Odszkodowanie po nawałnicy nie zawsze zrekompensuje całą stratę

Ekstremalne zjawiska pogodowe stają się coraz częstsze, a liczba szkód po nawałnicach, wichurach i podtopieniach rośnie. Właściciele nieruchomości powinni jednak pamiętać, że wypłata odszkodowania nie zawsze pokryje pełne straty – problemem mogą być m.in. zaniżona wycena szkody, niedoubezpieczenie oraz ograniczenia wynikające z warunków polisy.

Nawet proste ubezpieczenie nieruchomości może wiązać się z problemami przy wypłacie odszkodowania.

- Po wystąpieniu gwałtownych zjawisk atmosferycznych wyraźnie wzrasta liczba sporów dotyczących tego typu świadczeń. Obejmują one zarówno uszkodzenia budynków mieszkalnych i gospodarczych, jak i elementów infrastruktury znajdujących się na posesji, w tym instalacji fotowoltaicznych - podaje dr Kamil Szpyt, radca prawny prowadzący własną kancelarię.

Ta ostatnia nie zawsze musi być usytuowana bezpośrednio na budynku, a może stanowić odrębną konstrukcję na podwórku posesji. 

Problemy z definicjami i zakresem szkody

Ubezpieczenie mienia zawierane jest na podstawie ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU), które każdy ubezpieczyciel ustala samodzielnie. Niektóre skonstruowane są w taki sposób, że zakres ochrony jest szeroki, inne mają wąskie definicje oraz dużo wyłączeń odpowiedzialności. To, co jedno towarzystwo uznaje za wiatr, inne może uznać za zdarzenie, które nie skutkuje obowiązkiem wypłaty odszkodowania.

- Najczęściej problemy dotyczą ustalenia rzeczywistego zakresu szkody oraz wysokości należnego świadczenia. Spory pojawiają się także na tle kwalifikacji przyczyny szkody, np. czy zdarzenie spełnia definicję wiatru/huraganu określoną w OWU oraz interpretacji postanowień dotyczących zakresu ochrony ubezpieczeniowej - mówi Kamil Szpyt.

Za niskie odszkodowanie

W praktyce zdarzają się przypadki wypłat kwestionowanych jako zbyt niskie.

Zdaniem radcy prawnego Mariusza Sadowskiego (Eventum Kancelaria Prawna), do wysokości odszkodowania wypłaconego przez ubezpieczyciela należy podchodzić bardzo krytycznie. Zazwyczaj odszkodowanie to jest zaniżone.

Ubezpieczyciele standardowo nie uwzględniają pełnego zakresu uszkodzeń, wszystkich koniecznych prac do przywrócenia rzeczy do stanu sprzed szkody, zaniżają stawki robocizny, materiałów, nie uwzględniają kosztów pośrednich, czy też kosztów osuszania, uprzątnięcia i wywozu pozostałości - mówi Mariusz Sadowski.

Kłopoty bywają wtedy, gdy uszkodzona zostaje instalacja fotowoltaiczna. Spory dotyczą przede wszystkim wyceny kosztów naprawy lub wymiany paneli, falownika czy konstrukcji montażowej, a także ustalenia związku przyczynowego ze zdarzeniem objętym ochroną.

Jak mówi Kamil Szpyt, problemy pojawiają się również wtedy, gdy ze względów technicznych konieczna jest wymiana większej liczby elementów instalacji, mimo że bezpośredniemu uszkodzeniu uległa tylko jej część. W takich sprawach szczególnie istotne znaczenie ma dokumentacja techniczna oraz opinia specjalisty. Wiadomo jednak, że gdy sprawa trafi na wokandę, konieczne będzie też uzyskanie opinii biegłego.

Wartość rzeczywista i odtworzeniowa

Nieruchomość można ubezpieczyć według wartości rzeczywistej albo odtworzeniowej. Wartość odtworzeniowa odpowiada kwocie, która powinna wystarczyć na odbudowę domu, wartość rzeczywista odpowiada temu, ile warty jest dom. Widać więc, że najkorzystniej byłoby ubezpieczyć dom według wartości odtworzeniowej, ale nie zawsze jest to możliwe - towarzystwa zgadzają się ubezpieczać nieruchomości według tej wartości, gdy spełniają one określone warunki, czyli zwykle są w miarę nowe, murowane i w dobrym stanie.

- W dobrowolnych ubezpieczeniach nieruchomości ubezpieczonych w wartości rzeczywistej ubezpieczyciele dość często stosują jednostronnie i arbitralnie stopnie zużycia technicznego. Na szczęście sądy coraz częściej dostrzegają abuzywność takiego postępowania i takich postanowień umów ubezpieczeń - wskazuje Mariusz Sadowski.

Problemy są też w przypadku polis dla rolników.

- W przypadku szkód w budynkach rolniczych objętych obowiązkowym ubezpieczeniem budynków rolniczych ubezpieczyciele w zasadzie z urzędu stosują umniejszenie odszkodowania o procent zużycia wskazany na polisie, a co jest sprzeczne z normami wynikającymi z art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - mówi Mariusz Sadowski.

Niedoubezpieczenie i zasada proporcji

Zdarza się, że nieruchomość jest ubezpieczona na sumę ubezpieczenia znacznie niższą niż jej wartość. W takiej sytuacji, gdy dojdzie do szkody, to ubezpieczyciele chętnie powołują się także na tzw. niedoubezpieczenie i zasadę proporcji przy ustalaniu wysokości odszkodowania.

Polega to na tym, że jeśli dom wart 500 tys. zł jest ubezpieczony na 250 tys. zł, to ubezpieczyciel uzna, że ubezpieczyliśmy dom na połowę wartości i w konsekwencji wypłaci połowę odszkodowania, czyli w naszym przykładzie 125 tys. zł - mimo że od całej sumy ubezpieczenia pobrał składkę.

 

- Niezależnie od poważnych wątpliwości co do dopuszczalności stosowania przez ubezpieczycieli zasady proporcji, w mojej opinii powołanie się przez ubezpieczyciela na niedoubezpieczenie nieruchomości i zastosowanie zasady proporcji w ustaleniu wysokości odszkodowania winno skutkować po stronie poszkodowanego skierowaniem roszczeń do pośrednika ubezpieczeniowego (agenta/brokera), który dopuścił do zawarcia umowy ubezpieczenia z niedoubezpieczeniem. W tym miejscu dość często brakuje rzetelnej APK, czyli analizy potrzeb klienta - uważa Mariusz Sadowski.

Rzecznik finansowy radzi

Garść porad dla ubezpieczonych zamieszcza w swoich materiałach rzecznik finansowy. Przypomina m.in, że:

• po nawałnicy lub huraganie należy podjąć działania ograniczające rozmiar szkody;
• pomoc w zabezpieczeniu mienia może zapewnić ubezpieczenie assistance;
• warto zachować rachunki i faktury za działania ratunkowe oraz zabezpieczające;
• po ustąpieniu zagrożenia trzeba jak najszybciej udokumentować szkody (zrobić zdjęcia, nagrania);
• szkodę należy zgłosić ubezpieczycielowi bez zbędnej zwłoki;
• nie trzeba czekać na rzeczoznawcę, aby rozpocząć niezbędne prace zabezpieczające i naprawcze.