Już obowiązują przepisy mające chronić przed nieuczciwymi sprzedawcami

Od czwartku 30 czerwca obowiązuje nowelizacja Kodeksu cywilnego, która m.in. umożliwia poszkodowanemu żądanie unieważnienia całej, rażąco niekorzystnej dla siebie umowy i wydłużenie okresu na dochodzenie swoich roszczeń, zwłaszcza przez konsumentów. Do nowelizacji "doczepione" zostały też zmiany dotyczące m.in. ratownictwa medycznego oraz staży podyplomowych lekarzy.

Nowelizacja zmodyfikowała zawarte w Kodeksie cywilnym kwestie odnoszące się do tzw. wyzysku. Zgodnie z tymi przepisami poszkodowany może żądać od osoby albo przedsiębiorstwa, z którym zawarł rażąco niekorzystną dla siebie umowę, unieważnienia całej umowy, a nie – jak wcześniej – zwrotu tylko części pieniędzy.
Doprecyzowano również, co znaczy w tej sytuacji umowa rażąco niekorzystna. Nowy przepis wskazuje, że "jeżeli wartość świadczenia jednej ze stron w chwili zawarcia umowy przewyższa co najmniej dwukrotnie wartość świadczenia wzajemnego, domniemywa się, że przewyższa je w stopniu rażącym".

Chodzi o ustawę z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, która wprowadza zmiany:

W ustawie z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 1509). Zmiany te mają na celu:

• wyeliminowanie praktyki składania kolejnych wniosków o zawezwanie do próby ugodowej oraz wniosków o mediację pozasądową w celu przerwania biegu przedawnienia (złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej lub wszczęcie postepowania mediacyjnego prowadzonego bez zaangażowania sądu będzie skutkowało zawieszeniem biegu przedawnienia, a nie jak dotychczas przerwaniem biegu terminu przedawnienia),
• wyeliminowanie wyjątku od zasady określonej w art. 158 Kodeksu cywilnego w zakresie formy czynności prawnej w wypadku, gdy grunty wniesione jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej mają stać się współwłasnością dotychczasowych właścicieli (zmiana przyczyni się do zagwarantowania pewności obrotu nieruchomościami, który będzie odbywał się na zasadach ogólnych, w formie aktu notarialnego),
• modyfikację instytucji tzw. wyzysku poprzez:
• rozszerzenie dotychczasowych przesłanek wyzysku w postaci „przymusowego położenia, niedołęstwa, niedoświadczenia” o dodatkową przesłankę „braku dostatecznego rozeznania drugiej strony co do przedmiotu umowy”,
• wzmocnienie pozycji pokrzywdzonego poprzez wprowadzenie domniemania, zgodnie z którym jeżeli wartość świadczenia jednej ze stron w chwili zawarcia umowy przewyższa co najmniej dwukrotnie wartość świadczenia wzajemnego, domniemywa się, że przewyższa je w stopniu rażącym,
• przyznanie stronie pokrzywdzonej prawa wyboru, tj. żądania zmniejszenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, bądź unieważnienia umowy,
• wydłużenie terminu do skorzystania z uprawnień wynikających z uwagi na zawarcie umowy w warunkach wyzysku z dwóch do trzech lat od dnia zawarcia umowy, a jeżeli stroną umowy jest konsument do sześciu lat,
• zwolnienie z odpowiedzialności solidarnej za zapłatę czynszu i innych należnych opłat pełnoletnich zstępnych stale zamieszkujących z najemcą i pozostający na utrzymaniu najemcy, którzy nie są w stanie utrzymać się samodzielnie;

Czytaj także: Prezydent podpisał pakiet zmian w procedurze cywilnej>>

W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, 1981 i 2052). Zmiany te mają na celu:

• zachowanie skutków przewidzianych dla czasu trwania mediacji (zawieszenie biegu terminu przedawnienia) w odniesieniu do roszczenia objętego wnioskiem o przeprowadzenie mediacji, o które strona wytoczy powództwo w terminie trzech miesięcy, również w sytuacji, kiedy strony nie zawarły umowy o mediację, a druga strona nie wyraziła zgody na mediację;

W ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2020 r. poz. 2053). Zmiany te mają na celu:

• obniżenie wymagań co do doświadczenia zawodowego dla kierownika dyspozytorni, zastępcy kierownika dyspozytorni, dyspozytora medycznego, głównego dyspozytora medycznego oraz zastępcy głównego dyspozytora medycznego,
• obniżenie wymagań co do wykształcenia dla ratownika medycznego i pielęgniarki systemu na stanowisko wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego,
• uregulowanie sytuacji dyspozytorów medycznych przez wskazanie, że zawierana jest z nimi umowa o pracę lub umowa cywilnoprawna, zaś do zatrudnienia na podstawie umowy cywilnoprawnej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1129, 1598 i 2054).

W ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, 2120 i 2133). Zmiany te mają na celu:

• dostosowanie terminów zawartych w art. 15ea dotyczącym wniosku o finansowanie zobowiązań wynikających z kwot wypłaconych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych świadczeniodawcy realizującemu umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej;

W ustawie z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1291, 1493, 2112, 2345 oraz 2401). Zmiany te mają na celu:

• zmiany przepisów przejściowych w celu opóźnienia stosowania nowych przepisów ustawy dotyczących staży podyplomowych, kwalifikacji na wolne miejsca specjalizacyjne oraz odbywania szkolenia specjalizacyjnego,
• zmianę przepisu określającego maksymalny termin utrzymania w mocy dotychczasowych przepisów wykonawczych;

W ustawie z dnia 27 listopada 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii kadr medycznych (Dz. U. poz. 2401 oraz z 2021 r. poz. 1104). Zmiany te mają na celu:

• wydłużenie terminu, w którym możliwe będzie przedłużenie obowiązywania umów na wykonywanie medycznych czynności ratunkowych przez zespoły ratownictwa medycznego;

W ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz....). Zmiany te mają na celu:

• opóźnienie terminu wejścia w życie niektórych przepisów ustawy.

Ustawa weszła w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 4 i art. 11, które weszły w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia oraz art. 3 i art. 5–7, które wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2022 r.