UODO zajmie się opiniowaniem kandydatów na sędziów/członków KRS?
Stowarzyszenie Prawnicy dla Polski wystąpiło do prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosława Wróblewskiego o podjęcie z urzędu działań zmierzających do - jak wskazali - „zapobieżenia bezprawnemu przetwarzaniu danych osobowych przez ich administratorów, tj. prezesów sądów powszechnych (sądów okręgowych oraz sądów apelacyjnych) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Chodzi o zgromadzenia ogólne sędziów, które ok. 20 kwietnia mają zaopiniować 60 kandydatów na 15 sędziów/członków KRS.
Wybór 15 sędziów/członków Rady wstępnie zaplanowany został na posiedzenie Sejmu, które odbędzie się w dniach 13–15 maja 2026 r. Wcześniej jednak 60 kandydatów mają zaopiniować zgromadzenia ogólne sędziów. Sama procedura wyboru 15 sędziów-członków KRS rozpoczęła się 11 lutego br. - opublikowano wówczas obwieszczenie marszałka Sejmu na podstawie, co istotne, obowiązującej ustawy o KRS, zgodnie z którą sędziowskich członków Rady wybiera Sejm, nie sędziowie. Ta kwestia jest zresztą przyczyną sporu i wątpliwości dotyczących konstytucyjności obecnej KRS. Według dużej części środowiska prawniczego i strony rządowej sędziowski skład KRS, zgodnie z Konstytucją, powinien być wybierany przez samych sędziów, a nie przez Sejm (czyli czynnik polityczny). Druga strona uważa, że nie wynika to z przepisów Konstytucji. Prezydent Karol Nawrocki również w lutym zawetował nowelizację KRS, zgodnie z którą sędziów do KRS mieli wybierać sędziowie, nie Sejm. Odpowiedzią na to jest uchwała Sejmu z 27 lutego, w której zapewniono, „że w przypadku kształtowania KRS na podstawie obowiązującej ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa" Sejm „uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów dokonanych przez polskich sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych, przy uwzględnieniu wymogów konstytucyjnych co do składu Rady i ograniczeń wynikających z obowiązującej ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa".
Czytaj: Sejm zaplanował wybór członków KRS na posiedzeniu 13-15 maja>>
RODO wchodzi do gry
Sędzia dr Łukasz Piebiak, b. wiceminister sprawiedliwości i prezes Stowarzyszenia, wskazuje w piśmie do UODO, że w toku trwających wyborów sędziowskiego składu Krajowej Rady Sądownictwa prezesi sądów okręgowych oraz prezesi sądów apelacyjnych zwołują w najbliższych dniach zgromadzenia ogólne sędziów i wyznaczają porządek ich obrad, w tym opiniowanie kandydatów do KRS.
- Zgromadzenia ogólne są organami samorządu sędziowskiego, których kompetencje ściśle wyznacza ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Jednocześnie proces wyboru członków KRS kompleksowo reguluje ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa. Żadna z ww. ustaw nie przewiduje udziału zgromadzenia ogólnego sędziów w procedurze wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa. Jednocześnie prezesi sądów powszechnych – jako organy władzy publicznej - mają obowiązek działania w granicach i na podstawie przepisów prawa (zasada legalizmu – art. 7 Konstytucji). Tym samym sprzeczne z prawem, tj. ww. ustawami, jest opiniowanie (poprzez przetwarzanie danych osobowych) kandydatów do KRS przez nieposiadające do tego legitymacji organy samorządu sędziowskiego - wskazuje.
Dodaje, że w związku z wydaniem zarządzeń przez prezesów sądów okręgowych oraz sądów apelacyjnych o zwołaniu zgromadzeń ogólnych sędziów wnosi w trybie art. 36 ust. 1 RODO „o podjęcie z urzędu przez UODO działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom przez prezesów sądów okręgowych i apelacyjnych (wszystkich w Polsce) – jako administratorów danych osobowych kandydatów, sędziów popierających kandydatów, pełnomocnika kandydata i innych osób – uczestników procesu wyboru członków KRS przez Sejm (w zakresie działalności nieorzeczniczej sądów) danych osobowych ww. osób, a w szczególności o przeprowadzenie uprzednich konsultacji w zakresie dopuszczalności przetwarzania wszystkich danych osobowych, w tym danych sensytywnych, do których zalicza się dane o przynależności sędziów do stowarzyszeń".
Prezes wskazuje równocześnie, że zgodnie z zarządzeniami prezesów sądów przetwarzanie to ma się odbywać w ramach zgromadzenia ogólnego, którym kieruje prezes sądu, a tym samym wykonuje obowiązki administratora danych.
Prezesi bez podstawy prawnej do przetwarzania danych?
W piśmie podkreślono, że konsultacje winny dotyczyć prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora (art. 35 ust. 7 lit. a RODO) w tej sprawie.
- Zgodnie z art. 6 ust. 3 RODO podstawa prawna przetwarzania danych niezbędnych do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, niezbędnych do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi bezwzględnie musi być określona w przepisach prawa. Żaden przepis ustawy nie daje podstawy do przetwarzania danych osobowych przez zgromadzenie ogólne w procesie wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa. Przepisy ustrojowe, przykładowo art. 34 par. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 334 z późn. zm.), jednoznacznie stanowią, iż zgromadzenie ogólne sędziów sądu apelacyjnego realizuje zadania określone wyłącznie w ustawach i w tym zatem zakresie są uprawnione do przetwarzania danych osobowych. Zgromadzenia ogólne nie są uprawnione do uczestnictwa w procesie wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa i nie przetwarzają danych osobowych kandydatów i innych uczestników postępowania. Podobnie zgromadzenia ogólne nie są uprawnione do przetwarzania danych osobowych kandydatów w wyborach do pełnienia funkcji I Prezesa SN, Prezesa NSA i innych organów – wskazuje.
Prezes Piebiak zaznacza również, że niektórzy z prezesów sądów zarządzili obowiązkowy udział w zgromadzeniu.
Dyskusja nad przynależnością kandydatów do stowarzyszeń może być w tej sytuacji poczytana jako bezprawne przetwarzanie danych osobowych, co grozi odpowiedzialnością karną. W tej sytuacji zachodzi konieczność uprzednich konsultacji z organem nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych, celem uzyskania potwierdzenia dopuszczalności przetwarzania danych osobowych – podsumowuje.
