Szefowa kancelarii: powoływanie sędziów to uznaniowa prerogatywa prezydenta
Powoływanie sędziów jest klasyczną prerogatywą Prezydenta RP, mającą długą tradycję historyczną. To uprawnienie ma charakter prerogatywy, co oznacza, że stanowi ono uprawnienie osobiste, podejmowane przez Prezydenta samodzielnie napisała szefowa Kancelarii Prezydenta Małgorzata Sadurska.
Wyjaśnienie takie przekazała rzecznikowi praw obywatelskich w odpowiedzi na jego zapytanie o powody niepowołania przez prezydenta Andrzeja Dudę 10 kandydatów na sędziów wskazanych przez Krajową Radę Sądownictwa.
Szefowa Kancelarii przypomina, że wymienione w art. 144 ust. 3 Konstytucji prerogatywy należą do „całkowicie autonomicznych, osobistych, w pełni uznaniowych uprawnień Prezydenta". - Ustanowienie uprawnienia Prezydenta RP do powoływania sędziów w formie prerogatywy oznacza, iż Prezydent RP nie ma prawnego obowiązku uwzględnienia wniosku Krajowej Rady Sądownictwa, a akt powołania nie sprowadza się wyłącznie do potwierdzenia decyzji podjętej przez inny konstytucyjny organ państwa. Innymi słowy - wniosek KRS, podobnie jak w przypadku realizacji przez Prezydenta RP pozostałych konstytucyjnych i ustawowych uprawnień, nie ma charakteru samodzielnego i nie może przesądzać o treści rozstrzygnięcia podejmowanego przez Prezydenta RP – czytamy w piśmie.
Odnosząc się do przywołanych przez Rzecznika argumentów prawnych, uzasadniających potrzebę transparentności, w przypadku wydawania postanowień, na mocy których Prezydent RP odmawia powołania na urząd sędziego Małgorzata Sadurska stwierdza, że w pierwszej kolejności zauważyć należy, że przywoływane w przedłożonym wystąpieniu RPO dyrektywy, wynikające z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, kierowane są do ustawodawcy wykonującego funkcję ustawodawczą. - Niewątpliwie odmienny jest charakter prawny aktów urzędowych Prezydenta RP, wydawanych na podstawie normy zawartej w samej Konstytucji. Interpretacja procesu stosowania norm prawnych, zawartych w Konstytucji, uwzględniać musi pozycję ustrojową Prezydenta RP. Zwrócić uwagę w tym miejscu należy w szczególności na art. 126 oraz art. 144 ust. 3 Konstytucji. Pierwszy z tych przepisów ustanawia Prezydenta RP najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej oraz określa jego zadania, drugi – jak wskazano już powyżej - stanowi o prerogatywach, a więc aktach urzędowych mających szczególny charakter właśnie ze względu na charakter urzędu Prezydenta RP – pisze szefowa Kancelarii Prezydenta.
| Dowiedz się więcej z książki | |
 | Pozycja ustrojowa sędziego
 |
W opinii Kancelarii Prezydenta RP, sposób realizacji przez Prezydenta RP kompetencji określonej w art. 179 Konstytucji, mający umocowanie bezpośrednio w Ustawie Zasadniczej, nie narusza odrębności i niezależności judykatury oraz zasady trójpodziału władz.
Jak podkreśla jej szefowa, ustrojodawca powierzył to uprawnienie Prezydentowi RP, który - zgodnie z art. 126 ust. 1 Konstytucji – jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej. - Takie rozwiązanie przewidywała również Mała Konstytucja. Powoływanie sędziów nie jest więc kompetencją przysługującą samej władzy sądowniczej, a organ reprezentujący władzę sądowniczą uprawniony jest do występowania do Prezydenta RP z wnioskiem w sprawie powołania sędziego – pisze Małgorzata Sadurska.
W podsumowaniu swojego pisma pisze, że Prezydent RP – przy wykonywaniu prerogatywy, dotyczącej powoływania sędziów – dokonuje szczegółowej analizy materiałów, przedstawianych mu przez KRS i jedynie w wyjątkowych wypadkach, w których brak jest wystarczających przesłanek do akceptacji wniosku KRS, podejmuje decyzję o nieskorzystaniu z możliwości powołania kandydata na stanowisko sędziowskie.
- Na marginesie dodać należy, iż Prezydent RP – przy wykonywaniu prerogatywy, dotyczącej powoływania sędziów – dokonuje szczegółowej analizy materiałów, przedstawianych mu przez KRS i jedynie w wyjątkowych wypadkach, w których brak jest wystarczających przesłanek do akceptacji wniosku KRS, podejmuje decyzję o nieskorzystaniu z możliwości powołania kandydata na stanowisko sędziowskie – pisze Małgorzata Sadurska.
