać na to uwagę.
Czytaj w LEX: Mediacja w erze Covid-19 (koronawirusa) >
Zabezpieczenie poufności mediacji. I to jest również obowiązkiem mediatora, który musi zapewnić taką platformę, która gwarantuje, że wszystko jest zgodne z ochroną danych osobowych, że połączenie jest szyfrowane i zabezpieczone odpowiednim protokołem. Strona powinna otrzymać informacje jakie oprogramowanie będzie stosowane do spotkań online i wymiany dokumentów.
Czytaj w LEX: Alternatywne metody rozwiązywania sporów >
Powiem tak - to wykluczenie może być iluzoryczne, bo tak naprawdę wystarczy smartfon, na który można ściągnąć potrzebną aplikację.
W mojej ocenie tak. Co więcej uważam, że warto jest wykorzystywać rozwiązania, które już istnieją. One już pozwalają na wideokonferencje, wspólne edytowanie dokumentów, wymianę potrzebnych plików, przy poszanowaniu prywatności i wymogów technologicznych. W ten sposób mediacja online skutecznie zabezpiecza i realizuje interesy stron.
Czytaj: COVID-19 zachęca prawników do mediacji online>>
Najpierw musi pojawić się wniosek o mediację, w przypadku mediacji prywatnej lub wniosek albo postanowienie o skierowanie stron do mediacji, w przypadku toczącego się postępowania sądowego lub administracyjnego. Przykładowo, w przypadku mediacji pozasądowej, na stronie Centrum Mediacji przy NRA jest gotowy formularz, który wystarczy wypełnić, by cały proces zainicjować. To wszystko, niepotrzebny jest kontakt bezpośredni. Reasumując - jest wiele sposobów do zainicjowania mediacji sądowej i umownej, a późniejsze wykorzystanie technologii też nie powinno sprawiać trudności.
Zobacz procedury w LEX:
To kolejna kwestia, bo mediacja jest dobrowolna i opiera się na zgodnej woli stron. Mediator powinien pouczyć strony o możliwościach zdalnego prowadzenia mediacji i uzyskać taką zgodę, przy poszanowaniu art. 1838 § 2. Co do zasady, wszczęcie mediacji rozpoczyna bieg od fizycznego doręczenia mediatorowi postanowienia o skierowaniu stron do mediacji, zgodnie z art. 1836 § 1 kpc. To nie przeszkadza jednak rozpoczęciu rozmów, także online, wcześniej, jeżeli np. sąd lub same strony poinformują mediatora o wydaniu takiego postanowienia. Dopiero na końcu mediacji konieczna jest wymiana fizycznych dokumentów - protokołu podpisanego przez mediatora i ugody podpisanej przez strony.
Czytaj w LEX: Funkcjonowanie kancelarii prawnej i środki prawne w praktyce w sytuacji stanu zagrożenia epidemicznego koronawirusem >
Czytaj: COVID-19 uderza w rynek prawniczy, kancelarie walczą o przetrwanie>>
Nie ma z tym obecnie problemu w postępowaniach cywilnym i administracyjnym. Problem jest w prawie karnym, bo § 14 i 15 rozporządzenia w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych mówią o spotkaniach. W drodze daleko idącej interpretacji być może można by uznać, że rozporządzenie obejmuje także spotkania online. Natomiast jest ryzyko, że w takiej sytuacji sąd uzna, że mediacja się nie odbyła. Jest to o tyle istotne, że także w obecnym czasie, takich spraw jest coraz więcej, dotyczących np. przemocy domowej czy wypadków komunikacyjnych.
Sprawdź w LEX: Czy pracownik Sądu (urzędnik) może jednocześnie być mediatorem? >
Kodeks postępowania cywilnego na mocy art. 18311 wyraźnie pozwala na to, że w przypadku wyrażenia zgody przez strony, mediacja odbędzie się bez wyznaczania osobistego spotkania. Innymi słowy, nie ma przeszkód, aby taka mediacja się odbyła, a sąd zatwierdził następnie ugodę zawartą w mediacji przeprowadzonej zdalnie.
Czytaj w LEX: Funkcjonowanie sądów i wymiaru sprawiedliwości w obliczu koronawirusa >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
