Posiadacz prawa jazdy, który leczył się psychiatrycznie, nie może być automatycznie kierowany na prewencyjne badanie lekarskie. Obowiązkiem starosty jest dodatkowe zbadanie, czy okoliczności sprawy wskazują na taką potrzebę. Potwierdził to niedawno Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
Prokurator rejonowy w Jaworze zawiadomił starostę jaworskiego o potrzebie skierowania Andrzeja P. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Do wniosku prokurator dołączył orzeczenie sądowo-psychiatryczne stwierdzające, że w przeszłości Andrzej P. zażywał leki psychotropowe.
Starosta, bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego, skierował Andrzeja P. na badania kontrolne. Zdaniem starosty „w interesie społecznym pozostaje, by wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów, w taki sposób, aby nie stwarzali zagrożenia dla siebie, jak i pozostałych uczestników ruchu drogowego”. Organ odwoławczy utrzymał jego decyzję w mocy.
Andrzej P. odwołał się do sądu administracyjnego. Podkreślał, że posiada prawo jazdy kat. B i C od wielu lat i nigdy nie spowodował wypadku drogowego. Faktem jest, że leczył się psychiatrycznie w przeszłości, ale nie ma to wpływu na jego zdolność do prowadzenia pojazdów. Ponadto nie powinien być z tego powodu stygmatyzowany. Dodawał, że starosta kierował się informacjami przekazanymi mu przez prokuratora z akt toczącej się sprawy karnej, która dotyczy przestępstwa przeciwko mieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę. Uznał, że dowody, na których starosta oparł swoje rozstrzygnięcie nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Sąd dostrzegł też błędy organu odwoławczego – organ naruszył zasadę dwuinstancyjności, nie przeprowadzając całościowego ponownego rozpatrzenia sprawy (art. 15 k.p.a.).
Czy możliwe jest wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania kierowcy na badanie psychologiczne i kurs reedukacyjny, jeżeli wyrokiem sądu cofnięto mu uprawnienia do kierowania pojazdami? - sprawdź w LEX >
Sąd przypomniał, że starosta ma czuwać nad tym, by osoby uprawnione do kierowania pojazdami miały m.in. wymaganą ku temu sprawność intelektualną. W tym celu może kierować na badanie lekarskie, jeżeli stwierdzi, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia danej osoby (art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p.).
Podkreślił, że prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy, a jego ograniczenia występują w ściśle określonych wypadkach. Starosta może zatem wzywać kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia, wyłącznie gdy nasuną się "uzasadnione" i "poważne" zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Innymi słowy musi istnieć realna obawa o stwarzanie przez kierującego zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Czy w sytuacji gdy wydano dwa orzeczenia psychologiczne o przeciwstawnej treści w stosunku do tej samej osoby należy skierować kierowcę na badanie lekarskie? - sprawdź w LEX >
Faktem jest, że nie istnieje jeden, generalny miernik oceny stanu zdrowia kierowcy. Zdaniem sądu, biorąc pod uwagę powyższe uwagi - zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy muszą przekraczać "zwykłą miarę". Nie wystarczy zatem samo stwierdzenie jakiegokolwiek stanu chorobowego u kierowcy.
Co ważne, zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinien stwierdzić organ wydający decyzję o skierowaniu na badania. Nie może poprzestać na ustaleniach organów zawiadamiających np. policji czy prokuratora. Wymaga się, by sam przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił, czy istnieją zastrzeżenia o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p.
W tej sprawie postępowanie zostało wszczęte przez starostę z urzędu, wobec zawiadomienia prokuratora. Ten wskazywał na alkoholizm Andrzeja P. oraz fakt poddania się przez niego w przeszłości leczeniu psychiatrycznemu. Informacje te pochodziły z opinii psychiatrycznej sporządzonej w toku prowadzonego postępowania karnego.
Sąd zwrócił uwagę, że w tej samej opinii biegły wyraził jednak stanowisko, iż stan zdrowia psychicznego Andrzeja P. pozwala mu na prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny. A ponadto, nie dopatrzył się zaburzeń predyspozycji do prowadzenia pojazdów. Nie stwierdził też uzależnienia od substancji psychoaktywnych np. narkotyków czy alkoholu.
Czy w przypadku gdy decyzja o nadaniu kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami została wydana z naruszeniem prawa to można kierowcę pozbawić nabytych na jej podstawie uprawnień? - sprawdź w LEX >
Sąd zaznaczył jednocześnie, że orzeczenie to zostało sporządzone w postępowaniu karnym, bez związku z ewentualną utratą zdolności skarżącego do kierowania pojazdami. Dodatkowo w czasie od jego wydania, do podjęcia decyzji przez starostę minął rok. Gdyby u skarżącego rzeczywiście istniały deficyty np. w zakresie koncentracji przy prowadzenia pojazdu to, w tym czasie już by się ujawniły.
W ocenie sądu oparcie się wyłącznie na jednym dowodzie, który miał świadczyć o potrzebie kontrolnego zbadania skarżącego, było nieprawidłowe i stanowiło nadużycie.
Wyrok WSA we Wrocławiu z 17 czerwca 2026 r., sygn. akt III SA/Wr 54/26
Zobacz też linię orzeczniczą w LEX: Opinia psychiatryczna sporządzona w postępowaniu karnym jako podstawa skierowania kierowcy na badania lekarskie >
