Iustitia: Delegacje sędziów nadal chaotyczne i arbitralne - potrzebne zmiany

Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” apeluje o pilne uregulowanie przepisów o delegacjach tak, by wszystkie te decyzje podlegały sądowej kontroli oraz były dokonywane w oparciu o merytoryczne kryteria i rzetelną analizę faktycznego obciążenia konkretnych sądów. Do tego czasu za bezwzględnie konieczne uznaje każdorazowe, wyczerpujące uzasadnienie zwłaszcza decyzji o odmowie udzielenia i przedłużenia delegacji oraz o jej odwołaniu.

Iustitia wydała stanowisko, w którym z głębokim niepokojem zauważa, że pomimo licznych apeli i stanowisk stowarzyszeń sędziowskich decyzje Ministerstwa Sprawiedliwości w przedmiocie delegowania sędziów do orzekania w sądach wyższego rzędu w dalszym ciągu nie zapewniają standardów ochrony niezawisłości sędziowskiej określonych m.in. w wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE. Jak podkreśla, delegacje są udzielane w sposób arbitralny, chaotyczny i ulegają niezrozumiałym zmianom.

Czytaj: Minister sprawiedliwości nie odwoła tak łatwo sędziego z delegacji? 

Konieczna nowela i każdorazowe uzasadnienie delegacji

Stowarzyszenie w swoim stanowisku wskazuje, że decyzje te powinny być podejmowane w sposób przejrzysty, w oparciu wyłącznie o merytoryczne kryteria, weryfikowane bezstronnie według jasno określonej procedury. 

 Z rosnącym oburzeniem obserwujemy, że od dłuższego czasu delegacje te udzielane są w sposób arbitralny, chaotyczny i ulegają niezrozumiałym zmianom, często na przestrzeni nawet nie kilku dni, lecz wręcz godzin. Takie działania podają w wątpliwość zarówno merytoryczną zasadność decyzji dotyczących delegacji, jak i organizacyjną sprawność urzędników odpowiedzialnych za ich techniczne przygotowanie – podkreśla.

Iustitia apeluje równocześnie o podjęcie i pilne zakończenie prac zmierzających do systemowego uregulowania przepisów o delegacjach tak, by wszystkie te decyzje podlegały sądowej kontroli oraz były dokonywane w oparciu o merytoryczne kryteria i rzetelną analizę faktycznego obciążenia konkretnych sądów.

Za bezwzględnie konieczne uznajemy przy tym już dziś każdorazowe, wyczerpujące uzasadnienie zwłaszcza decyzji o odmowie udzielenia i przedłużenia delegacji oraz o jej odwołaniu – zaznacza Stowarzyszenie.

W stanowisku dodano, że pełnienie obowiązków w sądzie wyższego rzędu stanowi niejednokrotnie ważny element rozwoju zawodowego. 

 Służy również zapewnieniu należytego wsparcia szczególnie obciążonym sądom, a tym samym przyczynia się do większej sprawności postępowań. Nie powinno być zatem przedmiotem doraźnych decyzji podejmowanych z niewytłumaczalnych powodów przez bliżej nieokreślone osoby - podsumowano.

W opiniowaniu nowelizacja dotycząca delegacji

Na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów trwają prace nad projektem noweli Prawa o ustroju sądów powszechnych, która ma m.in. utemperować sędziowskie delegacje. Zakłada ona wprowadzenie maksymalnego, czteroletniego czasu delegacji do Ministerstwa Sprawiedliwości, ale też do Biura Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury czy do Sądu Najwyższego. Tym razem dopisano przepisy regulujące przypadki odwołania sędziego z delegacji do innego sądu – będzie mogło to nastąpić wyłącznie w przypadku prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej albo rezygnacji samego sędziego, ale z trzymiesięcznym uprzedzeniem.

Zgodnie z proponowanymi zmianami sędziowie będą mogli być delegowani za ich zgodą przez ministra do pełnienia obowiązków sędziego lub czynności administracyjnych:

• w Ministerstwie Sprawiedliwości lub innej jednostce organizacyjnej podległej ministrowi sprawiedliwości albo przez niego nadzorowanej;
• w Sądzie Najwyższym – na wniosek I Prezesa Sądu Najwyższego;
• w sądzie administracyjnym – na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego
• – na czas określony, nie dłuższy niż cztery lata.

Czas nieokreślony będzie możliwy w przypadku delegowania sędziego do innego sądu równorzędnego lub niższego, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach – także do sądu wyższego.

Zasada czterech lat ma obowiązywać również w przypadku Biura Krajowej Rady Sądownictwa oraz Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Ustawa dodaje przepisy, zgodnie z którymi „delegowanie sędziego do pełnienia czynności administracyjnych na podstawie powyższych przepisów dokonuje się w wypadku uzasadnionych potrzeb jednostki organizacyjnej, do której ma nastąpić delegowanie, w szczególności gdy przemawiają za tym ilość i rodzaj zadań tej jednostki, których wykonywanie ma zostać powierzone sędziemu delegowanemu, przy uwzględnieniu liczby obsadzonych stanowisk związanych z realizacją tych zadań”. Przy delegowaniu ma się także uwzględniać ocenę wpływu delegowania na pracę sądu, w którym sędzia ma miejsce służbowe. Co więcej, „następujące po sobie okresy delegowania nie mogą przekraczać łącznie czterech lat”.