Marsz Niepodległości to jedno z największych corocznych zgromadzeń publicznych nie tylko w Warszawie, ale i całej Polsce. Ze względów bezpieczeństwa zakazane jest używanie tego dnia w stolicy pirotechniki, nie wolno też nosić broni palnej. Nie ma natomiast obowiązku odsłaniania twarzy, chociaż osoby takie będą objęte szczególną uwagą organizatorów i uczestników marszu.
Tegoroczny marsz przejdzie poniekąd już tradycyjną w ostatnich latach trasą: wyruszy z ronda Dmowskiego, aby Alejami Jerozolimskimi i Mostem Poniatowskiego dotrzeć na błonia Stadionu Narodowego. Start imprezy o 14:00 w środę (marsz poprzedzą przemówienia organizatorów i zaproszonych gości). Pomimo zamachu w Krakowie, Marsz Niepodległości ma się odbyć, w środę nie będzie już też żałoby narodowej. Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski nakazał jednak wzmożenie zasad bezpieczeństwa. Służby miejskie ustawiły zapory drogowe na wlotach ulic dochodzących do Krakowskiego Przedmieścia. Betonowe blokady stanęły m.in. na wlotach z ulic: Świętokrzyskiej, Miodowej, Karowej i Królewskiej. Kierownictwo stołecznej policji, we współpracy ze Stołecznym Centrum Bezpieczeństwa postanowiło też wzmocnić działania prewencyjne w rejonach najczęściej odwiedzanych przez mieszkańców oraz turystów.
Coroczną tradycją staje się wydawanie dwóch odrębnych zakazów: noszenia i używania wyrobów pirotechnicznych, jak również zakazu noszenia broni. Wojewoda Mazowiecki Mariusz Frankowski w tym roku zareagował już bardzo wcześnie, na kilka tygodni przed marszem. Rozporządzenie porządkowe z dnia 16 października 2026 r. w sprawie wprowadzenia zakazu noszenia, przemieszczania i używania wyrobów pirotechnicznych na terenie m. st. Warszawy w dniu 11 listopada 2026 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. Z 2026 r. poz. 10035) wprowadza – w celu ochrony życia, zdrowia lub mienia osób oraz zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego - zakaz noszenia, przemieszczania i używania wyrobów pirotechnicznych w miejscach publicznych na terenie stolicy. Zakaz obowiązuje 11 listopada przez całą dobę, a nie tylko w godzinach trwania Marszu Niepodległości. Ponadto wojewoda przewiduje – jako co roku zresztą, gdyż tegoroczne regulacje prawne w zasadzie są dokładnym powieleniem przepisów porządkowych obowiązujących również w 2024 i 2025 r. - możliwość organizacji pokazów pirotechnicznych przez podmioty zawodowo trudniące się tego typu działalnością. Stąd wyjątek dla takich podmiotów – one mogą korzystać z pirotechniki. Osoby naruszające zakazy dotyczące pirotechniki podlegają karze grzywny wymierzonej w trybie wykroczeniowym.
Podczas całego dnia 11 listopada będzie też w stolicy obowiązywał czasowy zakaz noszenia broni lub przemieszczania jej w stanie rozładowanym. Tak wynika z wydanego przez ministra spraw wewnętrznych i administracji rozporządzenia. Nie jest to jakiś szczególnie zaskakujący zakaz, gdyż też jest ponawiany corocznie. Ponadto analogiczne zakazy wprowadza się też przy okazji innych istotnych wydarzeń w Polsce, ostatnio obowiązywał on przez trzy dni w czerwcu na terenie Gdańska, gdy w mieście tym trwała V edycja Konferencji o odbudowie Ukrainy (Ukraine Recovery Conference).
Stowarzyszenie „Marsz Niepodległości”, które jest organizatorem środowej demonstracji, ma swój regulamin marszu, wydany na podstawie ustawy z 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1389). Z regulaminu wynika, że uczestnicy zobowiązani się do przestrzegania poleceń przewodniczącego zgromadzenia. Zakazane jest posiadanie własnego sprzętu nagłaśniającego. Dużą uwagą organizatorzy poświęcają symbolice, jaka się pojawia na marszu. Zabraniają więc wnoszenia transparentów, znaków, symboli, jak również wznoszenia haseł naruszających obowiązujące w Polsce przepisy prawa, w szczególności propagujących jakiekolwiek ustroje totalitarne. Przypominają jednocześnie, że każdy uczestnika marszu ma prawo nagrywać filmy i robić zdjęcia podejrzanych haseł i zachowań i przesyłać je organizatorom, jak również informować o nich policjantów. To jednak nie wszystko - organizatorzy marszu też go będą nagrywać. Od kilkunastu lat zresztą marsz ma też swoją własną służbę porządkową.
