Gmina może finansować incydentalną pomoc dla rannych i osłabionych dzikich zwierząt
Sprawy ochrony przyrody są zaliczane do zadań własnych gminy. Dlatego Regionalna Izba Obrachunkowa w Kielcach uznała za obowiązek gminy zapewnienie pomocy rannym czy osłabionym osobnikom należącym do chronionych gatunków dziko występujących zwierząt lub ptactwa, znalezionym na jej terenie. Co istotne, gmina nie ma ustawowego obowiązku finansowania powyższych działań – RIO za dopuszczalne uznała przeznaczanie na ten cel środków finansowych z budżetu gminnego.
Do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach zawnioskował Urząd Gminy Łubnice. Kwestią wymagającą wyjaśnienia okazała się być podstawa prawna gminy do finansowania z budżetu gminnego kosztów odławiania, transportu, leczenia i rehabilitacji rannych, osłabionych lub poszkodowanych dzikich zwierząt, znajdujących się w miejscach publicznie dostępnych oraz na prywatnych posesjach. Powołując się na wpływające do urzędników zgłoszenia mieszkańców dotyczące konieczności podjęcia działań w związku z zagrożonymi, dzikimi zwierzętami (w szczególności bocianami, zającami, pustułkami, myszołowami), urząd zwrócił uwagę, że chodzi nie tylko o miejsca publicznie dostępne, ale również tereny prywatnych posesji.
- W wielu przypadkach skuteczna interwencja wymaga udziału lekarza weterynarii, odłowienia i przetransportowania zwierzęcia, a następnie zapewnienia mu leczenia i rehabilitacji w specjalistycznym ośrodku. Wiąże się to z koniecznością ponoszenia kosztów usług weterynaryjnych, transportu oraz pobytu zwierząt w ośrodkach rehabilitacyjnych – opisał urząd.
Czytaj w LEX: Sprawowanie przez gminy opieki nad kotami. Wybrane zagadnienia >
W przepisach tylko o zwierzętach bezdomnych
Wnioskodawca przypomniał, że do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów (organów innych władz publicznych czy innych jednostek samorządu terytorialnego), w tym także zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, ochrona środowiska i przyrody (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym). Jednak samo wskazanie ochrony środowiska i przyrody jako zadania własnego gminy, w ocenie wnioskodawcy, nie przesądza o możliwości finansowania każdego rodzaju działań dotyczących zwierząt. Poza tym urząd zaznaczył, że regulacje dotyczące zapewnienia opieki zwierzętom bezdomnym (zapobiegania bezdomności zwierząt) nie obejmują zwierząt dziko żyjących, ponieważ ustawowa definicja zwierzęcia bezdomnego odnosi się wyłącznie do zwierząt domowych lub gospodarskich.
Zobacz szkolenie online w LEX: Zapobieganie bezdomności zwierząt oraz zadania gmin w tym zakresie >
- W przypadku zwierząt dzikich ustawodawca nie przewidział obowiązku gminy co do zapewnienia opieki tym zwierzętom. W obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisu, który wprost nakładałby na gminę obowiązek zapewnienia opieki rannym lub poszkodowanym zwierzętom dziko żyjącym, w tym obowiązek finansowania ich odławiania, transportu, leczenia lub rehabilitacji. Tym samym brak jest podstawy prawnej do traktowania tego rodzaju działań jako zadania własnego gminy – argumentował Urząd Gminy Łubnice.
Czytaj też w LEX: Krajowy Rejestr Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK) – obowiązki właścicieli, gmin i praktyka stosowania nowych przepisów >
Ochrona przyrody to także ochrona dziko występujących zwierząt
W odpowiedzi datowanej na 3 września br. Regionalna Izba Obrachunkowa w Kielcach potwierdziła, że gminy mają obowiązek zapewnienia opieki zwierzętom bezdomnym, a nie wolno żyjącym (czyli nieudomowionym, żyjącym w warunkach niezależnych od człowieka). Jednakże, skoro ochrona przyrody polega m.in. na zachowaniu dziko występujących zwierząt (art. 2 ust.1 pkt 1 ustawy), to działanie polegające na zachowaniu składników przyrody, w tym dziko występujących zwierząt i ptactwa objętego ochroną gatunkową należy do elementów ochrony przyrody.
- Należy przyjąć, że ochrona przyrody obejmuje także działania zapobiegające zmniejszeniu się populacji dzikich zwierząt, w tym udzielanie pomocy w szczególnych przypadkach, gdy uratowanie zwierzęcia jest możliwe. Sprawy natomiast ochrony przyrody są zaliczane do zadań własnych gminy w rozumieniu ustawy o samorządzie gminnym (art. 7 ust. 1 pkt 1) – wyjaśniła izba.
Zobacz w LEX: Dzikie zwierzęta w mieście >
Regionalna Izba Obrachunkowa w Kielcach uznała, że to samorząd gminny odpowiada za zapewnienie pomocy rannym czy osłabionym osobnikom należącym do chronionych gatunków dziko występujących zwierząt i ptactwa, znalezionych na terenie gminy, poprzez ich dostarczenie do wyspecjalizowanych placówek rehabilitacyjnych – powołując się na zasadę domniemania właściwości samorządu terytorialnego i brak uregulowania tej kwestii innymi przepisami. Dodała jednocześnie, że gmina nie ma ustawowego obowiązku finansowania powyższych działań, może jednak wspierać te działania, traktując je jako szeroko rozumianą ochronę przyrody.
Reasumując – w świetle przytoczonych uregulowań prawnych uznać należy, że na aprobatę zasługuje pogląd, zgodnie z którym działania polegające na udzielaniu incydentalnej pomocy rannym czy osłabionym dzikim zwierzętom wpisuje się w zakres przypisanych gminie spraw publicznych o znaczeniu lokalnym dotyczących ochrony przyrody. Dlatego też w opinii tutejszej Izby za dopuszczalne należy uznać przeznaczanie na ten cel środków finansowych z budżetu gminy – podsumowała izba.
Przypomniała, że wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego są przeznaczone także na realizację zadań określonych w odrębnych przepisach, a w szczególności na zadania własne j.s.t. (art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych).
Czytaj też w LEX: Dobrostan pod kontrolą, czyli nowe unijne reguły ochrony psów i kotów >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
