Należy zapewnić zgodność z RODO przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, które regulują stosowanie monitoringu wizyjnego w izbach wytrzeźwień. Obowiązujące regulacje są wątpliwą podstawą prawną do utrwalania dźwięku z pomieszczeń izolacyjnych.
Mirosław Wróblewski, prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, zwrócił się do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy z wnioskiem o doprecyzowanie regulacji odnoszących się do wykorzystywania monitoringu w izbach wytrzeźwień. Przepisy prawne nie stanowią bowiem wprost czy dopuszczalny jest tylko monitoring wizyjny, czy możliwe jest stosowanie jednocześnie monitoringu wizyjnego i dźwiękowego. Wątpliwości dotyczące stosowania monitoringu zgłaszane są również organowi nadzorczemu przez samych administratorów – izby wytrzeźwień.
Czytaj również: Komisariaty nie mogą zastępować izby wytrzeźwień>>
Monitoring ingeruje istotnie w prawo do prywatności człowieka, dlatego może być dopuszczalny wyłącznie po spełnieniu szeregu warunków (zarówno prawnych, jak i organizacyjnych). Podstawa prawna regulująca stosowanie monitoringu wizyjnego powinna precyzyjnie określać granice ingerencji w autonomię informacyjną jednostki (prawo do prywatności – art. 47 oraz prawo ochrony danych – art. 51 Konstytucji RP).
Monitoring może też służyć przeciwdziałaniu naruszeniom praw człowieka, nieludzkiemu i okrutnemu traktowaniu. Nagrania pochodzące z monitoringów są od lat badane przez ekspertów Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur Biura RPO, którzy wizytują miejsca odosobnienia - również izby wytrzeźwień - żeby przeciwdziałać ewentualnym nadużyciom.
Obecnie przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie precyzują jasno czy monitoring w pomieszczeniu ma utrwalać wyłącznie obraz czy zarówno obraz, jak i dźwięk. Według Prezesa UODO utrwalanie dźwięku jest działaniem nadmiarowym, zaś obowiązujące przepisy nie stanowią dostatecznej podstawy prawnej do prowadzenia takich czynności. Wykorzystanie monitoringu przez podmioty publiczne musi mieć zawsze podstawę prawną w konkretnych przepisach ustawowych.
Podsumowując, prezes UODO podkreślił, że przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości, w tym jej art. 42 ust. 12, nie precyzują na czym polegać mają:
- Organ nadzorczy otrzymał już sygnały o takich praktykach izb wytrzeźwień - napisał Mirosław Wróblewski w swoim wystąpieniu.
Według prezesa UODO, niezbędne jest zatem doprecyzowanie przedmiotowej regulacji w ten sposób, aby nastąpiło klarowne wyznaczenie obowiązków i zasad ww. kontroli w taki sposób, aby do tego rodzaju wątpliwości nie dochodziło. Nowelizacja ustawy o wychowaniu w trzeźwości powinna określić przynajmniej:
• czy monitoring obejmuje tylko obserwację na żywo, czy również utrwalanie;
• że nie obejmuje rejestracji dźwięku, chyba że ustawodawca z ważnych uzasadnionych względów wyraźnie postanowi inaczej;
• dokładne cele stosowania monitoringu;
• pomieszczenia objęte obserwacją;
• sposób ochrony intymności i godności osoby;
• maksymalny okres przechowywania nagrań;
• zasady dostępu, udostępniania, zabezpieczania i usuwania nagrań;
• sposób dokumentowania kontroli wykonania środka przymusu;
• relację monitoringu do kontroli stanu zdrowia wykonywanej co 15 minut.
Prezes UODO oczekuje ustosunkowania się do swojego wystąpienia w terminie 30 dni od daty jego otrzymania, zgodnie z dyspozycją art. 52 ust. 3 ustawy o ochronie danych osobowych.
