Rząd szuka kandydata na sędziego TSUE, ale nietransparentnie

Trwa procedura wyboru polskiego kandydata na sędziego Trybunału Sprawiedliwości UE, ale prowadzący ją rząd nie informuje o jej przebiegu. W komisji konkursowej zasiadają tylko rządowi urzędnicy, a zabiegi Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, by do tego zespołu dołączyć przynajmniej jednego niezależnego eksperta, zostały zignorowane. Mimo, że przewiduje to rządowe rozporządzenie.

Trybunał Sprawiedliwości UE prosił polski rząd, by do końca 2020 roku wskazał kandydata z Polski na nowego sędziego. Dotąd to nie nastąpiło. A sprawa jest pilna, ponieważ kadencja obecnego polskiego sędziego TSUE, prof. Marka Safjana, kończy się w październiku tego roku. 

Ogłoszenie o możliwości ubiegania się o nominację na ten urząd zostało zamieszczone 5 lipca na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w zakładce „Ogłoszenia”, a ponadto w dziennikach „Rzeczpospolita” i „Dziennik Gazeta Prawna”. Tam też zostały wskazane wymagania, jakie powinni spełniać kandydaci. Muszą oni wykazać się w szczególności rozległą wiedzą w zakresie prawa Unii Europejskiej i prawa polskiego, znajomością dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości, biegłą znajomością języka francuskiego, a także odpowiednim doświadczeniem zawodowym lub dorobkiem naukowym. Termin składania aplikacji upłynął 19 lipca br.

Czytaj: Rząd szuka kandydata na nowego sędziego TSUE>>
 

Nietransparentne zasady wyłaniania kandydatów

O informcje na temat przebiegu procedury i obowiązujących w niej zasad zabiegali m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich i Helsińska Fundacja Praw Człowieka. 

Czytaj: Rząd wciąż nie wie jak wyłonić polskiego kandydata do TSUE>>

Prof. Adam Bodnar wskazywał w swoim wystąpieniu do rządu, że najbardziej właściwą dla przeprowadzenia wyboru kandydata wydaje się procedura konkursowa. - Niemniej, aby mogła spełnić swą rolę, wybór kandydata musi opierać się na jasnych, obiektywnych kryteriach merytorycznych oraz odbywać się według rzetelnych reguł proceduralnych. Wyłonienie kandydatury w tak przeprowadzonym konkursie będzie podstawą gwarancji niezawisłości i bezstronności przyszłego sędziego - pisał. Rzecznik podkreślił kluczowe znaczenie rzetelności procesu nominacyjnego tak, aby wyłoniony został najlepszy możliwy kandydat.

Podobnej argumentacji używała Fundacja Helsińska, która zabiegała także m.in. o wskazanie imion i nazwisk osób zasiadających w składzie Międzyresortowego Zespołu do spraw wyłaniania kandydatów na urząd sędziego i urząd rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 

Siedmiu urzędników wybierze sędziego

W tej ostatniej kwestii Fundacja otrzymała odpowiedź. W skład Zespołu wchodzą następujące osoby:

1. Konrad Szymański, Minister do spraw Unii Europejskiej (przewodniczący Zespołu);
2. Paweł Jabłoński, podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych (przedstawiciel ministra spraw zagranicznych);
3. Piotr Wawrzyk, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych (przedstawiciel ministra spraw zagranicznych);
4. Sebastian Kaleta, sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości (przedstawiciel ministra sprawiedliwości);
5. Marcin Romanowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości (przedstawiciel ministra sprawiedliwości),
6. Krzysztof Szczucki, Prezes Rządowego Centrum Legislacji (przedstawiciel szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów);
7. Bogusław Majczyna, zastępca dyrektora Departamentu Prawa Unii Europejskiej w KPRM (przedstawiciel ministra do spraw Unii Europejskiej).

HFPC otrzymała 1 października odpowiedź na wniosek o dostęp do informacji publicznej z września. Z odpowiedzi Ministra wynika, że 28 września oraz 1 października odbyły się posiedzenia Zespołu podczas  których przeprowadzone zostały rozmowy z kandydatami na urząd sędziego TSUE.

Czytaj w LEX: Konsekwencje prawne wyroku TSUE z 2 marca 2021 r. A.B. i in. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa >

Bez zaproszenia dla niezależnego eksperta

Fundacja 30 lipca 2021 r. wystąpiła z wnioskiem o zaproszenie do udziału w pracach Zespołu dr. Piotra Kładocznego, wiceprezesa HFPC (na podstawie § 4 ust. 2 Zarządzenia), który został poparty przez grupę polskich organizacji pozarządowych. - Niestety, nie otrzymaliśmy na niego żadnej odpowiedzi ze strony przewodniczącego Zespołu, ministra Szymańskiego. Z odpowiedzi nadesłanej HFPC wynika, że przewodniczący Zespołu nie skorzystał z możliwości zaproszenia do udziału w pracach Zespołu osoby o niekwestionowanym autorytecie w zakresie nauk prawnych lub stosowania prawa (możliwość taką przewiduje Zarządzenie nr 84 Prezesa Rady Ministrów w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw wyłaniania kandydatów na urząd sędziego i urząd rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz urząd sędziego Sądu Unii Europejskiej z 24 czerwca 2021 r. - informuje HFPC.