W tym roku organizatorzy marszu zdecydowali się nawet na szkolenia online dla uczestników, prezentując zarówno ich obowiązki, jak i prawa. Prawnicy organizatorów szkolą, jak reagować na prowokacje i unikać niebezpiecznych sytuacji podczas manifestacji, kiedy możliwe jest tzw. ujęcie obywatelskie i jakie warunki muszą zostać spełnione. Uczestnicy mogą się też dowiedzieć, jak postępować, będąc świadkiem przestępstwa lub wykroczenia, a także jak dokumentować naruszenia prawa (w tym za pomocą zdjęć i nagrań). Ze względu na napiętą w ostatnich dniach sytuację wywołaną wydarzeniami pod Trybunałem Konstytucyjnym, organizatorzy dokładnie tłumaczą też potencjalnym uczestnikom, kiedy policjanci mogą legitymować lub zatrzymać uczestnika manifestacji. Jednocześnie apelują, aby uczestnicy marszu powstrzymali się od zadrażniania relacji z policjantami, zwłaszcza po bohaterskiej sobotniej akcji w Krakowie.
Wyrażamy najwyższe uznanie policjantom, którzy z narażeniem własnego życia powstrzymali napastnika. Ich odwaga, poświęcenie i determinacja zasługują na wdzięczność i szacunek całego społeczeństwa – podkreśla Bartosz Malewski, prezes Stowarzyszenia „Marsz Niepodległości”.
Już w tamtym roku stowarzyszenie opracowało również specjalną broszurę w formie pytań i odpowiedzi na wszystkie najważniejsze kwestie związane z zachowaniem się podczas marszu. Przykładowo, mimo braku takiego ustawowego obowiązku, stowarzyszenie przekonuje do zabrania ze sobą jakiegokolwiek dokumentu pozwalającego ustalić tożsamość.
Zróbmy wszystko, żeby było bezpiecznie. Policja jest przygotowana, jeśli będą kontrdemonstracje, a mogą być. Potencjalnie będą odseparowane, żeby nie dochodziło do zwarcia — to z kolei apel Marcina Kierwińskiego, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA).
Kierwiński apeluje również o to, żeby w razie zauważenia czegoś niebezpiecznego, osób dziwnie się zachowujących i sytuacji, które mogą wydawać się podejrzane, od razu informować służby. Zaapelował o słuchanie tego, co mówią i jakie wydają komunikaty.
Co ciekawe, mimo wielkokrotnych prób zmiany przepisów, w obecnym stanie prawnym zakrywanie twarzy podczas zgromadzeń publicznych nadal jest dozwolone. Nie ma bowiem żadnego zakazu noszenia masek, szalików, kominiarek albo okularów przeciwsłonecznych. Ponad dwie dekady temu w tej sprawie negatywnie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 10 listopada 2004 r., Kp 1/04) i pomimo wielu inicjatyw legislacyjnych do tej pory tego nie zmieniono.
Zgodnie z międzynarodowymi standardami ochrony praw człowieka, wolność zgromadzeń obejmuje również prawo do zachowania anonimowości w przestrzeni publicznej. Oznacza to, że – co do zasady – zakrywanie twarzy podczas zgromadzeń jest dozwolone. Policjant może Cię jednak wylegitymować w celu poznania Twojej tożsamości – czytamy w „protestacyjnym” poradniku Amnesty International.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2025 r. poz. 636) mundurowi mają prawo wylegitymować uczestnika demonstracji i ustalić jego tożsamość. Kwestia zakrywania twarzy jest więc inaczej rozstrzygnięta w razie demonstracji, protestów i innych zgromadzeń publicznych niż w przepisach o imprezach masowych (w tym sportowych), podczas których wnoszenie i używanie przedmiotów służących do zakrywania twarzy w celu uniemożliwienia identyfikacji jest zabronione i stanowi przestępstwo.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
