Kościół katolicki wraca do kar finansowych

Zarówno duchowni, jak i wierni świeccy Kościoła katolickiego w Polsce będą mogli od niedzieli otrzymać pieniężną karę ekspiacyjną, która – w skrajnych przypadkach sięgnie nawet 96.120 złotych. Wszystko za sprawą dekretu ogólnego wydanego przez Episkopat, który zaczyna obowiązywać od 1 bm. Kościół chce mocniej dyscyplinować swoich duchownych, jak i osoby zatrudnione w kościelnych instytucjach.

Dekret Ogólny Konferencji Episkopatu Polski w sprawie sankcji karnych o charakterze finansowym z 14 października 2025 r. został promulgowany w czwartek 26 lutego. Wchodzi w życie 1 marca br., a pełny tekst dekretu - jak i aktualnej wersji Kodeksu Prawa Kanonicznego (KPK) - można znaleźć na stronie internetowej Episkopatu. Grzywna ma być – zwłaszcza dla duchownych i świeckich pracowników kościelnych - realnym środkiem dyscyplinującym, gdy inne środki (np. nagana) okażą się niewystarczające. Co ciekawe, nie jest to oryginalny pomysł polskich biskupów, ale w 2021 r. przywrócił kościelne kary finansowe ówczesny papież Franciszek. 

Taryfikator kar zależy od minimalnej pensji

Wysokość grzywny lub kwoty pieniężnej na cele Kościoła będzie ustalona w odniesieniu do minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę przewidzianego w przepisach prawa polskiego, obowiązujących w dniu wymierzenia kary (obecnie ten limit to 4806 zł brutto). Minimalna wysokość grzywny nie może być mniejsza niż połowa minimalnego miesięcznego wynagrodzenia brutto (czyli obecnie byłoby to 2403 zł). Natomiast limit maksymalny nie może przekraczać 20-krotności minimalnego miesięcznego wynagrodzenia brutto (obecnie byłoby to w Polsce 96.120 zł). Wymierzający karę określi podmiot, na rzecz którego ukarany ma wpłacić określoną kwotę pieniężną, zgodnie z celami kościelnymi wymienionymi w kanonie 1254 par. 2 KPK, czyli na organizowanie kultu Bożego, zapewnienie godziwego utrzymania duchowieństwa oraz innych pracowników kościelnych, prowadzenie dzieł świętego apostolatu i miłości, zwłaszcza względem ubogich. Wpływy z kar mają więc zasilać głównie cele charytatywne lub fundusze diecezjalne wspierające dzieła kościelne. 

Zarówno duchowni, jak i zatrudniani przez Kościół świeccy skorzystają z podobnego przywileju, co dłużnicy w prawie cywilnym, czyli chronionej przed zajęciem części wynagrodzenia. Kara pozbawienia całości lub części wynagrodzenia kościelnego, nie może bowiem pozbawiać ukaranego środków koniecznych do godziwego utrzymania, to jest odpowiadających kwocie wolnej od zajęcia komorniczego przewidzianej w przepisach prawa polskiego, obowiązujących w dniu wymierzenia kary. Tak wynika z art. 3 dekretu ogólnego.

Obok rekolekcji uderzenie po kieszeni

Sankcje mogą być nakładane zarówno na duchownych, jak i na osoby świeckie. Kary pieniężne mogą być wymierzane za takie czyny jak herezja, apostazja lub schizma, profanacja postaci eucharystycznych, naruszenie tajemnicy spowiedzi, nadużycia seksualne (naruszenie celibatu, pedofilia) albo w zakresie sprawowania sakramentów. Karane finansowo ma być też jednak np. fałszywe oskarżenie kogoś o pedofilię.

Egzekucja kar finansowych od świeckich ma opierać się głównie na dobrowolności. Wobec świeckich zaangażowanych w życie Kościoła brak zapłaty grzywny, czyli trwanie  w uporze, może w praktyce skutkować usunięciem z rad parafialnych, rad ekonomicznych czy wolontariatu (np. Caritas), zakazem pracy w instytucjach kościelnych (np. w szkołach katolickich, mediach wyznaniowych czy administracji diecezjalnej). W przypadku osób świeckich, które są zatrudnione przez Kościół (np. organiści, katecheci, pracownicy kurii), to umowach o pracę lub kontraktach mają pojawić się zapisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej. Kościół może tez próbować dochodzić roszczeń na drodze cywilnej, jeśli przestępstwo kanoniczne wiązało się z wymierną szkodą materialną (np. świecki skarbnik parafii przywłaszczył pieniądze).